Wespazjan

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy cesarza rzymskiego. Zobacz też: imię Wespazjan.
Wespazjan
Vespasianus01 pushkin.jpg
Imiona Titus Flavius Vespasianus
Panował jako Imperator Caesar Vespasianus Augustus
zaliczony w poczet bogów jako Divus Vespasianus
Czas panowania 1 lipca 69 r. - 23 czerwca 79 r.
Dynastia flawijska
Data urodzin 17 listopada 9 r. - Falacrinae
Data śmierci 23 czerwca 79 r. - Rzym
Moneta
Vespasian aureus Fortuna.png
Lista cesarzy rzymskich
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Wespazjan (Titus Flavius Vespasianus, ur. 17 listopada 9 n.e., zm. 23 czerwca 79 n.e.) – cesarz rzymski.

Pochodzenie[edytuj | edytuj kod]

Wespazjan urodził się w Falacrinae. Był synem Tytusa Flawiusza Sabinusa (I) i Wespazji Polli oraz młodszym bratem Tytusa Flawiusza Sabinusa (II). Cesarz rzymski od 1 lipca 69 do 23 czerwca 79 roku n.e. Odznaczył się w okresie podboju Brytanii (lata 40). Gdy w 66 roku n. e. w Judei wybuchło powstanie, został wyznaczony przez Nerona na głównodowodzącego. Powstanie zostało stłumione przez jego syna, Tytusa, który oblegał i zniszczył Jerozolimę. Ani Wespazjan, ani Tytus nie przyjęli tytułu Iudaicus prawdopodobnie dlatego, aby nie drażnić żydowskiej diaspory[1].

Okres rządów[edytuj | edytuj kod]

Po wygaśnięciu - wraz ze śmiercią Nerona - dynastii julijsko-klaudyjskiej, nie brał udziału w walce o sukcesję. Został na początku lipca 69 roku wybrany na cesarza przez swoich legionistów w Aleksandrii oraz uznany przez senat w pół roku później za cesarza. Założyciel dynastii Flawiuszów. Z okazji intronizacji ogłosił - zdaniem Henrichsa - amnestię wobec oskarżonych o obrazę majestatu. Namiestnikiem Brytanii mianował Juliusza Agrykolę. Władca znany był z poczucia humoru, co też często wyrażał w krótkich sentencjach. Do swego syna Domicjana, który pod nieobecność władcy swobodnie reprezentował jego rządy, w liście pisał: Dziękuję ci, synu, że pozwalasz mi rządzić i jeszcze nie pozbawiłeś władzy[2]. Zmarł przed zwycięską inwazją Agrykoli na Kaledonię. Przeczuwając że jego koniec jest bliski, oznajmił jak zwykle żartem: Coś mi się zdaje, że staję się bogiem[3]. Gdy już zbliżała się chwila ostatnia, kazał się podnieść mówiąc: Cesarz Rzymian umiera stojąc[4][5].

Wyróżnił się jako reformator i reorganizator państwowości rzymskiej, umocnił granice cesarstwa. Nie terroryzował senatorów, a zdaniem Diona do senatu miał stosunek właściwy. Był więc w oczach starożytnych wzorem dla późniejszego władcy dynastii Sewerów, Septymiusza Sewera[6]. Nakazał usunąć z Rzymu stoików. Pomysłodawca rzymskiego Koloseum. Jego żoną była Domitilla Starsza - mieli oni 3 dzieci. Jego następcą był starszy syn Tytus (79-81), później władzę objął drugi jego syn - Domicjan, który został zamordowany 18 września 96 roku. Po śmierci Domicjana nastąpił okres panowania pięciu dobrych cesarzy.

Przypisy

  1. Kasjusz Dion, Historia rzymska ks. 65.7.2, UAM, Poznań 2011, przypis 24, 40.
  2. Kasjusz Dion, Historia rzymska ks. 65.2.3, UAM, Poznań 2011, przypis 13. s. 117.
  3. Swetoniusz, Wespazjan 23.
  4. Swetoniusz, Wespazjan 24.
  5. Kasjusz Dion, Historia rzymska ks. 66.17.2, UAM, Poznań 2011.
  6. Kasjusz Dion, Księgi flawijskie (Historia rzymska LXV-LXVII), UAM, Poznań 2011, Wstęp: Leszek Mrozewicz, s. 12, 13.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Cary M., Scullard H. H., Dzieje Rzymu. Od czasów najdawniejszych do Konstantyna. t. I, Warszawa 1992.
  • Krawczuk A., Poczet cesarzowych Rzymu, ISKRY, Warszawa 2006.
  • Krawczuk A., Poczet cesarzy rzymskich, ISKRY, Warszawa 2006.
  • Swetoniusz, Żywoty cezarów., Ossolineum, Wrocław 1987.
  • Tacyt, Dzieła t.I-II, Warszawa,1957, 2004.
  • Władcy i wodzowie starożytności. Słownik, pod red. P. Iwaszkiewicz, W. Łoś, M. Stępień, Warszawa 1998.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikiquote-logo.svg
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
z Wespazjana


Poprzednik
Witeliusz
Imperatores Romani.svg Cesarz rzymski
69 - 79
Imperatores Romani.svg Następca
Tytus