Cerkiew Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Bielsku Podlaskim

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Cerkiew Narodzenia Przenajświętszej Bogurodzicy
Preczystieńska Cerkow
konkatedra
rejestr zabytków
Distinctive emblem for cultural property.svg A-38 z 29.10.1966.
Cerkiew Narodzenia Przenajświętszej Bogurodzicy
Państwo  Polska
Województwo  podlaskie
Miejscowość POL Bielsk Podlaski COA.svg Bielsk Podlaski
Wyznanie prawosławne
Kościół Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny
Diecezja warszawsko-bielska
Katedra od 1951
Wezwanie Narodzenia Przenajświętszej Bogurodzicy
Wspomnienie liturgiczne 8/21 września
Przedmioty szczególnego kultu
Cudowne ikony Bielska Ikona Matki Bożej
Położenie na mapie Bielska Podlaskiego
Mapa lokalizacyjna Bielska Podlaskiego
Cerkiew Narodzenia Przenajświętszej Bogurodzicy
Cerkiew Narodzenia Przenajświętszej Bogurodzicy
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Cerkiew Narodzenia Przenajświętszej Bogurodzicy
Cerkiew Narodzenia Przenajświętszej Bogurodzicy
Ziemia 52°46′03,5″N 23°11′42,6″E/52,767639 23,195167Na mapach: 52°46′03,5″N 23°11′42,6″E/52,767639 23,195167
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Zabytek

Cerkiew pod wezwaniem Narodzenia Przenajświętszej Bogurodzicy (Preczystieńska) w Bielsku Podlaskimprawosławna cerkiew konkatedralna oraz parafialna. Należy do dekanatu Bielsk Podlaski diecezji warszawsko-bielskiej Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego.

Świątynia znajduje się przy ulicy Jagiellońskiej.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwszą świątynię pod tym wezwaniem w Bielsku można odnosić prawdopodobnie do świątyni zniszczonej wraz z bielskim grodem w czasie najazdu tatarskiego w 1240. Przed 1289 książę włodzimierski Włodzimierz Wasylkowicz dla odbudowanej już cerkwi przekazał swój dar „w postaci ksiąg i ikon” o czym wspomina wzmianka z Latopisu Halicko-Wołyńskiego.

Następna wzmianka o cerkwi pod tym samym wezwaniem pochodzi z II połowy XV w., gdy księżna Wassa ufundowała cerkiew zamkową. Wassa zmarła przed 1484 i ciało fundatorki zostało pogrzebane pod prezbiterium cerkwi. Decyzja Aleksandra Jagiellończyka z 1506 o przeniesieniu świątyni z Góry Zamkowej na Stare Miasto (dzisiaj ulica Jagiellońska) została zrealizowana dopiero w 1562. Wraz z cerkwią zostało uroczyście przeniesione i ciało fundatorki, księżnej Wassy.

W 1596 cerkiew stała się świątynią unicką. W 1637 wzmiankowano, że cerkiew jest zrujnowana i są czynione starania by ją wyremontować.

Obecnie istniejąca cerkiew wzniesiona została w XVII lub XVIII wieku i jest najstarszą drewnianą świątynią w mieście. W 1790 dobudowano boczny ołtarz św. Anny. W 1839 roku władze rosyjskie odebrały cerkiew unitom i przekazały prawosławnym.

Świątynię remontowano w latach 1937, 1968 i ostatnio w 2000-2001. Cerkiew od 1951 pełni funkcję drugiej katedry biskupiej diecezji warszawsko-bielskiej Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego.

Cerkiew wpisano do rejestru zabytków 29 października 1966 pod nr A-38[1].

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Budowla drewniana, zrębowa, szalowana, na planie wydłużonego prostokąta, z zamkniętym prosto prezbiterium i prostokątną zakrystią. Trójnawowa z wieżą frontową. Oddzielnie stojąca dzwonnica ma konstrukcję zrębową. W 2002 zniekształcono zabytkowe hełmy na cerkwi poprzez budowę nowych cebulastych oraz dobudowano nową kopułę nad częścią ołtarzową.

W cerkwi znajduje się – uważana za cudowną – Bielska Ikona Matki Bożej.

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]