Baszta Spasska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Baszta Spasska (Zbawiciela)
Baszta Spasska – widok z Placu Czerwonego.
Baszta Spasska – widok z Placu Czerwonego.
Państwo  Rosja
Miejscowość Moskwa
Typ budynku baszta bramna
Styl architektoniczny gotyk, renesans, neogotyk
Architekt Pietro Antonio Solari
Wysokość całkowita 71 m m
Ukończenie budowy 1491[1]
Położenie na mapie Moskwy
Mapa lokalizacyjna Moskwy
Baszta Spasska (Zbawiciela)
Baszta Spasska (Zbawiciela)
Położenie na mapie Rosji
Mapa lokalizacyjna Rosji
Baszta Spasska (Zbawiciela)
Baszta Spasska (Zbawiciela)
Ziemia 55°45′09,15″N 37°37′17,05″E/55,752542 37,621403
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Baszta Spasska – baszta bramna, jeden z obiektów fortyfikacyjnych w obrębie umocnień Kremla w Moskwie, na wschodniej pierzei murów kremlowskich od strony Placu Czerwonego. Jeden z najbardziej rozpoznawanych elementów architektonicznych kompleksu Placu Czerwonego. Posiada zegar wieżowy z kurantami, wydzwaniającymi oficjalny czas moskiewski[2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wybudowana na zlecenie cara Iwana III Wielkiego pod kierunkiem włoskiego architekta Pietro Solariego w roku 1491, jako element nowych, ceglanych fortyfikacji obronnych Moskwy, w miejscu dawnej baszty Frołowskiej[1]. Swą początkową nazwę (Baszta Frołowska) odziedziczyła po poprzedniczce. Nazwa wiązała się z sąsiadującym z basztą soborem pod wezwaniem Frola i Laura[3]. Obecna nazwa (Спасская башня ros.) pochodzi od ikony Obrazu Chrystusa Zbawiciela Nie Ludzką Ręką Uczynionego oraz ikony Chrystusa Zbawiciela Smoleńskiego (Спас, ros. ‘Spas’ –Zbawiciel), które zostały umieszczone na fasadzie baszty, nad bramą wjazdową, w roku 1658. Jako pierwsza z baszt kremlowskich otrzymała wielopoziomowe zadaszenie z manierystycznymi ozdobami, figurkami oraz zegar wieżowy z kurantami, wg projektu Bażena Ogurcowa i Christophera Halloway’a (1624-1625)[1]. Służyła jako główne, reprezentacyjne wejście na Kreml. W 1628 wskutek pożaru doznała licznych uszkodzeń. W połowie XVII w. szczyt wieży ozdobił dwugłowy carski orzeł, a drewniany most nad fosą zastąpiono kamiennym, o długości 42 m i szerokości 10 m. Most ten, istniejący do 1812 r., był okupowany przez sprzedawców książek. W 1707 zegar i kuranty zostały wymienione na wykonane w Amsterdamie (zegarmistrze: J. Garnow, N. Jakowlew). Obecny zegar w wieży wykonano w wytwórni braci Butenopów i zainstalowano w latach 1851-52[1]. W 1868 r. baszta była gruntownie odnowiona, pod kierunkiem P. A. Gierasimowa. W 1917 r. baszta uległa poważnym uszkodzeniom, wskutek ostrzału artyleryjskiego. Do roku 1918 została kompletnie odnowiona[2]. W 1935 roku dwugłowego orła carskiego na szczycie wieży zastąpiono pięcioramienną gwiazdą czerwoną[1][4].

Opis[edytuj | edytuj kod]

Wysokość całkowita: 71 m (bez gwiazdy: 67,3 m), grubość murów: do 3,6 m, obwód u podstawy: 68,2 m[1]. Dziesięciopoziomowa, u podstawy czworokątna, dach wieżowy wysoki, oktaedryczny z ośmioma fasetkowatymi oknami pod szczytem, kryty kolorową dachówką. Ściany ceglane, podwójne, z wewnętrzną klatką schodową. Brama flankowana przez dwa małe bastiony (obecnie przekształcone na strażnice), mury zwieńczone blankami gibelińskimi[5].

Na fasadzie znajduje się dwujęzyczna inskrypcja fundacyjna:

IOANNES VASILII DEI GRATIA MAGNUS/ DUX VOLODIMERIAE, MOSCOVIAE, NOV/OGARDIAE, TFERIAE, PLESCOVIAE, VETICIAE,/ ONGARIAE, PERMIAE, BUOLGARIAE ET/ ALIAS TOTIUSQ(UE) RAXIE D(OMI)NUS,/ A(N)NO 30 IMPERII SUI HAS TURRES CO(N)DERE/ F(ECIT) ET STATUIT PETRUS ANTONIUS SOLARIUS/ MEDIOLANENSIS A(N)NO N(ATIVIT) A(TIS) D(OM)INI 1491 K(ALENDIS) M(ARTIIS) I(USSIT) P(ONERE)
В ЛЕТО 6999 ИУЛИА БОЖИЕЮ МИЛОСТИЮСДЕЛАНА БЫСТ СИА СТРЕЛНИЦА ПОВЕЛЕНИЕМЬ/ ИОАННА ВАСИЛЬЕВИЧА ГДРА И САМОДРЪЖЦА ВСЕЯ РУСИИ И ВЕЛИКОГО КНЗЯ ВОЛО/ДИМЕРЬСКОГО И МОСКОВСКОГО И НОВОГОРОДСКОГО ИПСКОВСКОГО И ТВЕРЬСКОГО И ЮГ/ОРСКОГО И ВЯТСКОГО ИПЕРМСКОГО И БОЛГАРСКОГО И ИНЫХ ВЪ 30 Е ЛЕТО ГДР/ЬСТВАЕГО А ДЕЛАЛЪ ПЕТРЪ АНТОНИЕ ОТ ГРАДА МЕДИОЛАНА

(w tłumaczeniu z łac.: Iwan Wasylewicz z Bożej łaski wielki książę włodzimierski, moskiewski, nowogrodzki, twerski, pskowski, wiacki, (j)ugorski, permski, bułgarski i pan całej Rusi, w 30. roku swego panowania rozkazał zbudować tę wieżę, polecenie wykonał Piotr Antoni Solari, Mediolańczyk, 1 marca Roku Pańskiego 1491).[6].


Bogate zdobienia malarskie, wyobrażonym na ikonach postaciom Chrystusa Zbawiciela towarzyszą wizerunki klęczących św. Sergiusza z Radoneża i Warłaama Chutyńskiego. Dekoracje malarską uzupełnia ikona chusty św. Weroniki, na wewnętrznej ścianie baszty, od strony Kremla, w towarzystwie wizerunków świętych Piotra i Aleksego. Ikony zostały wykonane techniką ‘al fresco’. Wieża ozdobiona jest rzeźbami św. Jerzego na koniu i św. Dymitra Sołuńskiego (XV w., N. Jermolin)[1]. Zegar wieżowy zajmuje trzy poziomy, ma cztery tarcze (po jednej na każdej ze ścian) o średnicy 6,12 m każda, wskazówki mają 2,97 m i 3,28 m. Cały mechanizm zegarowy ma masę ok. 25 ton. Kuranty: 9 dzwonów wybijających kwadranse (po 320 kg każdy), 1 dzwon wybijający godziny (2211 kg) [1]. Czas pokazywany jest zsynchronizowany z oficjalnym czasem kontrolowanym przez moskiewski Instytut Astronomiczny Sternberga. O godz. 12 i 6 kuranty grają hymn Federacji Rosyjskiej.

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

  • w czasach przedrewolucyjnych zakazane było przekraczanie bramy na koniu, bądź w nakryciu głowy («проходя под ними, все обязаны обнажать головы и кланяться, причём от обязанности воздавать такие почести никоим образом не освобождены ни иностранцы, ни те, кто исповедуют иную, а не православную веру»[7].
  • w obrębie baszty znaleziono cztery skarby, z których najstarszy pochodził z czasu inwazji Wielkiej Hordy Mongolskiej (1238 r.), a największy składał się z 34769 monet, 23 srebrnych przedmiotów i 3 dużych pereł[1].

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 1,8 Goncharenko 2001. The Moscow Kremlin: walls and towers – a guide. State Historical and Cultural MuseumReserve, Moskwa, str. 96
  2. 2,0 2,1 Kreml – strona oficjalna: mury i baszty
  3. А. А. Гончарова , А. И. Хамцов. Стены и башни Кремля. М., Mockва 1980
  4. Орлы и звёзды на кремлёвских башнях
  5. Bochenek R.H. 1990. 1000 słów o inżynierii wojskowej i fortyfikacjach. Wydawnictwo MON, Warszawa, str. 165
  6. O. A. Belobrowa: ЛАТИНСКАЯ НАДПИСЬ НА ФРОЛОВСКИХ ВОРОТАХ МОСКОВСКОГО КРЕМЛЯ И ЕЕ СУДЬБА В ДРЕВНЕРУССКОЙ ПИСЬМЕННОСТИ. GMMK - Materials and researches. New attributions., 1987. [dostęp 2014-02-25]. s. str.51-57.
  7. Х. Валера. Письма из России / Пер. О. Газизовой. - АГR, 2012. - str. 36.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]