Borowa Wieś (Mikołów)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Herb Mikołowa Borowa Wieś
sołectwo Mikołowa
Borowa Wieś, kościół.JPG
Drewniany kościół pw. św. Mikołaja
Miasto Mikołów
Status sołectwo
Założono XVI wiek
W granicach Mikołowa od 1995 r.
Ludność (2008)
 • liczba ludności

1900
Strefa numeracyjna 32
Kod pocztowy 43-197[1]
Tablice rejestracyjne SMI
Położenie na mapie Polski
Położenie na mapie Polski
brak współrzędnych
Strona internetowa
Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Ośrodek "Miłosierdzie Boże", dawna karczma
Dawna karczma "Nowa Wygoda"
Szkoła w Borowej Wsi
Drewniany kościół pw. św. Mikołaja
Staw "Bocianie gniazdo"
Okliczne stawy

Borowa Wieś (niem. Neudorf) – sołectwo położone w północno-zachodniej części Mikołowa w województwie śląskim. Miejscowość zamieszkuje obecnie ok. 1900 osób. Sołtysem jest Kazimierz Pruszydło.

Borowa Wieś jest znana w regionie z dwóch powodów: znajduje się tu zabytkowy kościół drewniany p. w. Świętego Mikołaja, wpisany na Szlak Architektury Drewnianej województwa śląskiego, i w dawnym zajeździe funkcjonuje Ośrodek dla Osób Niepełnosprawnych "Miłosierdzie Boże", prowadzony przez Caritas.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Miejscowość położona jest w południowej części Wyżyny Katowickiej w dolinie rzeki Kłodnicy. Obszar miejscowości historycznie stanowi północno-zachodni kraniec ziemi pszczyńskiej, będącej od średniowiecza częścią Górnego Śląska.

Borowa Wieś sąsiaduje: od północy z Halembą (dzielnica Rudy Śląskiej), od wschodu ze Śmiłowicami, od południa z Paniowami (obie miejscowości są sołectwami Mikołowa), zaś od zachodu z Chudowem i Paniówkami (gmina Gierałtowice).

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Miejscowość położona jest na skrzyżowaniu drogi krajowej 44 między Mikołowem a Gliwicami z drogą wojewódzką 925, prowadząca z Rybnika przez Rudę Śląską do Bytomia. Przez Borową Wieś kursują autobusy miejskie, obsługiwane przez KZK GOP i MZK Tychy.

Hydrografia[edytuj | edytuj kod]

Obszar Borowej Wsi leży w dorzeczu Odry. Przez miejscowość, a właściwie wzdłuż jej granic, przepływają dwie rzeki. Na północy miejscowości znajduje się koryto Kłodnicy, biorącej początek w niedalekich Katowicach a uchodzącej do Odry w okolicach Kędzierzyna-Koźle. Natomiast wzdłuż południowej i zachodniej granicy sołectwa płynie potok Promna, będący lewym dopływem Kłodnicy.

Nazwa miejscowości[edytuj | edytuj kod]

W najstarszych dokumentach miejscowość spotykana jest pod nazwą "Neudorf", co po niemiecku znaczy "Nową Wieś". Tego typu nazwy są częste dla wsi zakładanych w epoce nowożytnej. Na niektórych mapach pojawia się nazwa "Bor-Neudorf". Określeniem "Bór" nazywano dawniej obszary porośnięte lasami iglastymi, których w tej okolicy było sporo[potrzebne źródło].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Początki miejscowości[edytuj | edytuj kod]

Borowa Wieś jako Nowa Wieś wzmiankowana była już w 1586 roku. Założona została po okresie wojen husyckich, kiedy nastąpiło ożywienie gospodarcze, a długotrwały pokój w wieku XVI sprzyjał osadnictwu. Osadzono wówczas "pod borem" na małych działkach zagrodników i chałupników, poddanych księcia pszczyńskiego. Początkowo mieszkało tu 10 zagrodników. Wieś wchodziła w skład klucza wyrskiego pszczyńskich dóbr kameralnych i była własnością książęcą. Do jej pierwszych mieszkańców należał m.in. Jan Dziemba (w 1718 roku wystąpił w źródłach Maciej Dziemba, a w 1744 roku Bartłomiej Dziemba "ex Bor").

Przełom XIX i XX wieku[edytuj | edytuj kod]

W 1846 roku Borowa Wieś liczyła 26 gospodarstw, natomiast w 1910 roku żyło tu 825 mieszkańców. Na przełomie XIX i XX wieku we wsi powstały trzy karczmy, ustawione wzdłuż szosy z Gliwic do Mikołowa. Do dziś przetrwały dwie z nich. W 1919 roku powstał we wsi chór "Jutrzenka". Mieszkańcy wsi brali liczny udział w powstaniach śląskich, walczyli pod Górą Świętej Anny[potrzebne źródło]. W plebiscycie w 1921 roku zdecydowana większość mieszkańców opowiedziała się za przynależnością do Polski.

Okres międzywojenny[edytuj | edytuj kod]

W 1922 roku miejscowość została przyłączona do Polski. W roku 1931 mieszkało tu 1343 osób. W latach międzywojennych Borowa Wieś była miejscowością rekreacyjną, gdzie mieszkańcy okolicznych miejscowości spędzali wolne dni. Zabawy odbywały się w dużym ogrodzie dawnego zajazdu, w którym obecnie mieści się ośrodek Caritas Diecezji Katowickiej "Miłosierdzie Boże".

II wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

Do Borowej Wsi wojska niemieckie wkroczyły już pierwszego dnia wojny. W czasie okupacji niemieckie brzmienie otrzymały nazwy ulic. W latach 1941–1943 w Borowej Wsi znajdował się obóz pracy. Przebywało w nim ok. 60 osób, głównie żołnierzy radzieckich oraz Polaków pochodzenia żydowskiego. Więźniowie pracowali w majątku Paniowy i Śmiłowice. Nieopodal w lesie znajdował się drugi obóz dla ok. 100 jeńców radzieckich pracujących przy budowie szosy. W styczniu 1945 roku przez wieś przechodził "marsz śmierci", w czasie którego uciekający SS-mani z obozu KL Auschwitz prowadzili wycieńczonych więźniów. Tych, którym nie udało się przeżyć, zwieziono na miejscowy cmentarz gdzie znajduje się zbiorowa mogiła 39 więźniów Auschwitz.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • kościół parafialny pw. św. Mikołaja (XVIII w.) - drewniany, kontrukcji zrębowej, otoczony sobotami, orientowany. Przeniesiony do Borowej Wsi w latach 1937-1939 z pobliskich Przyszowic. Zachowane barokowe wyposażenie.
  • dawna karczma (koniec XIX w.) - dawna karczma, a obecnie siedziba Ośrodka dla Osób Niepełnosprawnych Miłosierdzie Boże, prowadzonego przez Caritas
  • dawna karczma Nowa Wygoda (początek XX w.) - jedna z trzech istniejących kiedyś przy ulicy Gliwickiej karczm. Budynek murowany, wzniesiony z cegły, piętrowym nakryty dwuspadowym dachem. Obecnie mieści skład materiałów budowlanych
  • budynek szkoły (1937–1939) - wzniesiony w stylu modernistycznym. Obecnie siedziba Zespołu Szkół nr 2 im. Jana Pawła II, w skład którego wchodzą Szkoła Podstawowa nr 6 oraz Gimnazjum nr 3
  • mogiła więźniów oświęcimskich (1945) - znajduje się na miejscowym cmentarzu, gdzie w styczniu 1945 roku przewieziono ciała 31 więźniów oświęcimskich, zmarłych w czasie "marszu śmierci"

Postacie związane z Borową Wsią[edytuj | edytuj kod]

  • Robert Gajda (1890-1952) – polski ksiądz, kompozytor, muzyk, rzeczoznawca organowy. Był wykładowcą w Szkole Muzyki Kościelnej im. św. Grzegorza w Katowicach i założycielem Związku Polskich Chórów Kościelnych Diecezji Katowickiej. Od 1946 r. aż do śmierci pełnił posługę proboszcza w Borowej Wsi. Pochowany przy miejscowym kościele.
  • Franciszek Blachnicki (1921-1987) – polski ksiądz, Sługa Boży. Był założycielem ruchu oazowego. W 1952 roku pracował na zastępstwie w kościele w Borowej Wsi[2].

Rekreacja[edytuj | edytuj kod]

Na terenie lasów Borowej Wsi mieści się ośrodek wypoczynkowy "Borówka". Niedaleko niego znajdują się stawy Korytnik I, II, II oraz IV. Przez miejscowość przebiegają liczne szlaki rowerowe oraz piesze.

Sport[edytuj | edytuj kod]

Od 2003 roku w Borowej Wsi działa klub sportowy „Burza”, który posiada sekcje: piłki siatkowej, piłki nożnej i akrobatyki sportowej[3]. W miejscowości znajduje się nowoczesne boisko do piłki nożnej przy ul. Piaskowej, a obok niego boisko do piłki plażowej oraz szatnie.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Rada Sołecka
  2. Źródło: http://blachnicki.oaza.pl/kalendarium/
  3. KS Burza Borowa Wieś (pol.). burza.bo.pl. [dostęp 2012-03-16].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Noparlik Przemysław, Historia szkoły w Mikołowie - Borowej Wsi na tle dziejów miejscowości, Mikołów 2009.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]