Borowa Wieś (Mikołów)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Herb Mikołowa Borowa Wieś
sołectwo Mikołowa
Borowa Wieś, kościół.JPG
Drewniany kościół pw. św. Mikołaja
Miasto Mikołów
Status sołectwo
Założono XVI wiek
W granicach Mikołowa od 1995 r.
Ludność (2008)
 • liczba ludności

1900
Strefa numeracyjna 32
Kod pocztowy 43-197[1]
Tablice rejestracyjne SMI
Położenie na mapie Polski
Położenie na mapie Polski
brak współrzędnych
Strona internetowa
Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Ośrodek "Miłosierdzie Boże", dawna karczma
Dawna karczma "Nowa Wygoda"
Szkoła w Borowej Wsi
Drewniany kościół pw. św. Mikołaja
Staw "Bocianie gniazdo"
Okoliczne stawy

Borowa Wieś (niem. Neudorf) – sołectwo położone w północno-zachodniej części Mikołowa w województwie śląskim. Miejscowość zamieszkuje obecnie ok. 1900 osób. Sołtysem jest Kazimierz Pruszydło.

Borowa Wieś jest znana w regionie z dwóch powodów: znajduje się tu zabytkowy kościół drewniany p. w. Świętego Mikołaja, wpisany na Szlak Architektury Drewnianej województwa śląskiego, i w dawnym zajeździe funkcjonuje Ośrodek dla Osób Niepełnosprawnych "Miłosierdzie Boże", prowadzony przez Caritas.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Miejscowość położona jest w południowej części Wyżyny Katowickiej w dolinie rzeki Kłodnicy. Obszar miejscowości historycznie stanowi północno-zachodni kraniec ziemi pszczyńskiej, będącej od średniowiecza częścią Górnego Śląska.

Borowa Wieś sąsiaduje: od północy z Halembą (dzielnica Rudy Śląskiej), od wschodu ze Śmiłowicami, od południa z Paniowami (obie miejscowości są sołectwami Mikołowa), zaś od zachodu z Chudowem i Paniówkami (gmina Gierałtowice).

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Miejscowość położona jest na skrzyżowaniu drogi krajowej 44 między Mikołowem a Gliwicami z drogą wojewódzką 925, prowadząca z Rybnika przez Rudę Śląską do Bytomia. Przez Borową Wieś kursują autobusy miejskie, obsługiwane przez KZK GOP i MZK Tychy.

Hydrografia[edytuj | edytuj kod]

Obszar Borowej Wsi leży w dorzeczu Odry. Przez miejscowość, a właściwie wzdłuż jej granic, przepływają dwie rzeki. Na północy miejscowości znajduje się koryto Kłodnicy, biorącej początek w niedalekich Katowicach a uchodzącej do Odry w okolicach Kędzierzyna-Koźle. Natomiast wzdłuż południowej i zachodniej granicy sołectwa płynie potok Promna, będący lewym dopływem Kłodnicy.

Nazwa miejscowości[edytuj | edytuj kod]

W najstarszych dokumentach miejscowość spotykana jest pod nazwą "Neudorf", co po niemiecku znaczy "Nową Wieś". Tego typu nazwy są częste dla wsi zakładanych w epoce nowożytnej. Na niektórych mapach pojawia się nazwa "Bor-Neudorf". Określeniem "Bór" nazywano dawniej obszary porośnięte lasami iglastymi, których w tej okolicy było sporo[potrzebne źródło].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Początki miejscowości[edytuj | edytuj kod]

Borowa Wieś jako Nowa Wieś wzmiankowana była już w 1586 roku. Założona została po okresie wojen husyckich, kiedy nastąpiło ożywienie gospodarcze, a długotrwały pokój w wieku XVI sprzyjał osadnictwu. Osadzono wówczas "pod borem" na małych działkach zagrodników i chałupników, poddanych księcia pszczyńskiego. Początkowo mieszkało tu 10 zagrodników. Wieś wchodziła w skład klucza wyrskiego pszczyńskich dóbr kameralnych i była własnością książęcą. Do jej pierwszych mieszkańców należał m.in. Jan Dziemba (w 1718 roku wystąpił w źródłach Maciej Dziemba, a w 1744 roku Bartłomiej Dziemba "ex Bor").

Przełom XIX i XX wieku[edytuj | edytuj kod]

W 1846 roku Borowa Wieś liczyła 26 gospodarstw, natomiast w 1910 roku żyło tu 825 mieszkańców. Na przełomie XIX i XX wieku we wsi powstały trzy karczmy, ustawione wzdłuż szosy z Gliwic do Mikołowa. Do dziś przetrwały dwie z nich. W 1919 roku powstał we wsi chór "Jutrzenka". Mieszkańcy wsi brali liczny udział w powstaniach śląskich, walczyli pod Górą Świętej Anny[potrzebne źródło]. W plebiscycie w 1921 roku zdecydowana większość mieszkańców opowiedziała się za przynależnością do Polski.

Okres międzywojenny[edytuj | edytuj kod]

W 1922 roku miejscowość została przyłączona do Polski. W roku 1931 mieszkało tu 1343 osób. W latach międzywojennych Borowa Wieś była miejscowością rekreacyjną, gdzie mieszkańcy okolicznych miejscowości spędzali wolne dni. Zabawy odbywały się w dużym ogrodzie dawnego zajazdu, w którym obecnie mieści się ośrodek Caritas Diecezji Katowickiej "Miłosierdzie Boże".

II wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

Do Borowej Wsi wojska niemieckie wkroczyły już pierwszego dnia wojny. W czasie okupacji niemieckie brzmienie otrzymały nazwy ulic. W latach 1941–1943 w Borowej Wsi znajdował się obóz pracy. Przebywało w nim ok. 60 osób, głównie żołnierzy radzieckich oraz Polaków pochodzenia żydowskiego. Więźniowie pracowali w majątku Paniowy i Śmiłowice. Nieopodal w lesie znajdował się drugi obóz dla ok. 100 jeńców radzieckich pracujących przy budowie szosy. W styczniu 1945 roku przez wieś przechodził "marsz śmierci", w czasie którego uciekający SS-mani z obozu KL Auschwitz prowadzili wycieńczonych więźniów. Tych, którym nie udało się przeżyć, zwieziono na miejscowy cmentarz gdzie znajduje się zbiorowa mogiła 39 więźniów Auschwitz.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • kościół parafialny pw. św. Mikołaja (XVIII w.) - drewniany, kontrukcji zrębowej, otoczony sobotami, orientowany. Przeniesiony do Borowej Wsi w latach 1937-1939 z pobliskich Przyszowic. Zachowane barokowe wyposażenie.
  • dawna karczma (koniec XIX w.) - dawna karczma, a obecnie siedziba Ośrodka dla Osób Niepełnosprawnych Miłosierdzie Boże, prowadzonego przez Caritas
  • dawna karczma Nowa Wygoda (początek XX w.) - jedna z trzech istniejących kiedyś przy ulicy Gliwickiej karczm. Budynek murowany, wzniesiony z cegły, piętrowym nakryty dwuspadowym dachem. Obecnie mieści skład materiałów budowlanych
  • budynek szkoły (1937–1939) - wzniesiony w stylu modernistycznym. Obecnie siedziba Zespołu Szkół nr 2 im. Jana Pawła II, w skład którego wchodzą Szkoła Podstawowa nr 6 oraz Gimnazjum nr 3
  • mogiła więźniów oświęcimskich (1945) - znajduje się na miejscowym cmentarzu, gdzie w styczniu 1945 roku przewieziono ciała 31 więźniów oświęcimskich, zmarłych w czasie "marszu śmierci"

Postacie związane z Borową Wsią[edytuj | edytuj kod]

  • Robert Gajda (1890-1952) – polski ksiądz, kompozytor, muzyk, rzeczoznawca organowy. Był wykładowcą w Szkole Muzyki Kościelnej im. św. Grzegorza w Katowicach i założycielem Związku Polskich Chórów Kościelnych Diecezji Katowickiej. Od 1946 r. aż do śmierci pełnił posługę proboszcza w Borowej Wsi. Pochowany przy miejscowym kościele.
  • Franciszek Blachnicki (1921-1987) – polski ksiądz, Sługa Boży. Był założycielem ruchu oazowego. W 1952 roku pracował na zastępstwie w kościele w Borowej Wsi[2].

Rekreacja[edytuj | edytuj kod]

Na terenie lasów Borowej Wsi mieścił się niegdyś ośrodek wypoczynkowy "Borówka", który aktualnie pełni funkcję pola paintballowego. Niedaleko niego znajdują się stawy Korytnik I, II, III oraz IV. Przez miejscowość przebiegają liczne szlaki rowerowe oraz piesze.

Sport[edytuj | edytuj kod]

Od 2003 roku w Borowej Wsi działa klub sportowy „Burza”, który posiada sekcje: piłki siatkowej, piłki nożnej i akrobatyki sportowej[3]. W miejscowości znajduje się nowoczesne boisko do piłki nożnej przy ul. Piaskowej, a obok niego boisko do piłki plażowej oraz szatnie.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Rada Sołecka
  2. Źródło: http://blachnicki.oaza.pl/kalendarium/
  3. KS Burza Borowa Wieś (pol.). burza.bo.pl. [dostęp 2012-03-16].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Noparlik Przemysław, Historia szkoły w Mikołowie - Borowej Wsi na tle dziejów miejscowości, Mikołów 2009.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]