Olga Tokarczuk

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Olga Tokarczuk
Olgatokarczuk2.jpg
Olga Tokarczuk, 2010
Data i miejsce urodzenia 29 stycznia 1962
Sulechów
Narodowość polska
Dziedzina sztuki literatura piękna
Ważne dzieła Dom dzienny, dom nocny
Gra na wielu bębenkach
Prawiek i inne czasy
Bieguni
Odznaczenia
Srebrny Medal "Zasłużony Kulturze Gloria Artis"
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikicytaty Olga Tokarczuk w Wikicytatach
Strona domowa

Olga Tokarczuk (ur. 29 stycznia 1962 w Sulechowie) – polska pisarka, eseistka, autorka scenariuszy, poetka, psycholog, laureatka Nagrody Literackiej Nike (2008).

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Olga Tokarczuk wychowała się w Sulechowie, następnie przeniosła się z rodzicami do Kietrza, gdzie ukończyła Liceum Ogólnokształcące im. C.K. Norwida[1]. Ukończyła psychologię na Uniwersytecie Warszawskim. W czasie studiów jako wolontariuszka opiekowała się osobami chorymi psychicznie. Po studiach pracowała jako psychoterapeutka w poradni zdrowia psychicznego w Wałbrzychu[2]. Gdy jej pierwsze utwory literackie zyskały popularność, zrezygnowała z pracy i po przeprowadzeniu się do Nowej Rudy poświęciła się pisaniu. Mieszka obecnie w Krajanowie koło Nowej Rudy, w Sudetach; pejzaż i kultura tych okolic przewija się w kilku jej utworach. Prowadzi warsztaty prozatorskie w Studium Literacko-Artystycznym na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie.

Była współorganizatorem Festiwalu Opowiadania, podczas którego autorzy krótkich form literackich z Polski i zagranicy prezentują swoje utwory[2]. Od 2008 prowadzi zajęcia z twórczego pisarstwa na Uniwersytecie Opolskim[3]. Olga Tokarczuk należy do Zielonych 2004 i jest członkiem redakcji „Krytyki Politycznej[4].

Twórczość i nagrody[edytuj | edytuj kod]

Olga Tokarczuk

Uhonorowana wieloma nagrodami, m.in. nagrodą Polskiego Towarzystwa Wydawców Książek, Nagrodą Fundacji im. Kościelskich (1997), Paszportem Polityki oraz kilkoma nominacjami do Nagrody Literackiej NIKE, czterokrotna laureatka Czytelników NIKE. W 2008 nagrodzona po raz pierwszy tą nagrodą przez jury[5]. W 2013 roku otrzymała międzynarodową nagrodę Vilenica, przyznawaną pisarzom z Europy Środkowej.

Zadebiutowała w 1979 na łamach pisma "Na przełaj", gdzie pod pseudonimem Natasza Borodin ogłosiła pierwsze opowiadania. Jako powieściopisarka zadebiutowała w 1993. Wydała wówczas Podróż ludzi Księgi. Książka uzyskała nagrodę Polskiego Towarzystwa Wydawców Książek.

W 1995 ukazała się druga powieść autorki, E.E. Książka opowiada o dojrzewaniu dziewczynki, która nagle uzyskuje zdolności parapsychiczne i równie nagle je traci. Największym dotychczasowym sukcesem Tokarczuk okazała się wydana w 1996 powieść Prawiek i inne czasy. Książka została nominowana do Nagrody Literackiej NIKE w 1997, uzyskała też nagrodę czytelników. Rok 1998 przyniósł zbiór trzech opowiadań zatytułowany Szafa, a także kolejną powieść pt. Dom dzienny, dom nocny. To drugi utwór Tokarczuk, który został nominowany do prestiżowej NIKE. Do tej samej nagrody nominowany został również zbiór dziewiętnastu opowiadań Gra na wielu bębenkach, wydany w 2001.

W 2004 ukazały się Ostatnie historie. Książka ta dotyka problemów dla człowieka najbardziej uniwersalnych, a składa się z trzech oddzielnych opowieści, ukazanych w niezależnych od siebie czasie i przestrzeni.

W pierwszej połowie października 2007 ukazała się powieść Bieguni. Tokarczuk pracowała nad nią trzy lata. Wspomina, że większość notatek robiła w czasie podróży. "Ale nie jest to książka o podróży. Nie ma w niej opisów zabytków i miejsc. Nie jest to dziennik podróży ani reportaż. Chciałam raczej przyjrzeć się temu, co to znaczy podróżować, poruszać się, przemieszczać. Jaki to ma sens? Co nam to daje? Co to znaczy" – pisze we wstępie autorka. Jak mówi sama Tokarczuk, "pisanie powieści jest dla mnie przeniesionym w dojrzałość opowiadaniem sobie samemu bajek. Tak jak to robią dzieci, zanim zasną. Posługują się przy tym językiem z pogranicza snu i jawy, opisują i zmyślają". Dnia 5 października 2008 otrzymała za Biegunów Nagrodę Literacką NIKE[5]. Zwyciężyła także w głosowaniu czytelników.

W 2010 roku Olga Tokarczuk została odznaczona Srebrnym Medalem "Zasłużony Kulturze Gloria Artis"[6].

Jest twórczynią wiersza Bardo. Szopka, zawierającego opis ruchomej szopki z klasztoru Redemptorystów w Bardzie Śląskim. Ma także honorowe obywatelstwo tego miasta.

Inspiruje się m.in. Carlem Gustavem Jungiem. Chętnie czyta Antoniego Czechowa, Tomasza Manna, Nikołaja Gogola, opowiadania fantastyczne Edgara Allana Poego[2].

Dzieła[edytuj | edytuj kod]

Ekranizacje[edytuj | edytuj kod]

  • Numery (spektal Teatru TV, w roli Miss L. Ewa Dałkowska)
  • Skarb (spektakl Teatru TV na motywach fragmentów powieści "Dom dzienny, dom nocny"; w roli Krystyny Popłoch Maja Ostaszewska)
  • E.E. (spektakl Teatru TV; w roli Erny Eltzner Agata Buzek)
  • Aria Diva
  • Żurek (film)
Information icon.svg Z tym tematem związana jest kategoria: Filmowe adaptacje utworów Olgi Tokarczuk.

Przypisy

  1. Olga Tokarczuk; Absolwentka Liceum Ogólnokształcącego w Kietrzu – matura 1980. [dostęp 27 listopada 2009].
  2. 2,0 2,1 2,2 Anna Morawiecka Bieguństwo, wywiad z Olgą Tokarczuk, magazyn "Ludzka Sprawa", 11(26)/2008, s 4-5
  3. Beata Łabutin: Olga Tokarczuk wykładowcą UO (pol.). Gazeta Wyborcza, 7 lutego 2008. [dostęp 15 czerwca 2008].
  4. strona pisma
  5. 5,0 5,1 Za artykułem w "Gazecie Wyborczej" online na Wyborcza.pl
  6. Gloria Artis dla Olgi Tokarczuk. mkidn.gov.pl, 2010-01-29. [dostęp 2012-11-21].
  7. Olga Tokarczuk, "Moment niedźwiedzia". Culture.pl. [dostęp 2012-03-12].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]