Święta Wilgefortis

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Figura św. Wilgefortis w Wambierzycach (wyjątkowo bez brody)
Jedno z dzieł przedstawiających św. Wilgefortis
Hans Burgkmair starszy: St. Kümmernis (niem.), Augsburg, ok. 1507

Święta Wilgefortis, zwana też Kumernis,Kummernis, Dzielną Dziewicą, Świętą Liberatąlegendarna postać uznawana przez niektóre tradycje ludowe za świętą. Przedstawiana jako ukrzyżowana brodata kobieta zwykle bez jednego buta (cudownie zrzucony).

Legenda[edytuj | edytuj kod]

Według legendy Wilgefortis była córką króla Luzytanii. Ojciec postanowił wydać ją za poganina, czego ona nie chciała. Skutkiem tego ojciec zamknął ją w ciemnicy. Przez noc żarliwie modliła się do Boga, aby uratował ją przed pogańskim ślubem. W wyniku długiej modlitwy wyrosła jej długa broda; oczywiście kandydat na męża nie chciał mieć brodatej małżonki i zrezygnował ze związku. Rozwścieczony, bezduszny ojciec dziewczyny kazał ją ukrzyżować. Wilgefortis zmarła na krzyżu. W rzeźbach i na obrazach jest przedstawiana jako brodata postać o rysach kobiety przybitej do krzyża.

Źródło legendy[edytuj | edytuj kod]

Historyczność postaci jest powszechnie kwestionowana, również przez Kościół katolicki. Źródłem legendy są wczesnośredniowieczne przedstawienia Chrystusa ukrzyżowanego ubranego w szatę liturgiczną, by podkreślić kapłański wymiar ukrzyżowania. Z biegiem czasu zaczęto go przedstawiać tylko w perizonium, a pamięć o dawnych przedstawieniach zanikła. Gdy więc znaleziono brodatą, ale bogato odzianą postać na krzyżu uznano, że musi być to kobieta, gdyż tak bardzo różniła się od znanych przedstawień Chrystusa. Jej imię powstało ze zniekształcenia łacińskiego zwrotu virgo fortissilna dziewica (lub dzielna dziewica).

Wilgefortis jako Androgyne[edytuj | edytuj kod]

Siła oddziaływania tej legendy wynika z tego, że odwołuje się ona do jednego z najstarszych i najgłębiej w kulturę wpisanych mitów i archetypówAndrogyne, ponieważ ukazuje przekroczenie biologicznych granic pomiędzy płciami.

Wilgefortis w sztuce[edytuj | edytuj kod]

Z tych samych względów postać ta jest wciąż inspirująca dla artystów różnych dziedzin sztuki.

  • Wątek Wilgefortis powraca w książce Olgi Tokarczuk Dom dzienny, dom nocny.
  • Teatr Wierszalin wystawił sztukę Ofiara Wilgefortis na podstawie średniowiecznej legendy i książki Tokarczuk.