Cząber ogrodowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Cząber ogrodowy
Satureja hortensis bgiu.jpg
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad astrowe
Rząd jasnotowce
Rodzina jasnotowate
Rodzaj cząber
Gatunek cząber ogrodowy
Nazwa systematyczna
Satureja hortensis L. 1753
Sp.Pl., 1753
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons

Cząber ogrodowy (Satureja hortensis L.) – gatunek rośliny z rodziny jasnotowatych (Lamiaceae Lindl.) Inna nazwa: satureja[2]. Rośnie dziko w południowo-wschodniej Europie oraz w Turcji[3]. Jest uprawiany w wielu rejonach świata.

Morfologia i biologia[edytuj | edytuj kod]

Jednoroczna roślina o wysokości do 25 cm, wąskołopatkowatych lub wąsko-lancetowatych i całobrzegich liściach. Kwiaty liliowe, różowe lub białe, kielich 5-ząbkowy, 1 słupek i 4 pręciki. Owocem jest rozpadająca się na 4 rozłupki rozłupnia[4].

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

  • Znany i uprawiany już w starożytnym Rzymie. Obecnie uprawiany w wielu krajach świata.
  • Roślina lecznicza:
    • Surowiec: ziele Herba Saturejae. Zawiera 0,8-1,5% olejku lotnego, złożonego z karwakolu i cymenu oraz garbniki, żywice i śluzy.
    • Działanie: Powstrzymuje nadmierną fermentacje i wzdęcia, pobudza trawienie, działa słabo moczopędnie i przeciwrobaczo.
    • Zbiór i suszenie: całą część nadziemną, bądź tylko same wierzchołki pędów ścina się w okresie kwitnienia (od lipca do września). Suszy się je w pęczkach zawieszonych na sznurze lub rozłożone cienką warstwą na siatkach, w temperaturze otoczenia. Można również suszyć w suszarni w temperaturze do 40 °C.
Cząber ogrodowy (12 dni)
  • Sztuka kulinarna: Cząber jest świetną przyprawą do ziemniaków, zup i fasoli. Dzięki wysokiej zawartości olejków eterycznych polepsza trawienie (ciężkostrawnych potraw).
  • Roślina produkuje najwięcej olejków eterycznych krótko przed kwitnieniem i w trakcie kwitnienia. Cząber świetnie nadaje się do suszenia. Wysuszone rośliny najlepiej przechowywać w szczelnie zamkniętych słoikach. Zaleca się uprawę cząbru w sąsiedztwie fasoli, gdyż odstrasza od niej mszyce.

Uprawa[edytuj | edytuj kod]

Wysiew od maja do gruntu w odstępach 25x25cm. Nasiona należy przykryć tylko cienką warstwą ziemi, gdyż potrzebują dużej ilości światła do kiełkowania. Należy podlewać tylko przy bardzo wysokich temperaturach, ponieważ bardzo dobrze znosi susze.

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-03-31].
  2. Anrea-Anna Cavelius: Zioła w medycynie naturalnej. Bremen: MAK Verlag GmbH, 2005. ISBN 978-3-939991-32-8.
  3. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-12-27].
  4. Zbigniew Podbielkowski: Słownik roślin użytkowych. Warszawa: PWRiL, 1989. ISBN 83-09-00256-4.