Abraham Firkowicz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Abraham Fikowicz

Abraham Firkowicz (wł. Abraham ben Szmuel Firkowicz, hebr. אברהם בן שמואל; ur. ok. 1786, Łuck na Wołyniu, Polska; zm. 17 czerwca 1874 Czufut-Kale na Krymie) – karaimski uczony, duchowny, działacz społeczny, literat, archeolog i kolekcjoner starożytnych rękopisów[1].

Urodził w patriarchalnej rodzinie karaimskiej w Łucku, gdzie podjął naukę w szkole karaimskiej badając egzegezę Biblii hebrajskiej oraz dzieła teologii karaimskiej. W 1812 roku został nauczycielem religii w miejscowej szkole parafialnej a sześć lat później został mianowany młodszym hazzanem. Niedługo później na skutek zatargu ze zwierzchnikami został zmuszony do opuszczenia rodzinnego miasta.

W 1830 roku rozpoczął działalność badawczą. Na początku udał się na pielgrzymkę do Ziemi Świętej. Odwiedził tam najstarszą kienesę karaimską w Jerozolimie odnajdując w niej starożytne rękopisy hebrajskie. Otrzymał zaszczytny tytuł Hadżiego, czyli pielgrzyma. W 1831 roku w pracował w Konstantynopolu jako nauczyciel religii. W Stambule wydał Biblię w przekładzie karaimskim (edycja stambulska)[2]. Rok później wyjechał do Eupatorii, gdzie kontynuował działalność wydawniczą.

W 1839 roku rozpoczął badania archeologiczne w Mangup oraz na cmentarzu karaimskim w Czufut-Kale na Krymie. W 1843 roku wyjechał na Bliski Wschód, skąd przywiózł bogaty zbiór manuskryptów hebrajskich. Osiągnięcia, których dokonał zyskały zainteresowanie rosyjskich środowisk orientalistycznych, a w 1856 roku najcenniejszą część zbiorów jego rękopisów zakupiła Cesarska Biblioteka Publiczna w Petersburgu[2].

Abraham Firkowicz pod koniec życia osiadł w Trokach koło Wilna. W 1856 roku został powołany do grona Wileńskiej Komisji Archeologicznej, która powstała z inicjatywy Eustachego hr. Tyszkiewicza. Został uhonorowany również członkostwem w odeskim i petersburskim towarzystwie naukowym. W 1871 roku odwiedził gminę karaimską w Haliczu. W trakcie przejazdu przez Wiedeń, na polecenie cesarza Franciszka Józefa I, został jedyny raz w życiu sfotografowany. Rok później wydał w Wilnie Awne Zikkaron zawierający zbiór inskrypcji z nagrobków karaimskich w Czufut-Kale, pamiętniki i opisy podróży na Wschód.

Dzięki swoim wpływom Firkowicz wyjednał u władz zaboru rosyjskiego zgodę na utworzenie niezależnego Karaimskiego Zarządu Duchownego z siedzibą w Trokach, co miało wpływ na autokefalię Karaimskiego Związku Religijnego w Polsce[3].

Zmarł w wieku 88 lat w Czufut-Kale, gdzie został pochowany. W swoich badaniach dotyczących historii i starożytności Karaimów Firkowicz zasłynął szczególnie tezą o ich przybyciu na Krym jeszcze przed śmiercią Jezusa. Oznaczało to, że są oni Żydami przedtalmudycznymi i z tego powodu nie powinno się ich traktować w Rosji jednakowo jak wyznawców judaizmu.

Przypisy

  1. Muzeum Historii Żydów Polskich: Firkowicz Abraham. sztetl.org.pl, 1 grudnia 2008. [dostęp 2013-07-16].
  2. 2,0 2,1 Mariusz Pawelec (Związek Karaimów Polskich): Śladami Abrahama Firkowicza na Dżufut Kale. awazymyz.karaimi.org (Awazymyz. Pismo historyczno-społeczno-kulturalne Karaimów), kalendarium: 1874-06-17. [dostęp 2013-07-16].
  3. Firkowicz Abraham, ben Samuel. eduteka.pl, 2012-09-27. [dostęp 2013-07-16].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]