Aktinidia smakowita

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Aktinidia smakowita
Owoce aktinidii smakowitej
Owoce aktinidii smakowitej
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad klad astrowych
Rząd wrzosowce
Rodzina aktinidiowate
Rodzaj aktinidia
Gatunek aktinidia smakowita
Nazwa systematyczna
Actinidia deliciosa (A. Chev.) C. F. Liang & A. R. Ferguson
Synonimy

Actinidia latifolia var. deliciosa A. Chev.,
Actinidia chinensis var. hispida C. F. Liang.
Actinidia chinensis var. deliciosa (A. Chev.) A. Chev.[2]

"(systm)" Systematyka w Wikispecies
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Pęd z owocami

Aktinidia smakowita (Actinidia deliciosa) – gatunek rośliny z rodziny aktinidiowatych. Pochodzi z południowych Chin, z prowincji Fujian, Hubei, Jiangxi, Syczuan, Zhejiang[2]. Uprawiany w Nowej Zelandii, Australii, Kalifornii, Chile i w basenie Morza Śródziemnego. Jej owoce znane są pod nazwą kiwi.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Pnącze o zdrewniałych pędach pokrytych czerwonymi włoskami.. W warunkach optymalnych rośnie bardzo szybko; roczne pędy mogą osiągnąć grubość kciuka.
Liście
Jajowate, długości ok. 20 cm, pokryte czerwonymi włoskami
Owoc
Jagody, o brązowej skórce, porośniętej czerwonawym kutnerem. Miąższ soczysty, zielony, w środku białawy. Nasiona liczne, drobne, czarne, rozmieszczone wokół białego centrum owocu.

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Roślina jadalna. Owoce zawierają m.in. witaminę C, kwasy organiczne, cukry, sole mineralne. Jest to gatunek aktinidii najczęściej uprawiany dla owoców, nazywanych "kiwi", tak jak owoce np. aktinidii chińskiej.

Prawie wszystkie owoce kiwi będące w sprzedaży należą do kilku odmian uprawnych aktinidii smakowitej: 'Hayward', 'Chico' i 'Saanichton 12'. Owoce tych odmian są praktycznie nie do odróżnienia i odpowiadają opisowi podstawowego gatunku.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W 1847 r. okaz rośliny został zabrany przez przedstawiciela Royal Horticultural Society w Londynie. Na początku XX wieku uprawa rozprzestrzeniła się z Chin, kiedy nasiona zostały sprowadzone do Nowej Zelandii przez Isabel Fraser, członka kadry kierowniczej Wanganui Girls' College, która odwiedziła szkoły misyjne w Yichang (prowincja Hubei w Chinach). Ziarna zostały posadzone w 1906 r. przez ogrodnika z Wanganui, Alexandra Allisona, pierwszy raz zaowocowały w 1910 r. Ci, którzy skosztowali tych owoców uznali, że smakują jak agrest i nazwali je chińskim agrestem. Odmiana 'Hayward' została stworzona przez Haywarda Wrighta w Avondale w Nowej Zelandii około 1924 r. Początkowo była uprawiana w przydomowych ogródkach. Uprawa komercyjna zaczęła się w latach 40. XX wieku. W 2005 roku liderem produkcji kiwi były Włochy, następnie Nowa Zelandia, Chile, Francja, Grecja, Japonia i Stany Zjednoczone. Kiwi jest wciąż także uprawiane w Chinach, gdzie rośnie głównie w terenach górzystych w górnym biegu rzeki Jangcy, oraz również na innych terenach Chin, włącznie z Syczuanem.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-03-12].
  2. 2,0 2,1 Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-07-20].