Aleksandr Galicz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Aleksandr Galicz
Imiona i nazwisko Aleksandr Aronowicz Ginzburg
(Александр Аронович Гинзбург)
Data i miejsce urodzenia 19 października 1918
Ukraińska Republika Ludowa Jekaterynosław
Data i miejsce śmierci 15 grudnia 1977
Francja Paryż
Narodowość rosyjska, żydowska
Dziedzina sztuki literatura, muzyka, film
Styl liryka śpiewana
Galeria w Wikimedia Commons Galeria w Wikimedia Commons
Teksty na Wikiźródłach Teksty na Wikiźródłach
Cytaty w Wikicytatach Cytaty w Wikicytatach

Aleksandr Arkadjewicz Galicz (ros. Александр Аркадьевич Галич, właśc. Aleksandr Aronowicz Ginzburg (ros. Александр Аронович Гинзбург); ur. 19 października 1918 w Jekaterynosławiu, Ukraińska Republika Ludowa - zm. 15 grudnia 1977 w Paryżu, Francja) – radziecki poeta, bard, dramaturg i scenarzysta żydowskiego pochodzenia. Członek Narodowo-Pracowniczego Związku Rosyjskich Solidarystów (NTS).

Młodość i debiut[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w rodzinie żydowskich inteligentów; ojciec, Aron Ginzburg, był ekonomistą, a matka Fanny B. Weksler, pracowała w konserwatorium muzycznym. Jego dziadek, Samuel Ginzburg, był znanym w Jekaterynosławiu lekarzem pediatrą. Młodszy brat Galicza, Walery w przyszłości został uznanym radzieckim filmowcem. W 1920 rodzina przeniosła się do Sewastopola, a w 1923 do Moskwy.

W 1932 zadebiutował na łamach prasy wierszem Мир в рупоре („Pokój w rogu”) w „Pionierskiej Prawdzie”. Po 9 klasie podjął naukę w Instytucie Literackim im. Maksyma Gorkiego. Następnie przeniósł się do operowego Studia Dramatycznego słynnego Konstantego Stanisławskiego. Podjął pracę w Teatrze-Studio Aleksieja Arbuzowa i Walentina Płuczka. W 1940 zostaje wystawiona sztuka Город на заре (j. pol. Miasto o świcie), której współautorem był Galicz, był to jego debiut jako dramaturga.

Lata 40[edytuj | edytuj kod]

Po wojnie ojczyźnianej, Galicz został wcielony do wojska, z którego został szybko zwolniony w związku z wykryciem u niego wrodzonej wady serca. Do grudnia 1941 pracował jako kierownik literacki w teatrze w Groznym, następnie wyjechał do Czyrczyku pod Taszkeentem, gdzie znalazł zatrudnienie w teatrze wojskowym.

W 1942 wziął ślub z aktorką tego teatru Walentyną Archangielską, a w 1943 urodziła się jego córka Aleksandra. W 1945 jego żona wyjechała na tournée do Irkucka, co skończyło się rozwodem. Galicz wziął ponownie ślub w 1947 z Angeliną Szekrot. W 1967 urodził mu się pozamałżeński syn Grigorij Mironow-Wojtenko.

Po 1945 napisał kilka dramatów i melodramatów, m.in. Tu mówi Tajmyr (1948), Matrosskaja Tiszyna (1946-1956). Ta ostatnia sztuka nie została dopuszczona na scenę.

Twórczość muzyczna i konflikt z władzami[edytuj | edytuj kod]

Pod koniec lat 50. zaczął pisać piosenki i wykonywać je akompaniując sobie na gitarze. Inspiracją dla artysty były tradycyjne romanse autorstwa Aleksandra Wertyńskiego. Z czasem Galicz wypracował własny, charakterystyczny styl. Uznawany jest za jednego z pionierów tradycyjnej muzyki bardów rosyjskich XX wieku i piosenki autorskiej, obok Bułata Okudżawy i Włodzimierza Wysockiego, którzy zaczynali w tym samym czasie.

Wiele jego piosenek mówiło o II wojnie światowej. Już pierwsze utwory, choć stosunkowo nieszkodliwe politycznie, były jednocześnie ostro niezgodne z oficjalną estetyką radziecką. Z czasem jego piosenki stały się głębsze i zyskały bardziej polityczny wydźwięk, co zaowocowało konfliktem w władzami. Zabroniono mu publicznych koncertów i obłożono zakazem wydawania płyt, a także pozbawiono pracy zawodowej.

Występował z tak zwanymi koncertami domowymi, z których uzyskiwał drobne środki finansowe na przeżycie. Jego twórczość stawała się coraz bardziej popularna za sprawą amatorskich nagrań magnetofonowych.

W marcu 1968 mimo zakazu wystąpił jedyny raz publicznie na Festiwalu Bardów w Nowosybirsku. W 1969 w piśmie „Посев” (pol. „Posiew”), będącym organem wydawniczym NTS, emigracyjnego ugrupowania o charakterze nacjonalistycznym i antykomunistycznym, opublikował teksty swoich piosenek, za co został wykluczony ze Związku Pisarzy ZSRR i podległego mu Funduszu Literatury (przeznaczonego dla pisarzy w trudnych warunkach materialnych) oraz ze Związku Twórców Kinematografii ZSRR. Zarzucano mu zarówno antysemityzm, jak i syjonizm i kontakty z prawosławiem.

W latach 1970-1973 był członkiem-korespondentem dysydenckiego Komitetu Praw Człowieka w ZSRR.

W 1972 przeszedł trzeci zawał serca. W tym samym roku przyjął chrzest z rąk o. Aleksandra Mienia

Emigracja i śmierć[edytuj | edytuj kod]

W 1974 Galicz trafił na emigrację. Według jednych źródeł wyjechał on na seminarium poświęcone pracy Konstantemu Stanisławskiego do Norwegii i po przekroczeniu granicy został pozbawiony obywatelstwa; inne mówią, iż otrzymał wizę wyjazdową do Izraela. Pierwszy rok spędził w Norwegii, gdzie dokonał pierwszych nagrań emitowanych na falach Radia Swoboda. Nagrania te szybko zyskały dużą popularność wśród środowisk emigracji rosyjskiej, za sprawą mocno antykomunistycznego przekazu, słuchali go ludzie na całym świecie. Następnie Galicz wyjechał do Monachium, gdzie wstąpił w szeregi emigracyjnego ugrupowania o charakterze nacjonalistycznym i antykomunistycznym – NTS. W Radiu Swoboda prowadził stałą audycję „Galicz przy mikrofonie”, współpracował również z pismem „Kontinient” Władimira Maksimowa.

Zmarł w Paryżu w wyniku porażenia prądem przy podłączaniu anteny do telewizora do gniazdka elektrycznego. Jego ciało znalazła żona. Przyczyny śmierci pozostają po dziś dzień niejasne, spekuluje się że mogło być to zabójstwo lub samobójstwo. Według jednej z teorii został zamordowany przez KGB, inna głosi, iż zabójstwa dopuścili się agenci CIA obawiający się, że Galicz zdecyduje się na powrót do ZSRR, co osłabiłoby ruch dysydencki na zachodzie. Został pochowany na cmentarzu w Sainte-Geneviève-des-Bois.

W 1988 pośmiertnie przywrócono mu członkostwo Związku Pisarzy oraz Związku Autorów Zdjęć Filmowych, a w 1993 obywatelstwo rosyjskie. W 2003 powstało Stowarzyszenie Pamięci Aleksandra Galicza.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]