Irkuck

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Irkuck
Иркутск
Herb Flaga
Herb Irkucka Flaga Irkucka
Państwo  Rosja
Obwód  Obwód irkucki
Mer Wiktor Kondraszow
Wysokość 405 m n.p.m.
Populacja (2010)
• liczba ludności

563 800
Nr kierunkowy +7 (39 52)
Tablice rejestracyjne 38
Położenie na mapie obwodu irkuckiego
Mapa lokalizacyjna obwodu irkuckiego
Irkuck
Irkuck
Położenie na mapie Rosji
Mapa lokalizacyjna Rosji
Irkuck
Irkuck
Ziemia 52°17′N 104°16′E/52,283333 104,266667Na mapach: 52°17′N 104°16′E/52,283333 104,266667
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikipodróże Informacje turystyczne w Wikipodróżach
Portal Portal Rosja

Irkuck (ros. Иркутск) – miasto położone na Syberii w Rosji, stolica obwodu irkuckiego.

Sobór Objawienia Pańskiego
Cerkiew św. Trójcy
Kościół Polski z 1881 roku
Ratusz w Irkucku
Cerkiew Kazańska

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Główna część miasta leży na prawym brzegu rzeki Angara, która jest dopływem Jeniseju. Po drugiej stronie rzeki leży dzielnica Glaskowsk. Rzekę, która ma 579 m szerokości, można przekroczyć trzema mostami oraz drogą biegnącą po koronie zapory Zbiornika Irkuckiego. Niewielka rzeka Irkut, od której miasto wzięło swoją nazwę, wpada jako lewostronny dopływ Angary na wysokości centrum.

Dane ogólne[edytuj | edytuj kod]

Miasto jest ośrodkiem gospodarczym, kulturalnym (muzea) i naukowym (uniwersytet zał. 1918). Ośrodek przemysłu maszynowego, aluminiowego, materiałów budowlanych, drzewnego, skórzanego i spożywczego; elektrownia wodna o mocy 660 MW[1]. W mieście znajdują się jedne z największych w Rosji zakłady lotnicze "Irkut".

Historia[edytuj | edytuj kod]

Port nad rzeką Angarą. Założony w 1652 jako Irkuckie Zimowisko. Prawa miejskie osada posiada od 1686 roku. Ośrodek administracyjny - wojsk dla kolonizacji Syberii. W XVII wieku punkt tranzytowy handlu z Mongolią, potem z Chinami. Od XVIII wieku do 1917 roku miejsce zsyłek. Stolica guberni irkuckiej[1].

Okolice Irkucka stały się w 1866 widownią powstania zabajkalskiego, wznieconego przez polskich zesłańców. Przywódców powstania Narcyza Celińskiego, Gustawa Szaramowicza, Władysława Kotkowskiego i Jakuba Reinera stracono 27 listopada 1866 na przedmieściu Uszakowka, za rogatką "jakucką", u podnóża gór w pobliżu rzeki Angary.

W 1858 roku zesłaniec i późniejszy członek Rządu Narodowego Agaton Giller założył w Irkucku szkołę polską, w której sam nauczał.

W czasach stalinizmu w Irkucku znajdowały się więzienia polityczne Krasnyj Korpus i etapowe na trasie do Władywostoku.

Stacja kolejowa w Irkucku

Polonika[edytuj | edytuj kod]

  • W 1881 roku miejscowi Polacy wybudowali w Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, który powstał w miejscu wcześniejszego drewnianego z 1826 roku
  • W Irkucku znajdowały się polski cmentarz, na którym chowano zesłańców oraz cmentarz na wzgórzu za więzieniem za rzeczką Uszakówką, na którym chowano Polaków zmarłych w więzieniu. Na pierwszym z nich pochowani byli m.in: pamiętnikarz i konspirator Ludwik Janiszewski (1778-1848), kanonik katedry wileńskiej ks. prałat Ludwik Trynkowski (zm. 1849), konspirator i skrzypek Wolfgang Szczepkowski (zm. 1857), powstaniec Jacek Gołyński (zm. 1846), wojskowy Józef Sasinowicz, powstaniec Józef Horodyński (zm. 1840), powstaniec porucznik 11 liniowego pułku piechoty Wilhelm Malczewski (zm. 1849). Na cmentarzu więziennym pochowano m.in. konspiratora Michała Olszewskiego (zm. 1840)[2].

Transport[edytuj | edytuj kod]

Sport[edytuj | edytuj kod]

Muzea[edytuj | edytuj kod]

  • Miejskie Centrum Wystawiennicze im. W. S. Rogalja
  • Muzeum Mineralogiczne im. A. W. Sidorowa
  • Kompleks muzealny „Dekabryści w Irkucku”: Dom-Muzeum Wołkońskich i Dom-Muzeum Trubeckich
  • Muzeum Sztuki im. W. P. Sukaczewa
  • Muzeum Krajoznawcze Obwodu Irkuckiego
  • Oddział Przyrody Muzeum Krajoznawczego
  • Oddział Muzeum Krajoznawczego – Cerkiew Zbawiciela
  • Lodołamacz ANGARA
  • Interaktywne Muzeum Nauki
  • Muzeum Historii Miasta
  • Muzeum Historii Zajezdni „Irkuck – pasażerski” linii kolejowej Syberii Wschodniej
  • Muzeum Broni i Techniki Wojennej

Nauka i oświata[edytuj | edytuj kod]

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Rok Liczba ludności
1875 32 512
1900 49 106
1926 98 764
1956 314 000
1959 365 000
1971 462 000[1]
1975 500 000
1999 592 400
2002 593 400
2004 588 531

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Encyklopedia Powszechna PWN. T. 2. G-M. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1974, s. 301.
  2. Agaton Giller: Groby polskie w Irkucku. 1864.
  3. Старов Владимир Викторович <starov@informika.ru>: Российское образование. Результаты поиска (ros.). 2013. [dostęp 2014-02-20].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]