19 października jest 292. (w latach przestępnych 293.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 73 dni.
- Imieniny obchodzą: Akwilin, Ferdynand, Fredeswinda, Fryda, Izaak, Jan, Kleopatra, Laura, Lucjusz, Łucjusz, Paweł, Ptolemeusz, Skarbimir i Ziemowit.
- Albania – Dzień Matki Teresy z Kalkuty
- Wspomnienia i święta Kościoła katolickiego[1][2] obchodzą:
Wydarzenia w Polsce [edytuj]
Wydarzenia na świecie [edytuj]
- 202 p.n.e. – II wojna punicka: decydujące zwycięstwo wojsk Republiki rzymskiej nad kartagińskimi w bitwie pod Zamą.
- 439 – Król Wandalów i Alanów Genzeryk zajął Kartaginę.
- 1216 – Henryk III został królem Anglii.
- 1303 – Siegen w Nadrenii Północnej-Westfalii uzyskało prawa miejskie.
- 1453 – Wojska francuskie odbiły Bordeaux, co uważane jest za zakończenie wojny stuletniej. W rękach angielskich w północnej Francji pozostało jedynie Calais (do 1558 roku).
- 1469 – W Valladolid odbył się ślub królowej Kastylii i Leónu Izabeli I z księciem Ferdynandem, następcą tronu Aragonii.
- 1512 – Marcin Luter otrzymał promocję na doktora teologii.
- 1649 – Kampania Cromwella w Irlandii: wojska angielskie zajęły miasto New Ross.
- 1781 – Wojna o niepodległość Stanów Zjednoczonych: pod Yorktown Charles Cornwallis poddał się Jerzemu Waszyngtonowi, co oznaczało koniec brytyjskiej dominacji nad koloniami, z których utworzono Stany Zjednoczone.
- 1796 – Wojska francuskie zdobyły Bastię, likwidując zbuntowane Królestwo Anglo-Korsykańskie.
- 1806 – Johann Wolfgang von Goethe ożenił się z Christiane Vulpius.
- 1812 – Inwazja na Rosję: Napoleon Bonaparte rozpoczął odwrót spod Moskwy.
- 1813 – VI koalicja antyfrancuska: porażka wojsk napoleońskich w bitwie pod Lipskiem („Bitwie Narodów”). W czasie odwrotu w nurtach Elstery utonął książę Józef Poniatowski.
- 1856 – Majid ibn-Said został sułtanem Zanzibaru.
- 1864:
- 1870 – U północno-zachodnich wybrzeży Irlandii zatonął brytyjski statek pasażerski SS Cambria; zginęło 179 osób.
- 1889 – Karol I został królem Portugalii.
- 1900 – Hirobumi Itō został po raz czwarty premierem Japonii.
- 1914 – I wojna światowa: rozpoczęła się I bitwa pod Ypres.
- 1917:
- 1921 – Premier Portugalii António Granjo i kilku innych polityków zginęło w zamachu w Lizbonie.
- 1925 – Odbyły się pierwsze wybory do Sejmu autonomicznego Okręgu Kłajpedy.
- 1934 – Została stłumiona komunistyczna rewolucja w hiszpańskiej prowincji Asturia.
- 1939 – Założono norweski klub piłkarski Haugar Haugesund.
- 1940 – Niemieckie okręty podwodne zatopiły w dniach 18 i 19 października 28 statków z płynących do Wielkiej Brytanii konwojów SC-7 i HX-79.
- 1943:
- 1944:
- 1950 – Wojna koreańska: wojska ONZ zajęły Pjongjang.
- 1953 – Francuzka Denise Perrier zdobyła w Londynie tytuł Miss World 1953.
- 1954 – Austriacy Herbert Tichy i Sepp Joechler oraz Nepalczyk Pasang Dawa Lama dokonali pierwszego wejścia na himalajski ośmiotysięcznik Czo Oju.
- 1955 – Armia Czerwona ukończyła okupację Austrii.
- 1956:
- Po niepowodzeniu negocjacji w sprawie zawarcia traktatu pokojowego, ZSRR i Japonia podpisały w Moskwie deklarację o ukończeniu stanu wojny i przywróceniu stosunków dyplomatycznych.
- Ukazał się drugi album Elvisa Presleya pt. Elvis.
- 1958 – Na torze Ain-Diab odbył się jedyny w historii wyścig Formuły 1 o Grand Prix Maroka, w trakcie którego śmiertelnie poparzony po wypadku swego bolidu został brytyjski kierowca Stuart Lewis-Evans.
- 1960 – Rząd amerykański nałożył embargo na Kubę.
- 1963 – Alec Douglas-Home został premierem Wielkiej Brytanii.
- 1964:
- 1967 – Amerykańska sonda Mariner 5 przeleciała 3990 km nad powierzchnią Wenus.
- 1971 – Uruchomiono metro w Monachium.
- 1974 – Uchwalono konstytucję Niue.
- 1975 – Premiera filmu Lot nad kukułczym gniazdem.
- 1977 – Uprowadzony przez terrorystów z zachodnioniemieckiej Frakcji Czerwonej Armii prezydent Niemieckiego Związku Pracodawców Hanns Martin Schleyer został zamordowany koło francuskiej Miluzy.
- 1983 – Został rozstrzelany obalony 6 dni wcześniej prokomunistyczny premier Grenady Maurice Bishop.
- 1986 – Premiera Mozambiku Samora Machel oraz 33 inne osoby zginęły, a 10 zostało rannych w katastrofie samolotu Tu-134 w górach Lebombo (RPA).
- 1987 – Czarny poniedziałek na światowych giełdach. Wskaźnik Dow Jones spadł o 22%, FTSE 100 – 32%, CAC 40 i DAX – ponad 20%, Nikkei – 16%.
- 1988 – 124 osoby zginęły w katastrofie Boeinga 737 pod Ahmadabadem w zachodnich Indiach.
- 1991 – Około 2 tys. osób zginęło w trzęsieniu ziemi w północnych Indiach.
- 1993 – Benazir Bhutto po raz drugi objęła urząd premiera Pakistan.
- 1994 – W samobójczym zamachu członka Hamasu na autobus w centrum Tel Awiwu zginęły 22 osoby, a 50 zostało rannych.
- 1998 – 59 osób zostało rannych gdy członkowie Hamasu obrzucili granatami przystanek autobusowy w izraelskim mieście Beer Sheva.
- 2000 – W pakistańskim Beludżystanie została odkryta mumia księżniczki perskiej sprzed 2600 lat.
- 2002:
- 2003 – Papież Jan Paweł II beatyfikował Matkę Teresy z Kalkuty.
- 2004 – Soe Win został premierem Mjanmy.
- 2005 – Rozpoczął się proces Saddama Husajna.
- 2006:
- 2007:
- 2009 – Prezydent Ugandy Yoweri Museveni przywrócił tradycyjne królestwo Rwenzururu, którego monarchą został Charles Wesley Mumbere.
- 2010:
Urodzili się [edytuj]
- 1276 – Hisaaki, japoński shōgun (zm. 1328)
- 1433 – Marsilio Ficino, włoski filozof humanistyczny, neoplatonik, filolog, astrolog (zm. 1499)
- 1562 – George Abbot, arcybiskup Canterbury (zm. 1633)
- 1582 – Dymitr Iwanowicz, rosyjski carewicz (zm. 1591)
- 1631 – Dymitr Jerzy Wiśniowiecki, hetman wielki koronny (zm. 1682)
- 1669 – Anioł z Acri, błogosławiony, włoski kapucyn (zm. 1739)
- 1834 – Ferdynand Radziwiłł, książę, polski polityk (zm. 1926)
- 1841 – Mikołaj I Petrowić-Niegosz, król Czarnogóry (zm. 1921)
- 1858 – Piotr Brukalski, polski architekt (zm. 1932)
- 1862 – Auguste Lumière, francuski chemik, współtwórca kinematografu (zm. 1954)
- 1865 – Stanisław Sokołowski, polski leśnik, profesor (zm. 1942)
- 1871 – Karol Adwentowicz, polski aktor (zm. 1958)
- 1882 – Umberto Boccioni, włoski malarz, rzeźbiarz (zm. 1916)
- 1890 – Konstanty Pągowski, polski aktor (zm. 1967)
- 1898 – Mieczysław Szczuka, polski artysta plastyk (zm. 1927)
- 1899:
- 1901 – Aleksander Maliszewski, polski pisarz, krytyk teatralny i filmowy, tłumacz (zm. 1978)
- 1910 – Subrahmanyan Chandrasekhar, indyjski fizyk, noblista (zm. 1995)
- 1911 – Roman Mann, polski scenograf (zm. 1960)
- 1912 – Rafał Grzondziel, ksiądz katolicki, twórca polskich „Kaszub” w kanadyjskiej prowincji Ontario (zm. 1998)
- 1913:
- 1916:
- 1919 – Józef Łodyński, polski aktor (zm. 1984)
- 1921:
- 1922 – Jack Anderson, amerykański dziennikarz (zm. 2005)
- 1924 – Lubomír Štrougal, czechosłowacki polityk, premier
- 1925:
- 1926 – Stanisław Gorgolewski, polski fizyk, astronom (zm. 2011)
- 1927:
- 1928 – Mizanur Rahman Chowdhury, bengalski polityk, premier Bangladeszu (zm. 2006)
- 1929 – Henryk Grabowski, polski lekkoatleta, skoczek w dal (zm. 2012)
- 1931:
- 1932 – Robert Reed, amerykański aktor (zm. 1992)
- 1933 – Geraldo Majella Agnelo, brazylijski duchowny katolicki, arcybiskup São Salvador da Bahia, kardynał
- 1934 – Yakubu Gowon, nigeryjski wojskowy
- 1935 – Andrzej Jastrzębiec-Kozłowski, polski pisarz, autor tekstów piosenek (zm. 2009)
- 1937 – Teresa Ciepły, polska lekkoatletka, sprinterka (zm. 2006)
- 1940:
- 1942 – Péter Medgyessy, węgierski polityk, premier
- 1943 – Adán Martín Menis, kanaryjski polityk, prezydent Wysp Kanaryjskich (zm. 2010)
- 1944:
- 1945:
- 1946 – Keith Reid, brytyjski kompozytor
- 1949 – Stanisław Gądecki, polski duchowny katolicki, arcybiskup poznański
- 1960:
- 1962:
- 1963 – Katarzyna Żak, polska aktorka, wokalistka
- 1964 – Agnès Jaoui, francuska aktorka, reżyserka filmowa
- 1965 – Marzena Kipiel-Sztuka, polska aktorka
- 1966 – Jon Favreau, amerykański reżyser, scenarzysta, aktor
- 1967 – Beata Mazurek, polska socjolog, polityk
- 1969:
- 1971:
- 1973 – Hicham Arazi, marokański tenisista
- 1974 – Serginho, brazylijski piłkarz (zm. 2004)
- 1975:
- 1976:
- 1977:
- 1978 – Henri Sorvali, fiński muzyk metalowy
- 1980 – Anna-Karin Kammerling, szwedzka pływaczka
- 1981 – Heikki Kovalainen, fiński kierowca wyścigowy
- 1988 – Saša Starović, serbski siatkarz
- 1187 – Urban III, papież (ur. 1120)
- 1216 – (lub 18 października) Jan bez Ziemi, król Anglii (ur. 1167)
- 1310 – Gottfried von Hohenlohe, wielki mistrz zakonu krzyżackiego (ur. 1265)
- 1335 – Ryksa Elżbieta, królowa czeska i polska (ur. 1288)
- 1607 – Sebastian Grabowiecki, polski poeta (ur. ok. 1543)
- 1634 – Agnès Galand, francuska dominikanka, mistyczka i stygmatyczka, błogosławiona katolicka (ur. 1602)
- 1682 – Thomas Browne, angielski lekarz, pisarz, uczony (ur. 1605)
- 1745 – Jonathan Swift, angielski pisarz pochodzenia irlandzkiego (ur. 1667)
- 1806 – Stanisław Zawadzki, polski architekt doby oświecenia (ur. 1743)
- 1813 – Józef Poniatowski, książę, polski generał dywizji, minister wojny i Wódz Naczelny Wojsk Polskich Księstwa Warszawskiego, marszałek Francji (ur. 1763)
- 1846 – Władysław Strzelnicki, polski pisarz (ur. 1820)
- 1856 – Said ibn-Sultan, sułtan Omanu (ur. 1790)
- 1889 – Ludwik I, król Portugalii (ur. 1838)
- 1890 – Sir Richard Francis Burton, angielski podróżnik, orientalista, pisarz, tłumacz (ur. 1821)
- 1897 – George Pullman, amerykański konstruktor wagonów kolejowych (ur. 1831)
- 1909 – Cesare Lombroso, włoski psychiatra, antropolog, kryminolog (ur. 1835)
- 1918 – Harold Lockwood, amerykański aktor (ur. 1887)
- 1920 – John Reed, amerykański dziennikarz, pisarz (ur. 1887)
- 1936 – Lu Xun, chiński pisarz (ur. 1881)
- 1937 – Ernest Rutherford, nowozelandzki chemik, laureat Nagrody Nobla (ur. 1871)
- 1941 – Leo Belmont, polski pisarz (ur. 1865)
- 1942 – Cyryl Ratajski, polski polityk, samorządowiec, prezydent Poznania, minister spraw wewnętrznych, delegat Rządu na Kraj (ur. 1875)
- 1945 – Plutarco Elías Calles, meksykański polityk, prezydent Meksyku (ur. 1877)
- 1950 – Edna St. Vincent Millay, amerykańska poetka (ur. 1892)
- 1957 – Vere Gordon Childe, australijski archeolog i antropolog kultury (ur. 1892)
- 1958 – Jan Humpola, polski ksiądz katolicki, kapelan prezydenta RP, działacz społeczny, taternik i alpinista (ur. 1889)
- 1968 – Anatol Stern, polski poeta (ur. 1899)
- 1969 – Józef Kostrzewski, polski archeolog, muzeolog, profesor, jeden z odkrywców Biskupina (ur. 1885)
- 1970 – Jacek Woszczerowicz, polski aktor, reżyser teatralny (ur. 1904)
- 1971 – Hieronim Żuczkowski, polski śpiewak, aktor (ur. 1896)
- 1976 – Zofia Nakoneczna, polska aktorka, modelka (ur. 1910)
- 1983 – Maurice Bishop, grenadyjski polityk, premier Grenady (ur. 1944)
- 1984:
- 1986:
- 1987:
- 1988 – Son House, amerykański muzyk bluesowy (ur. 1902)
- 1991 – Jan Zieja, polski duchowny katolicki, duszpasterz ruchu chłopskiego, współzałożyciel KSS KOR (ur. 1897)
- 1994 – Martha Raye, amerykańska aktorka i piosenkarka (ur. 1916)
- 1995 – Don Cherry, amerykański muzyk jazzowy (ur. 1936)
- 1997 – Zofia Oraczewska, polska reżyser, scenograf, scenarzystka filmów animowanych (ur. 1931)
- 1999 – Nathalie Sarraute, francuska pisarka (ur. 1900)
- 2002 – Nikołaj Rukawisznikow, radziecki kosmonauta (ur. 1932)
- 2003 – Alija Izetbegović, bośniacki polityk, prezydent Bośni i Hercegowiny (ur. 1925)
- 2005 – Janusz Kotliński, polski lekkoatleta (ur. 1932)
- 2007 – Jan Hendrik Wolkers, holenderski pisarz (ur. 1925)
- 2008:
- 2009:
- 2010:
- 2011:
- 2012:
Przypisy
