Bursztynowa Komnata

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Bursztynowa Komnata – kompletny bursztynowy wystrój komnaty zamówiony przez Fryderyka I u gdańskich mistrzów. W ciągu kilkudziesięciu lat, jakie upłynęły od jego zaginięcia bądź zniszczenia, stał się symbolem zaginionego skarbu.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W 1701 Fryderyk I Hohenzollern zamówił wykonanie bursztynowego wystroju gabinetu w swoim podberlińskim pałacu Charlottenburg u mistrza bursztyniarskiego z Gdańska, Andreasa Schlütera. Pierwszym z realizatorów dzieła był Gottfried Wolfram, który zawodu również uczył się w Gdańsku. Dwaj następni wykonawcy – mistrzowie gdańskiego cechu – Gottfried Turau i Ernest Schacht doprowadzili do końca zamysł Schlütera. Prace nad tym trwały jedenaście lat. Dzieło było imponujące: ściany pokoju o wymiarach 10,5 × 11,5 m pokrywały precyzyjnie dobrane i obrobione kawałki bursztynu. Tworzyły płaskorzeźby, herby itp. W 1716 roku car Piotr I Wielki w czasie wizyty w Prusach, zachwycony arcydziełem, otrzymał je w podarunku od Fryderyka Wilhelma jako dowód przyjaźni i potwierdzenie zawartego sojuszu. Dar trafił do Petersburga – najpierw do Pałacu Letniego, a później Zimowego. Od 1743 gabinet rozbudowywano – m.in. dodano kandelabry, lustra, a także meble. W 1755 carowa Elżbieta przeniosła komnatę do pałacu w Carskim Siole.

Fragment kopii Bursztynowej Komnaty w Carskim Siole
Fragment kopii Bursztynowej Komnaty w Carskim Siole

W 1941 została zrabowana przez Niemców. Latem następnego roku przewieziono ją w kilkudziesięciu skrzyniach do królewieckiego zamku. Jednak w 1944 komnatę ponownie zapakowano do skrzyń i umieszczono w zamkowych podziemiach. To ostatnia pewna wiadomość na temat Bursztynowej Komnaty.

Armia Czerwona zdobyła królewiecką twierdzę 9 kwietnia 1945. Bursztynowej Komnaty nie odnaleziono. Rosjanom udało się natomiast zatrzymać kustosza zamkowego muzeum w Królewcu, dr Alfreda Rohde, który zajmował się komnatą w czasie jej przechowywania w zamku. Ten jednak zaginął lub zmarł wkrótce w niewyjaśnionych okolicznościach (rzekomo on i jego żona zmarli na dyzenterię, jednak świadectwo zgonu budziło podejrzenia, a zwłoki pochowano, zanim obejrzeli je Rosjanie). Natomiast po latach do polskiego więzienia trafił również Erich Koch, gauleiter Prus Wschodnich, który zapewne zlecił jej demontaż, wywiezienie lub ukrycie. Prawdopodobnie nadzieja na uzyskanie od niego informacji o Komnacie sprawiła, że mimo skazania go na karę śmierci uniknął egzekucji (zmarł w 1986 r. w więzieniu).

Poszukiwania[edytuj | edytuj kod]

Bursztynowej Komnaty szukały przez lata tysiące amatorów, urzędnicy ministerstw kultury Polski, Niemiec (tak Wschodnich, jak i Zachodnich) i ZSRR oraz służby specjalne. Zatrudniano nawet radiestetów i jasnowidzów.

Na liście potencjalnych miejsc ukrycia Komnaty znalazły się: Kraków, Neringa, Pasłęk, Zamek w Człuchowie, Zamek w Szymbarku[1], Giżycko, Bolków, Góry Sowie, Olecko, Nysa czy Szklarska Poręba, różne miejsca w Kaliningradzie (m.in. miejsce po kościele na Steindamm), Wargen, Namysłów, Lochstedt. Skrzyń z bursztynem poszukiwano na niemieckim statku MS „Wilhelm Gustloff”, zatopionym na Bałtyku 30 stycznia 1945. Mówi się także, że była ona przewożona w samolocie, który spadł do jeziora Resko Przymorskie – koło Rogowa[2]. Bursztynowa komnata mogła też zostać zatopiona w jednym z fińskich jezior[potrzebne źródło].

Niewykluczone, że bursztynowe arcydzieło strawił ogień podczas pożaru królewieckiego zamku, zbombardowanego przez alianckie samoloty, bądź też podczas oblężenia przez Armię Czerwoną w okresie luty-kwiecień 1945 roku.

Odtworzenie[edytuj | edytuj kod]

Obecnie w pałacu Katarzyny w Carskim Siole znajduje się kopia zaginionej Bursztynowej komnaty, ukończona w 2003 r. Prace nad rekonstrukcją komnaty rozpoczęto w 1979 i prowadzono je na podstawie zachowanych źródeł: zdjęć i dokumentów. Kopia kosztowała 11,5 mln dolarów[potrzebne źródło], a w jej uroczystym otwarciu podczas obchodów trzechsetlecia Sankt Petersburga brali udział m.in. Władimir Putin, Gerhard Schröder i George Bush[3].

Przypisy

  1. Szymbarskie odkrycia.
  2. Zatopione w mule. W: Leszek Adamczewski: Zaginiona komnata. Poznań: Dziennikarska Spółdzielnia Pracy „Głos”, 1993, s. 83-85. ISBN 83-901030-0-1.
  3. http://petersburg.ovh.org/bursztynowa_komnata.html.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Leszek Adamczewski, Zaginiona komnata.
  • Steve Berry, Bursztynowa Komnata.
  • Peter Bruhn, Das Bernsteinzimmer in Zarskoje Selo bei Sankt Petersburg – Bibliographie mit über 3.800 Literaturnachweisen aus den Jahren 1790 bis 2003 (« La Chambre d’ambre de Tsarkoïe Selo près de Saint-Pétersbourg – Bibliographie comprenant plus de 3800 références des années 1790 à 2003 ») 2e édition, Berlin, 2004, ISBN 3-86155-109-8.
  • Adrian Levy, Catherine Scott-Clark, Bursztynowa komnata.

Literatura rozszerzająca[edytuj | edytuj kod]

  • Bursztynowa Komnata, Fakty i mity. Materiały z konferencji naukowej z 5 października 1996 r. w Pasłęku, pod. red. Elżbiety Rusak, Gdańsk 1997.
  • Wiesław Gierłowski, Bursztynowa Komnata – fundatorzy i twórcy, [w:] Bursztyn, poglądy – opinie, Gdańsk 2005.
  • Wiesła Gierłowski, Kolekcja bursztynu w pałacu Katarzyny I w Carskim Siole [na] http://www.amber.com.pl/zasoby/muzea-i-zbiory-bursztynu/rosja/item/763-kolekcja-bursztynu-w-palacu-katarzyny-i-w-carskim-siole [11.07.2012].
  • Wiesław Gierłowski, Rekonstrukcja Bursztynowej Komnaty bodźcem do wznowienia dawnych umiejętności, [w:] Bursztyn, poglądy – opinie, Gdańsk 2005.
  • Wiesław Gierłowski, Rekonstrukcja Bursztynowej Komnaty impulsem do tworzenia kopii i rekonstrukcji zaginionych zabytków, [w:] Bursztyn, poglądy – opinie, Gdańsk 2005.
  • Aleksander M. Kryłow, Niektóre problemy rekonstrukcji Bursztynowej Komnaty, [w:] Bursztyn, poglądy – opinie, Gdańsk 2005.
  • Paweł Rozwadowski, Z dziejów bursztyniarskiego rzemiosła artystycznego na Pomorzu, s. 109-113, Gdańsk 2002 [praca magisterska].
  • Наталъя Семенова, Три Века Янтарного Чуда, Москва 2003.
  • Aleksander A. Żurawlow, Bursztynowa Komnata – początek rekonstrukcji, [w:] Bursztyn, poglądy – opinie, Gdańsk 2005.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons