Antoni Palluth

Antoni Palluth
podporucznik
Data i miejsce urodzenia	11 maja 1900 Pobiedziska
Data i miejsce śmierci	18 kwietnia 1944 Sachsenhausen
Przebieg służby
Siły zbrojne	Wojsko Polskie
Główne wojny i bitwy	powstanie wielkopolskie, II wojna światowa
Odznaczenia

Antoni Palluth, ps. "Lenoir" (ur. 11 maja 1900 w Pobiedziskach, zm. 18 kwietnia 1944 w Sachsenhausen) – podporucznik rezerwy łączności Wojska Polskiego, powstaniec wielkopolski, radiotechnik, kryptolog, inżynier, współuczestnik rozwiązania niemieckiego szyfru Enigma i konstruktor urządzeń szyfrujących.

Życiorys

W 1918 ukończył Gimnazjum im. Marii Magdaleny w Poznaniu. W grudniu 1918 roku wziął czynny udział w powstaniu wielkopolskim. 28 stycznia 1919 roku wstąpił jako ochotnik do Kompanii Szkolnej Radiotelegraficznej w Poznaniu. 17 maja 1919 roku przydzielony został do I Lekkiej Radiostacji Polowej (przemianowanej później na Radiostację Polową Nr 12). W obsłudze radiostacji, która była przydzielna do 2 Dywizji Strzelców Wielkopolskich, walczył na odcinku północnym frontu wielkopolskiego, a następnie wziął udział w zajęciu Pomorza. Wiosną 1920 roku uczestniczył w wyprawie kijowskiej oraz w zagonie na Koziatyń Dywizji Jazdy. 18 grudnia 1920 roku przydzielony został do Plutonu Radiotelegraficznego Ciężkiego Nr IV, w którym pełnił obowiązki oficera stacyjnego Radiostacji Polowej Nr 28 (radiostacja przydzielona była do 2 Armii). 17 czerwca 1921 roku został przeniesiony do Kompanii Zapasowej Radiotelegraficznej 2 Batalionu Zapasowego Radiotelegraficznego, a 22 czerwca 1921 roku zwolniony z czynnej służby wojskowej i przeniesiony do rezerwy w stopniu sierżanta. W latach 1921–1925 studiował na Wydziale Inżynierii Lądowej Politechniki Warszawskiej. Posiadał znajomość języka niemieckiego (także dialektów niemieckich), oraz wiedzę w zakresie kryptologii i doświadczenie w radiokomunikacji.

1 czerwca 1924 roku został zatrudniony w Oddziale II Sztabu Generalnego, w charakterze specjalisty w dziale szyfrów wojskowych, po uprzednim specjalnym przeszkoleniu. Awansowany na podporucznika ze starszeństwem z 1 lipca 1925 roku w korpusie oficerów rezerwowych łączności. W 1929 został powołany na wykładowcę tajnych kursów kryptologii wojskowej w Poznaniu, na które uczęszczali m.in. Marian Rejewski, Henryk Zygalski i Jerzy Różycki, późniejsi główni autorzy rozwiązania niemieckiego uniwersalnego szyfru maszynowego Enigma.

Po wybuchu II wojny światowej Biuro Szyfrów, w skład którego wchodził również inż. Antoni Palluth, ewakuowało się do Rumunii, a stamtąd do Francji do zamku "Vignolles" w miejscowości Gretz-Armainvilliers pod Paryżem. Po kapitulacji Francji w czerwcu 1940 grupa kryptologów przeniosła się do miejscowości Uzès znajdującej się na terytorium Vichy.

Polska grupa „300” działała w południowej Francji do listopada 1942, w związku z zajęciem przez Niemców również południowej części Francji. Palluth wraz z innymi kryptologami usiłował się przedostać do Hiszpanii, a następnie do Wielkiej Brytanii. Został ujęty przez Niemców na granicy hiszpańskiej i wywieziony wraz z Edwardem Fokczyńskim do obozu koncentracyjnego Sachsenhausen nieopodal Oranienburga. Obaj zginęli 18 kwietnia 1944 w czasie nalotu jednego z bombardowań przez samoloty alianckie.

Odznaczenia i upamiętnienie

Pośmiertnie, postanowieniem z 1 września 2006 prezydent Lech Kaczyński "w uznaniu wybitnych zasług dla niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej", odznaczył go Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski. Został odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi i pośmiertnie Złotym Krzyżem Zasługi z Mieczami. Jego imieniem nazwana została jedna z ulic na Służewie w Warszawie.

Życie prywatne

Z małżeństwa zawartego z Jadwigą Wiktorią ze Szczodrowskich, pozostawił dwóch synów: Jerzego Edwarda i Andrzeja Antoniego.

Bibliografia

• Waldemar Wójcik, Materiały do biografii Mariana Rejewskiego, Jerzego Różyckiego i Henryka Zygalskiego oraz Antoniego Pallutha, mjr. Maksymiliana Ciężkiego, płk. Gwido Langera w Centralnym Archiwum Wojskowym, Przegląd Historyczno-Wojskowy Nr spec. 5 (210), Warszawa 2005, ISSN 1640-6281
• Rocznik Oficerski Rezerw 1934

Linki zewnętrzne

• Informacje o tablicy pamiątkowej [dostęp 2 lipca 2010]
• Tajemnica Enigmy: kto umożliwił matematykom złamanie kodu? – gazeta.pl Poznań [dostęp 2 lipca 2010]