Nauczyciel

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Nauczyciel – osoba posiadająca potwierdzone osobiste predyspozycje i kompetencje poparte odpowiednim wykształceniem wyższym – kierunkowym oraz przygotowaniem pedagogicznym i zawodowym do nauczania formalnego w oświacie[1].

Dobór kandydatów do zawodu nauczyciela[edytuj | edytuj kod]

Doborem kandydatów do zawodu nauczyciela zajmuje się dział pedagogiki o kierunku pedeutologia. Do zawodu nauczyciela w uczelni pedagogicznej staranie przygotowuje grono pedagogiczne wraz z zespołem kompetentnych osób z innych dziedzin nauki współpracujących jak: socjolodzy, psycholodzy, filozofowie, itd.. Standardy kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela określa system norm prawnych. Nauczyciel to również nazwa jednego z zawodów zaufania publicznego – w zakresie świadczenia usług edukacyjnych polegających na udzielaniu lekcji na godziny. Prowadzenie wykładów czy lekcji na godziny winno być poprzedzone odpowiednimi referencjami zgodnymi z Konstytucją danego państwa (terytorium)[2]., ustawami (Karta Nauczyciela)[3] oraz rozporządzeniami ministerialnymi a także unormowaniami komisji senackich np.: do spraw polityki naukowej lub edukacyjnej bądź powołanej rady pedagogicznej (uczelni, szkół, przedszkoli) danego kraju w którym prowadzony jest wykład lub lekcja z danego kierunku przedmiotowego, bądź zainteresowania naukowego czy światopoglądowego[4]. W systemie oświaty, nauczyciele jako pracownicy oświaty winni przedstawiać oświatę narodową tak by była zgodna z polityką rządu i kierunkiem rozwoju państwa oraz regionu a jego obywatele mają powszechne prawo do nauki[5].

Prawo oświatowe[edytuj | edytuj kod]

Standardy kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela, określone zostało w rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 17 stycznia 2012 r. w sprawie standardów kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela (Dz. U. z 2012 r. Nr 0, poz. 131, z późn. zm.). Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 7 września 2004 r. w sprawie standardów kształcenia nauczycieli (Dz. U. z 2004 r. Nr 207, poz. 2110), które utraciło moc z dniem 1 października 2011 r. w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 18 marca 2011 r. o zmianie ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2011 r. Nr 84, poz. 455, z późn. zm.). Prawo wykonywania zawodu nauczyciela na terenie RP to uznawanie kwalifikacji zawodowych do wykonywania zawodu nauczyciela[6]. O uznanie kwalifikacji do wykonywania zawodu nauczyciela na terenie RP może ubiegać się także osoba posiadająca odpowiednie kwalifikacje i doświadczenie nabyte w państwach członkowskich Unii Europejskiej.

Nauczyciel a Karta Nauczyciela[edytuj | edytuj kod]

Zawód nauczyciela regulowany jest w dwóch zupełnie odmiennych aktach prawnych. Obowiązujące w Polsce ustawodawstwo rozróżnia:

Karta Nauczyciela określa:

Art. 1. 1. Ustawie podlegają nauczyciele, wychowawcy i inni pracownicy pedagogiczni zatrudnieni w:
1) publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach oraz zakładach kształcenia i placówkach doskonalenia nauczycieli działających na podstawie ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, z zastrzeżeniem ust. 2 pkt 1a oraz pkt 2 lit. a),
2) zakładach poprawczych, schroniskach dla nieletnich oraz rodzinnych ośrodkach diagnostyczno-konsultacyjnych działających na podstawie ustawy z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawie nieletnich,
3) publicznych placówkach opiekuńczo-wychowawczych oraz ośrodkach adopcyjno-opiekuńczych działających na podstawie ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej.

W Polsce kandydatowi na stanowisko nauczyciela stawia się, wymagania dotyczące kwalifikacji, postaw moralnych, odpowiedniego zdrowia, itp..

Art. 9. 1. Stanowisko nauczyciela, ... , może zajmować osoba, która:
1) posiada wykształcenie wyższe z odpowiednim przygotowaniem pedagogicznym lub ukończyła zakład kształcenia nauczycieli i podejmuje pracę na stanowisku, do którego są to wystarczające kwalifikacje,
2) przestrzega podstawowych zasad moralnych,
3) spełnia warunki zdrowotne niezbędne do wykonywania zawodu.

Dyrektorzy szkół, kierownicy placówek oświatowo – wychowawczych, decydują o zatrudnieniu nauczyciela. Karta Nauczyciela art. 9 – 4 grupy wymagań:

  1. Poziom wykształcenia adekwatny do typu i rodzaju szkoły w którym chce pracować przykładowa osoba
  2. Kwalifikacje do nauczania konkretnego przedmiotu bądź prowadzenia konkretnego typu zajęć
  3. Przygotowanie pedagogiczne
  4. Zaświadczenie lekarskie o spełnianiu warunków zdrowotnych niezbędnych w pracy nauczyciela
  5. Niekaralność

W/w warunki muszą być spełnione łącznie.

Od 5 kwietnia 2000 roku we wszystkich szkołach publicznych i placówkach im równoważnym nauczyciele podlegają systemowi awansu zawodowego. Na poszczególnych szczeblach uzyskują kolejno tytuły:

Istnieje także tytuł honorowego profesora oświaty, przyznawany najbardziej zasłużonym nauczycielom dyplomowanym.

Nauczycielem powinien być odpowiednio przygotowany specjalista z danej dziedziny nauki i prowadzonego przez siebie przedmiotu, obowiązkowo posiadający odpowiednie przygotowanie pedagogiczne i praktykę w umiejętnym przekazywaniu wiedzy w sposób przystępny i zrozumiały dla uczniów lub słuchaczy.

Pedagog szkolny a nauczyciel[edytuj | edytuj kod]

Pedagog szkolny wspiera działania podległych mu pedagogicznie i merytorycznie nauczycieli w placówce szkolnej czy przedszkolnej. Jest on pomocnikiem dyrektora szkoły do spraw pedagoprofilaktyki. Umiejętność odróżniania nauczyciela od pedagoga szkolnego przez uczniów, rodziców i samych nauczycieli powierzonych przedmiotów jest cechą poznawczą wykształcenia społecznego.

Stanowiska nauczycieli w Polskiej Klasyfikacji Zawodów (PKZ)[edytuj | edytuj kod]

  • 232 Nauczyciele gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych
    • 2321 Nauczyciele gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych
      • 232101 Nauczyciel biologii
      • 232102 Nauczyciel chemii
      • 232124 Nauczyciel edukacji dla bezpieczeństwa
      • 232103 Nauczyciel etyki
      • 232104 Nauczyciel fizyki i astronomii
      • 232105 Nauczyciel geografii
      • 232106 Nauczyciel historii
      • 232107 Nauczyciel informatyki/technologii informacyjnej
      • 232108 Nauczyciel języka obcego
      • 232109 Nauczyciel języka polskiego
      • 232110 Nauczyciel matematyki
      • 232111 Nauczyciel muzyki
      • 232112 Nauczyciel plastyki
      • 232113 Nauczyciel przedmiotów zawodowych artystycznych
      • 232114 Nauczyciel przedmiotów zawodowych ekonomicznych
      • 232115 Nauczyciel przedmiotów zawodowych medycznych
      • 232116 Nauczyciel przedmiotów zawodowych rolniczych i leśnych
      • 232117 Nauczyciel przedmiotów zawodowych technicznych
      • 232118 Nauczyciel przedmiotów zawodowych turystycznych
      • 232119 Nauczyciel przedsiębiorczości
      • 232120 Nauczyciel religii
      • 232121 Nauczyciel techniki
      • 232122 Nauczyciel wiedzy o społeczeństwie
      • 232123 Nauczyciel wychowania fizycznego
      • 232190 Pozostali nauczyciele gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych
  • 233 Nauczyciele szkół podstawowych i przedszkoli
    • 2331 Nauczyciele szkół podstawowych
      • 233101 Nauczyciel etyki w szkole podstawowej
      • 233102 Nauczyciel historii i społeczeństwa w szkole podstawowej
      • 233103 Nauczyciel informatyki w szkole podstawowej
      • 233104 Nauczyciel języka obcego w szkole podstawowej
      • 233105 Nauczyciel języka polskiego w szkole podstawowej
      • 233106 Nauczyciel matematyki w szkole podstawowej
      • 233107 Nauczyciel muzyki w szkole podstawowej
      • 233108 Nauczyciel nauczania początkowego
      • 233109 Nauczyciel plastyki w szkole podstawowej
      • 233110 Nauczyciel przyrody w szkole podstawowej
      • 233111 Nauczyciel religii w szkole podstawowej
      • 233112 Nauczyciel techniki w szkole podstawowej
      • 233113 Nauczyciel wychowania fizycznego w szkole podstawowej
      • 233190 Pozostali nauczyciele szkół podstawowych
    • 2332 Nauczyciele przedszkoli
      • 233201 Nauczyciel przedszkola
  • 234 Nauczyciele szkół specjalnych
    • 2341 Nauczyciele szkół specjalnych
      • 234101 Nauczyciel głuchych i niedosłyszących (surdopedagog)
      • 234102 Nauczyciel niewidomych i niedowidzących (tyflopedagog)
      • 234103 Nauczyciel przewlekle chorych i niepełnosprawnych ruchowo
      • 234104 Nauczyciel upośledzonych umysłowo (oligofrenopedagog)
      • 234190 Pozostali nauczyciele szkół specjalnych
  • 235 Pozostali specjaliści szkolnictwa i wychowawcy
    • 2351 Specjaliści metod nauczania
      • 235101 Nauczyciel doradca metodyczny
      • 235102 Nauczyciel instruktor
      • 235190 Pozostali specjaliści metod nauczania
      • 2352 Wizytator szkolny
      • 235201 Wizytator
      • 2353 Egzaminator
      • 235301 Egzaminator osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdem
      • 235390 Pozostali egzaminatorzy
    • 2359 Specjaliści szkolnictwa i wychowawcy gdzie indziej niesklasyfikowani
      • 235901 Nauczyciel bibliotekarz
      • 235902 Nauczyciel konsultant
      • 235903 Nauczyciel logopeda
      • 235904 Nauczyciel psycholog
      • 235905 Nauczyciel – specjalista terapii pedagogicznej
      • 235906 Nauczyciel w placówkach pozaszkolnych
      • 235907 Pedagog szkolny
      • 235908 Wychowawca w placówkach oświatowych, wychowawczych i opiekuńczych
      • 235910 Wykładowca na kursach (edukator, trener)
      • 235990 Pozostali specjaliści szkolnictwa i wychowawcy gdzie indziej niesklasyfikowani

Literatura[edytuj | edytuj kod]

  • Okoń W., (1973), Elementy Dydaktyki szkoły wyższej, wydanie II, Warszawa;
  • Krawcewicz S., (1979), Współczesne problemy zawodu nauczyciela, Warszawa;
  • Pilch T., (1996), Rozważania wokół etyki zawodu nauczyciela, Warszawa;
  • Philipe M., (2003), Moralne wybory nauczycieli, Warszawa;

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Malinowski T., (1995), Nauczyciel i społeczeństwo, Warszawa
  2. Konstytucja RP, Art.70. Prawo do nauki
  3. Karta Nauczyciela, Art. 1. 1. Ustawie podlegają nauczyciele, wychowawcy i inni pracownicy pedagogiczni
  4. Muchacka B., Szymański M.,(2010), Nauczyciel w świecie współczesnym, Wydawnictwo Impuls, Kraków, ISBN: 978-83-7308-937-2
  5. Makuch M., Moroń D., (2012), Edukacja i polityka edukacyjna. Współczesne wyzwania, problemy i rozwiązania z perspektywy Dolnego Śląska. Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław, ISBN: 8322933304, 9788322933305
  6. http://www.eu-go.gov.pl/pl/opisy-procedur/procedura/1167/168/

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło nauczyciel w Wikisłowniku
Wikimedia Commons
Wikiquote-logo.svg
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
o nauczycielu