Chuck Yeager

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Charles Elwood Yeager
Chuck
Chuck Yeager w mundurze gen. brygady
Chuck Yeager w mundurze gen. brygady
Major General Major General
Data i miejsce urodzenia 13 lutego 1923
Myra (Zachodnia Wirginia)
Przebieg służby
Lata służby 1941–1975
Siły zbrojne US Army Air Corps Hap Arnold Wings.svg United States Army Air Corps
Seal of the US Air Force.svg United States Air Force
Jednostki 357th Fighter Group,
363rd Fighter Squadron,
Aeronautical Systems Flight Test Division
Stanowiska • Dowódca
417th Fighter Squadron,
1st Fighter Squadron,
405th Fighter Wing,
4th Fighter Wing
• Komendant
USAF Test Pilot School
• Zastępca dowódcy
Seventeenth Air Force
Główne wojny i bitwy II wojna światowa
wojna wietnamska
Odznaczenia
Air Force Distinguished Service Medal (dwukrotnie) Srebrna Gwiazda  (Stany Zjednoczone) Legia Zasługi (USA)
Bronze oakleaf-3d.svg
Bronze oakleaf-3d.svg
Zaszczytny Krzyż Lotniczy - trzykrotnie (Stany Zjednoczone)
Brązowa Gwiazda  (Stany Zjednoczone) Purpurowe Serce  (Stany Zjednoczone) Air Medal Medal Pochwalny Sił Powietrznych  (Stany Zjednoczone) Presidential Unit Citation Air Force Outstanding Unit Award American Defense Service Medal American Campaign Medal European-African-Middle Eastern Campaign Medal World War II Victory Medal (USA) Prezydencki Medal Wolności (Stany Zjednoczone)
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Charles Elwood "Chuck" Yeager (ur. 13 lutego 1923 w Myra w Zachodniej Wirginii)[1] — generał dywizji (ang. Major General) United States Air Force. As myśliwski z czasów II wojny światowej, a w późniejszym okresie pilot doświadczalny. Był pierwszym człowiekiem, który przekroczył barierę dźwięku[2].

Młodość[edytuj | edytuj kod]

Chuck Yeager wstąpił do Korpusu Powietrznego Armii Stanów Zjednoczonych w 1939, służąc początkowo jako mechanik lotniczy. W 1942 rozpoczął szkolenie lotnicze, które ukończył w 1943 uzyskując uprawnienia pilota. W 1944 został skierowany do Wielkiej Brytanii jako pilot samolotu myśliwskiego P-51 Mustang oznaczonego jako Glamorous Glennis, nazwanego na cześć ówczesnej dziewczyny Yeagera, a później żony, Glennis Faye Dickhouse. Podczas walk nad Francją Yeager zestrzelił jeden samolot nieprzyjacielski, a 8 marca 1944 sam został zestrzelony. Po udanej ucieczce przez Hiszpanię dołączył powtórnie do 363. Dywizjonu Myśliwskiego, wykonując kolejne misje bojowe nad terytorium francuskim.

Yeager wyróżnił się tym, że jako pierwszy pilot amerykański stał się asem w jeden dzień – zestrzeliwując pięć wrogich maszyn w ciągu jednej misji. Pod koniec wojny miał na swoim koncie 11,5 potwierdzonych zwycięstw, z czego jedno w walce z pierwszym odrzutowym myśliwcem niemieckim Messerschmitt Me 262. Dodatkowo podczas misji treningowej zestrzelił nad Morzem Północnym niemiecki myśliwiec Junkers Ju 88, atakujący załogę amerykańskiego bombowca B-17 Flying Fortress, ale ponieważ Yeager nie wypełniał wtedy misji bojowej, jego fotokarabin rejestrujący przebieg walk powietrznych był niesprawny, dlatego zestrzelenie zaliczono na konto jego skrzydłowego, Eddiego Simpsona.

Po wojnie[edytuj | edytuj kod]

Po wojnie Yeager pozostał w US Air Force, stając się pilotem doświadczalnym, uczestnicząc w badaniach samolotów odrzutowych, oraz zdobycznych myśliwców niemieckich i japońskich. Po włączeniu go do programu NACA badań samolotu rakietowego Bell X-1 (który również nazwał na cześć żony: Glamorous Glennis), został wytypowany na jego pilota i 14 października 1947 jako pierwszy człowiek oficjalnie przekroczył barierę dźwięku. Było to pierwsze przekroczenie prędkości dźwięku w locie poziomym, a także pierwsze oficjalnie zarejestrowane przekroczenie prędkości dźwięku przez człowieka.

Yeager przy samolocie Bell X-1
Plik wideo Pokonanie bariery dźwięku

Przygotowania do pokonania bariery dźwięku i rekordowy lot Yeagera na samolocie Bell X-1 w 1947

Problem z odtwarzaniem pliku? Zobacz Pomoc.

Od 1953 uczestniczył w programie Bell X-1A, który miał na celu przekroczenie dwukrotnej prędkości dźwięku (2 Ma) w locie poziomym. Chociaż tym razem nie był pierwszym pilotem przekraczającym podwójną prędkość dźwięku (stał się nim Scott Crossfield na samolocie Douglas Skyrocket), jednak wkrótce pobił jego rekord osiągając prędkość 2,44 Ma. Podczas tego lotu maszyna straciła sterowność opadając ponad 10000 metrów i tylko dzięki dużym umiejętnościom Yeagera, udało się odzyskać kontrolę nad samolotem i szczęśliwie wylądować. Chuck Yeager jako pierwszy amerykański pilot testował radziecki myśliwiec MiG-15, który dostał się w ręce Amerykanów po ucieczce północnokoreańskiego pilota do Japonii.

Późniejsze lata[edytuj | edytuj kod]

W 1962 został komendantem Szkoły Pilotów Programu Badawczego Przestrzeni Kosmicznej USAF (USAF Aerospace Research Pilot School). 10 grudnia 1963 należący do szkoły i pilotowany przez Yeagera zmodyfikowany samolot NF-104A rozbił się, ale pilot zdążył się katapultować i wylądować ze spadochronem, odnosząc oparzenia gazami wylotowymi pochodzącymi z rakietowego systemu fotela katapultowego. Podczas tej misji Yeager jako pierwszy pilot amerykański użył specjalnego kombinezonu ciśnieniowego przeznaczonego do lotów na dużych wysokościach.

Między grudniem 1963 a styczniem 1964 odbył 5 lotów na samolocie eksperymentalnym NASA M2-F1. W 1966 objął dowodzenie 405. Skrzydłem Myśliwskim, którego jednostki rozmieszczone były w południowym Wietnamie i Azji południowo-wschodniej. Podczas wojny wietnamskiej odbył 127 misji bojowych. W 1969 został mianowany zastępcą dowódcy 17. Floty Powietrznej[2] (17th Air Force) w Ramstein i awansowany do stopnia generała brygady (brigadier general).

W 1975 przeszedł na emeryturę, lecz wciąż latał dla NASA i USAF jako pilot-konsultant w bazie Edwards. Swój ostatni lot w Siłach Powietrznych USA na F-15 Eagle odbył 14 października 1997, w 50. rocznicę swego historycznego lotu, w czasie którego przekroczył prędkość dźwięku.

Yeager stał się jednym z najbardziej znanych i honorowanych pilotów amerykańskich. Latał na 201 typach samolotów wojskowych, osiągając 14 tysięcy godzin nalotu. Odznaczony był szeregiem odznaczeń wojskowych i cywilnych, w tym Distinguished Service Medal (dwukrotnie), Silver Star (dwukrotnie), Distinguished Flying Cross (trzykrotnie), Air Medal z 10 liśćmi dębowymi, Prezydenckim Medalem Wolności (1985), złotym medalem FAI, a także nagrodą Harmon Trophy. W 1989 - będąc już od dawna w stanie spoczynku - otrzymał awans na generała dywizji (major general) w uznaniu znaczących zasług dla United States Air Force.

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]