1902
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Rok 1902 / MCMII
stulecia: XIX wiek ~ XX wiek ~ XXI wiek
dziesięciolecia: 1870–1879 • 1880–1889 • 1890–1899 • 1900–1909 • 1910–1919 • 1920–1929 • 1930–1939
lata: 1892 « 1897 « 1898 « 1899 « 1900 « 1901 « 1902 » 1903 » 1904 » 1905 » 1906 » 1907 » 1912
[edytuj] Wydarzenia w Polsce
- 10 czerwca – wieś Sosnowiec, licząca w tym czasie 61 tys. mieszkańców, uzyskała prawa miejskie jako pierwsza miejscowość, której nadano takie prawa w Królestwie Polskim za rządów caratu po powstaniu styczniowym.
- 16 września – ze Szwajcarii do Polski przybyli pierwsi saletyni.
- 4 października – w Toruniu powstała Spółdzielnia Mieszkaniowa "Kopernik".
- 15 listopada – uruchomiono szerokotorową (1 524 mm) Kolej Warszawsko-Kaliską.
- 14 grudnia – Warszawa: inauguracja zajęć w nowym gmachu Instytutu Politechnicznego im. Mikołaja II.
- Strajk szkolny w Królestwie Polskim.
- Zbudowano drogi bite Steknica-Sarbsk oraz Łeba-Nowęcin.
[edytuj] Wydarzenia na świecie
- 1 stycznia – rozpoczął się pierwszy sezon rozgrywek futbolu amerykańskiego, rozgrywanego przez drużyny amerykańskich uniwersytetów, college'ów.
- 18 stycznia – rozpoczęła się budowa szpitala św. Pawła w Barcelonie.
- 28 stycznia – powstała instytucja wspomagająca badania naukowe w Waszyngtonie (Carnegie Institution of Washington), dzięki Andrew Carnegie który podarował 10 mln dolarów na ten cel.
- 11 lutego – w Brukseli policja pobiła uczestników demonstracji domagających się prawa do głosowania dla wszystkich dorosłych obywateli.
- 15 lutego – zostało otwarte berlińskie metro (U-Bahn).
- 18 lutego – w USA prezydent Roosevelt oskarżył kompanię kolejową (Northern Securities Company) o pogwałcenia prawa antymonopolowego (Sherman Act).
- 4 marca – powstało Amerykańskie Stowarzyszenie Automobilistów (American Automobile Association – AAA), niedochodowa grupa nacisku i pomocy drogowej, związana z przemysłem samochodowym.
- 6 marca – założono klub piłkarski Real Madryt.
- 7 marca – w drugiej wojnie burskiej, południowo afrykańscy Burowie zwyciężyli w ostatniej bitwie Brytyjczyków, wzięli do niewoli generała i 200 jego żołnierzy.
- 10 marca – decyzja sądowa uniemożliwiła Thomasowi Edisonowi stworzenie monopolu na technologię produkcji filmów.
- 31 marca – sporny, lecz prawdopodobny pierwszy lot samolotu konstrukcji Nowozelandczyka Richarda Pearsea (większość datuje to wydarzenie na 1903r.).
- 2 kwietnia – w Los Angeles otwarto pierwsze kino w Stanach Zjednoczonych.
- 19 kwietnia – wielkie trzęsienie ziemi w Gwatemali (7,5 w skali Richtera) – zginęło ok. 2 tys. osób.
- Kwiecień – William Butler Yeats, Isabella Augusta Gregory, John Millington Synge i George William Russell założyli Abbey Theatre (Irish National Theatre Society).
- 7 maja – wybuch wulkanu Soufrière na Saint Vincent, zginęło 1680 osób.
- 8 maja – wybuch wulkanu Pelée zniszczył miasto Saint-Pierre na Martynice, zginęło wówczas ok. 28 tys. mieszkańców miasta, a ocalały tylko 2 osoby.
- 13 maja – Alfons XIII Hiszpański formalnie rozpoczął swe panowanie.
- 15 maja – nieudokumentowany lot samolotem napędzanym silnikiem parowym Lymana Gilmore w Kalifornii w USA.
- 17 maja – Valerios Stais, grecki archeolog odnalazł mechanizm z Antykithiry.
- 20 maja – Kuba uzyskała niepodległość.
- 29 maja – Lord Rosebery otworzył London School of Economics, jedną z najważniejszych szkół wyższych specjalizujących się w ekonomii i naukach społecznych.
- 31 maja – w Vereeniging podpisano traktat pokojowy kończący II wojnę burską, pomiędzy Wielką Brytanią a Transwalem i Wolnym Państwem Oranje.
- 2 czerwca – rozpoczął się strajk robotników stowarzyszonych w związkach zawodowych w kopalniach węgla w Pensylwanii w USA.
- 12 czerwca – została uchwalona Konwencja haska dotycząca uregulowania opieki nad małoletnimi.
- 15 czerwca – przedsiębiorstwo kolejowe "New York Central" rozpoczęło obsługę klientów na linii kolejowej Chicago-Nowy Jork pod nazwą "20th Century Limited" (połączenie to funkcjonowało do 1967).
- 16 czerwca – w Australii, kobiety obywatelki brytyjskie uzyskały prawo do głosowania, z wyjątkiem przedstawicielek rasy azjatyckiej, rasy czarnej i Aborygenek.
- 17 czerwca – został założony Norwich City F.C. angielski klub piłkarski.
- 26 czerwca – Edward VII ustanowił odznaczenie brytyjskie i Wspólnoty Narodów – "Order of Merit".
- 10 lipca – eksplozja w kopalni węgla w Johnstown w Pensylwanii w USA, spowodowała śmierć 112 górników.
- 11 lipca
- premier Wielkiej Brytanii Lord Salisbury zrezygnował ze stanowiska. Arthur Balfour został premierem Wielkiej Brytanii.
- najwyższe cywilne i wojskowe odznaczenie Wielkiej Brytanii, Order Podwiązki, został przyznany arcyksięciu Austro-Węgier Franciszkowi Ferdynandowi Habsburgowi.
- 14 lipca – zawaliła się dzwonnica św. Marka w Wenecji.
- 22 lipca – w Kopenhadze została założona Międzynarodowa Rada Badań Morza (ICES).
- 23 lipca – został założony Excelsior Rotterdam holenderski klub piłkarski z siedzibą w Rotterdamie.
- 6 sierpnia – w stoczni w Newcastle upon Tyne zwodowany został statek pasażerski RMS Carpathia, znany z uratowania 703 rozbitków z Titanica.
- 9 sierpnia – odbyła się koronacja Edwarda VII na króla Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii i dominiów brytyjskich.
- 15 sierpnia – Amerykanin William K. Vanderbilt ustanowił rekord świata szybkości uzyskując 122,42 km/h (samochód "Mors", moc 60 KM)
- 22 sierpnia
- Theodore Roosevelt jako pierwszy prezydent USA odbył podróż samochodem.
- powstała firma Cadillac Automobile Company.
- 1 września – premiera filmu Podróż na Księżyc.
- 21 października – w USA zakończył się pięciomiesięczny strajk górników.
- 24 października – około 5 tys. osób zginęło w erupcji wulkanu Santamaria w Gwatemali.
- Listopad-grudzień – Kryzys Wenezuelski pomiędzy USA i Niemcami.
- 15 listopada – Rodrigues Alves został prezydentem Brazylii.
- 20 listopada – francuski dziennikarz Géorges Lefévre wystąpił z propozycją zorganizowania wieloetapowego wyścigu kolarskiego Tour de France.
- 21 listopada – w Wiedniu odbyła się premiera operetki Wiedeńskie kobietki z muzyką Ferenca Lehára.
- 30 listopada – w USA na Dzikim Zachodzie, drugi w hierarchii gangu Butcha Cassidy (Butch Cassidy's Wild Bunch), Kid Curry Logan, został skazany na 20 lat ciężkich robót.
- Grudzień – skonstruowano pierwszy sterowiec półsztywny (dł. 56 m, obj. 2300 m³, inż. Henri Julliot i bracia Lébaudy, zakłady Astra, Francja)
- 10 grudnia
- w Egipcie otwarto Tamę Asuańską.
- na Tasmanii kobiety uzyskały prawa wyborcze.
- 20 grudnia – w Wiedniu odbyła się premiera operetki Druciarz Ferenca Lehára.
- 22 grudnia – oddano do użytku pierwszy odcinek kolei wąskotorowej w Zagłębiu Ostrawsko-Karwińskim.
- 24 grudnia – niemiecki astronom Max Wolf odkrył planetoidę Venusia.
- 31 grudnia – Robert Falcon Scott i Ernest Shackleton, badacze Antarktydy, dotarli na południe dalej niż ktokolwiek inny w tym czasie (82°17').
- Zawarto sojusz brytyjsko-japoński przeciwko Rosji.
- Wysłano pierwszy telegram z Europy do Ameryki.
[edytuj] Urodzili się
- 9 stycznia – Josemaría Escrivá de Balaguer, duchowny katolicki, założyciel Opus Dei (zm. 1975)
- 4 lutego – Charles Lindbergh, pilot amerykański (zm. 1974)
- 11 lutego – Teodor Bolduan, kaszubski samorządowiec (zm. 1939)
- 17 lutego – Łukasz Milewski, polski żołnierz ruchu oporu
- 20 lutego – Ansel Adams, amerykański fotograf (zm. 1984)
- 22 lutego – Elżbieta Jackiewiczowa, polska pisarka (zm. 1976)
- 27 lutego – John Steinbeck, pisarz amerykański (zm. 1968)
- 1 marca – Antoni Szacki, polski żołnierz ruchu oporu (zm. 1992)
- 3 marca – Józef Kondrat, polski aktor (zm. 1974)
- 1 kwietnia – Józef Mackiewicz, polski prozaik i publicysta (zm. 1985)
- 16 maja – Jan Kiepura, polski śpiewak operowy (zm. 1966)
- 5 czerwca – Hugo Huppert, austriacki pisarz i działacz komunistyczny (zm. 1982)
- 18 czerwca – Paavo Yrjölä, fiński lekkoatleta (zm. 1980)
- 27 czerwca – Stanisław Wycech, polski żołnierz, kombatant, do 2008 najstarszy żyjący weteran I wojny światowej i Bitwy warszawskiej (zm. 2008)
- 10 lipca – Kurt Alder, niemiecki chemik, laureat Nagrody Nobla (zm. 1958)
- 14 lipca – Czesław Kuryatto, polski artysta malarz (zm. 1951)
- 26 lipca – Stanisław Gołąb, polski matematyk (zm. 1980)
- 28 lipca – Karl Popper, filozof austriacki (zm. 1994)
- 8 sierpnia – Paul Dirac, fizyk angielski, noblista (1933), (zm. 1984)
- 22 sierpnia – Leni Riefenstahl, niemiecka aktorka i reżyser filmowy (zm. 2003)
- 13 września – Izydor Zorzano, argentyński inżynier, członek Opus Dei, Sługa Boży (zm. 1943)
- 21 września – Tomasz Zan, polski konspirator, żołnierz AK, prawnuk Tomasza Zana "Promienistego" (zm. 1989)
- 24 września – Ruhollah Chomeini, szyicki przywódca religijny, ajatollah, irański polityk (zm. 1989)
- 25 września – Hanka Ordonówna, polska piosenkarka (zm. 1950)
- 23 października – Karol Świtalski, polski duchowny luterański, kapelan WP (zm. 1993)
- 9 listopada – Jan Alfred Szczepański, polski literat, publicysta, taternik i alpinista (zm. 1991)
- 22 listopada – Philippe Marie Leclerc, marszałek Francji (zm. 1947)
- 16 grudnia – Rafael Alberti, hiszpański poeta i dramatopisarz (zm. 1999)
[edytuj] Zmarli
- 7 stycznia – Jan Gotlib Bloch, polski Bankier i przedsiębiorca przemysłowy, “król kolei żelaznych” XIX w. (ur. 1836)
- 13 lutego – Włodzimierz Zagórski polski poeta i prozaik (ur. 1834)
- 23 marca – Kalman Tisza, polityk austro-węgierski(ur. 1830)
- 26 marca – Cecil Rhodes, brytyjski polityk kolonialny (ur. 1853)
- 7 maja – Augustyn Roscelli, włoski ksiądz, święty katolicki (ur. 1818)
- 3 czerwca – Adolf Dygasiński, polski pisarz (ur. 1839)
- 19 czerwca – John Acton, lord; angielski historyk (ur. 1834)
- 22 lipca – Mieczysław Ledóchowski, kardynał, prymas Polski (ur. 1822)
- 23 sierpnia
- Henryk Siemiradzki, polski malarz (ur. 1843)
- Sokrat Starynkiewicz, prezydent Warszawy (ur. 1820)
- 23 września – Franciszek Salezy Lewental, polski (pochodzenia żydowskiego) księgarz, wydawca (ur. 1841)
- 29 września – Émile Zola, pisarz francuski, przedstawiciel nurtu naturalizmu (ur. 1840)
- 17 grudnia – Matylda od Najświętszego Serca Jezusa, hiszpańska zakonnica, błogosławiona katolicka (ur. 1841)
[edytuj] Zdarzenia astronomiczne
- W tym roku Słońce osiągnęło lokalne maksimum aktywności.
[edytuj] Nagrody Nobla
- z fizyki – Hendrik Antoon Lorentz, Pieter Zeeman
- z chemii – Hermann Emil Fischer
- z medycyny – Ronald Ross
- z literatury – Christian Matthias Theodor Mommsen
- nagroda pokojowa – Élie Ducommun, Charles Gobat
[edytuj] Zobacz też
[edytuj] Święta ruchome
- Tłusty czwartek: 6 lutego
- Ostatki: 11 lutego
- Popielec: 12 lutego
- Niedziela Palmowa: 23 marca
- Wielki Czwartek: 27 marca
- Wielki Piątek: 28 marca
- Wielka Sobota: 29 marca
- Wielkanoc: 30 marca
- Poniedziałek wielkanocny: 31 marca
- Wniebowstąpienie: 8 maja
- Zesłanie Ducha Świętego: 18 maja
- Boże Ciało: 29 maja
