Alexander von Middendorff

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Alexander Theodor von Middendorff (ok. 1880)
Herb rodziny Middendorff

Alexander Theodor von Middendorff ros. Александр Федорович Миддендорф (ur. 18 sierpnia 1815 w Sankt Petersburgu, zm. 24 stycznia 1894 w Hellenurme) w guberni inflanckiej, rosyjski zoolog i badacz Syberii bałtyckoniemieckiego pochodzenia.

Matką Middendorff'a była Zofia Johanson (1782–1868), Estonka chłopskiego pochodzenia wysłana przez rodziców na studia do Sankt Petersburga. Tam poznała Teodora Johanna von Middendorff'a (1776–1856) syna pastora Niemców Bałtyckich w Karuse , Estonii przyszłego dyrektora Instytutu Pedagogicznego w Sankt Petersburgu. Ze względu na różnice społeczne rodzice nie mogli wziąć ślubu , dzieci ich Aneta (ur. 1809) i Aleksander byli dziećmi pozamałżeńskimi.Alexander nie mógł zostać ochrzczony zanim sześć miesięcy po urodzeniu Estoński Kongres Luteranów w Sankt Petersburgu w ramach Niemieckiego Kongresu Niemieckiego nie wydał zgody na ochrzczenie. W dołączonym piśmie rodzice Middendorffa zapisali jako małżeństwo. Aby uciec od zainteresowania uwagi publicznej matka i syn zostali odesłani do osady Pööravere w Estonii. Kiedy Alexander został posłany do szkoły w 1824r rodzice się pobrali formalnie[1] .

Middendorff pobierał nauki u nauczycieli prywatnych w Revalu (obecnie Tallinn) i w gimnazjum w Sankt Petersburgu[potrzebne źródło]. Studiował medycynę na Uniwersytecie w Tartu (Dorpat) w latach 1832-1835, gdzie jego profesorami byli Georg Friedrich Parrot, Nikołaj Pirogow, Hermann Martin Asmuss i Alexander Friedrich von Hueck[potrzebne źródło]. Dyplom uzyskał w 1837 roku dysertacją napisaną po łacinie o polipach w oskrzelach[potrzebne źródło], następnie podjął dalsze studia w Berlinie, Erlangen, Wiedniu i Wrocławiu. W 1839 podjął pracę na uniwersytecie w Kijowie.

Istotna zmiana nastąpiła, gdy w jego życiu pojawił się Karl Ernst von Baer, który organizował ekspedycję badawczą do Laponii i na Półwysep Kolski. Middendorff wziął w niej udział i była to pierwsza z szeregu ekspedycji, które naznaczyły jego życie. Najbardziej w nauce znaną jest tzw. "Wielka Ekspedycja Syberyjska" (czasem też: "Ekspedycja Middendorffa") w latach 1843-1845, która dotarła na północy aż do Półwyspu Tajmyr, a na wschodzie – poprzez tereny nad jeziorem Bajkał aż po Amur.

W 1852 r. Middendorff został wybrany na członka Rosyjskiej Akademii Nauk (w klasie zoologicznej). Wkrótce jednak, bo w 1860 r. opuścił Petersburg. Pomimo jednak wyjazdu z Rosji nadal utrzymywał kontakt z uczonymi rosyjskimi i brał udział w kolejnych ekspedycjach, np. na trasie KrymTurcjaGrecjaMaltaWyspy Kanaryjskie. Podróżował też na trasie UralAzja ŚrodkowaAzja Południowa. W 1870 r. na zaproszenie jednego z książąt rosyjskich przyłączył się do wyprawy idącej z Rosji północnej poprzez wyspy Nowa Ziemia do Islandii. W osiem lat później pojechał wraz z synem Maxem do Fergany. Podkreślić przy tym należy, że były to wyprawy badawcze. Na podstawie materiałów zebranych w czasie tych wypraw Middendorff publikował kolejne książki, z których część wyszła także w przekładzie rosyjskim (np. Oчepки из Фepгaнcкoй дoлины, Petersburg 1882).

Ważnymi dla poznania Syberii dziełami powstałymi na podstawie materiałów zebranych w czasie Wielkiej Ekspedycji są:

  1. Die Isepiptesen Russlands (1855) o migracji ptaków w Rosji[potrzebne źródło]
  2. monografia mięczaków Beiträge zu einer Malacozoologia Rossica (1848–1849), w których jako pierwszy wymienił radulę[potrzebne źródło]
  3. 4-tomowy opis Syberii, wydany przez Middendorffa pod tytułem Reise in den äusseren Norden und Osten Sibiriens während der Jahre 1842 bis 1845.
  4. Pierwsza w świecie gramatyka języka jakuckiego, opracowana z materiałów Middendorffa już po jego śmierci przez Ottona von Böhtlingka i wydana pod tytułem Über die Sprache der Jakuten (1851).

Opisał naukowo m.in. świerszczaka ochockiego. Na jego cześć nazwano m.in.: niedźwiedzia kodiak (Ursus arctos middendorffi) i Zatokę Middendorffa na półwyspie Tajmyr.

Przypisy

Literatura[edytuj | edytuj kod]

  • E. Tammiksaar, I. Stone, "Alexander von Middendorff and his expedition to Siberia (1842-1845)", Polar Record 43 (226): 193-216 (2007)
  • Barbara and Richard Mearns, Audubon to Xantus, The Lives of Those Commemorated in North American Bird Names, ISBN 0-12-487423-1.
  • Eren H.: Türklük bilimi sözlügü I, Ankara 1998.