Adolf Dygasiński
| Adolf Dygasiński | |
 Adolf Dygasiński |
|
| Data i miejsce urodzenia | 7 marca 1839 Niegosławice |
| Data i miejsce śmierci | 3 czerwca 1902 Grodzisk Mazowiecki |
| Narodowość | polska |
| Dziedzina sztuki | literatura |
| Styl | naturalizm |
| Ważne dzieła | Na warszawskim bruku, As, Zając, Beldonek, Gody życia |
 Galeria w Wikimedia Commons |
|
 Teksty na Wikiźródłach |
|
 Cytaty w Wikicytatach |
|
| Profil na e-teatr.pl | |
Adolf Dygasiński (ur. 7 marca 1839 w Niegosławicach koło Pińczowa, zm. 3 czerwca 1902 w Grodzisku Mazowieckim) – polski powieściopisarz, publicysta, pedagog, jeden z głównych przedstawicieli naturalizmu w literaturze polskiej.
Biografia[edytuj]
Jego ojcem był Jan Dygasiński, dworski oficjalista. Pochodząc z biednej i licznej rodziny często cierpiał niedostatek i musiał pracować na swoje utrzymanie. Dygasiński wychowywał się we wsi Donatkowice[1]. Początkowo kształcił się w Pińczowie, potem w Szkole Wyższej Realnej w Kielcach[1].
W roku 1862 rozpoczął studia uniwersyteckie w Szkole Głównej w Warszawie[1], gdzie studiował językoznawstwo, przyrodę i geografię. W 1863 wziął czynny udział w powstaniu styczniowym. Dwukrotnie był więziony, w Szczekocinach i Olkuszu. Po upadku powstania ponownie podjął studia w Szkole Głównej. Przez krótki czas studiował w Pradze na Uniwersytecie Karola. Niedostatki finansowe nie pozwoliły mu jednak kontynuować studiów. Podjął się pracy guwernera na dworach ziemiańskich, był m.in. wychowawcą polskiego malarza Jacka Malczewskiego.
W latach 1871–1877 przebywał w Krakowie, gdzie zajmował się pracą pedagogiczną oraz prowadził niewielką księgarnię wydawniczą. W tym okresie poznał i poślubił w 1872 roku Natalię Wyszkowską. Mieli kilkoro dzieci, ale tylko jedno (córka Zofia) dożyło wieku dojrzałego. Doprowadzony do bankructwa, opuścił Kraków w lipcu 1877 i wyjechał do Warszawy. W Warszawie był nauczycielem w kilku szkołach, jednak pod zarzutem prowadzenia zajęć w języku polskim odebrano mu prawo wykonywania zawodu. W tej sytuacji ponownie podjął pracę prywatnego nauczyciela. Pisywał już wówczas do prasy warszawskiej, głównie na tematy pedagogiczne. Jako pisarz zadebiutował w wieku 44 lat, jego nowele wydrukował "Przegląd Tygodniowy".
W latach 1884–1887 trafił do kolegium redakcyjnego tygodnika "Wędrowiec" - czołowego pisma polskiego naturalizmu, a następnie został jego współredaktorem. Współpracował również z czasopismem "Głos" (1886), a do 1888 – z miesięcznikiem geograficzno-etnograficznym „Wisła”.
W trakcie swojej kariery literackiej napisał 21 powieści i ponad 130 nowel; od 1884 roku (pierwszy tom nowel) jego utwory ukazywały się w formie książkowej. Cieszyły się sporym powodzeniem, były tłumaczone na rosyjski i niemiecki.
W latach 1890–1891 Dygasiński wyprawił się w podróż do Brazylii, szlakiem polskiej emigracji "za chlebem". Powstał tam cykl listów opisujący tragiczne losy polskich emigrantów. Przez następne lata nadal utrzymywał się obejmując posadę guwernera i korepetytora licznych bogatych rodzin ziemiańskich (m.in. u hr. Chodkiewiczów). Pod koniec życia osiadł w Warszawie. Zmarł po kilkumiesięcznej chorobie (udar mózgu). Pogrzeb odbył się 6 czerwca w Warszawie, gdzie został pochowany na cmentarzu Powązkowskim.
Twórczość[edytuj]
W swojej twórczości bardzo często poruszał tematykę życia mieszkańców wsi i małych miasteczek, podkreślając wspólnotę losów ludzi i zwierząt.
Najważniejsze publikacje z twórczości Dygasińskiego:
- Wilk, psy i ludzie (1883)
- Ogólne zasady pedagogiki dotyczące wykształcenia umysłu, uczuć, moralności i religijności (1883)
- Na pańskim dworze (1884)
- Głód i miłość (1885)
- Na warszawskim bruku (1886)
- Nowe tajemnice Warszawy (tom 1-2, 1887)
- Właściciele (1888)
- Beldonek (1888)
- Jak się uczyć i jak uczyć innych (1889)
- Pan Jędrzej Piszczalski (1890)
- Na złamanie karku (1893)
- Gorzałka (1894)
- As (1896)
- Żywot Beldonka (1898)
- Zając (1900)
- Listy z Brazylii (1900)
- Margiela i Margielka (1901)
- Gody życia (1902)
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 1,2 Mała Ojczyzna – Świętokrzyskie: Dziedzictwo kulturowe. Kielce: 2002, s. 150. ISBN 83-88710-43-5.
