Czepiakowate

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Czepiakowate
Atelidae
Gray, 1825
Czepiaki z rodzaju Ateles
Czepiaki z rodzaju Ateles
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada ssaki żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd naczelne
Podrząd Haplorrhini
Nadrodzina małpy szerokonose
Rodzina czepiakowate
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Czepiakowate (Atelidae) – rodzina nadrzewnych małp szerokonosych obejmująca czepiaki i wyjce – największe i najgłośniejsze małpy Nowego Świata, dawniej włączane do rodziny płaksowatych.

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Czepiakowate zamieszkują Amerykę Południową i Środkową – od Meksyku po północną Argentynę. Zasiedlają lasy różnych typów, głównie gęste lasy pierwotne, ale występują również w młodszych i rzadszych formacjach leśnych.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Osiągają długość ciała od 38 do ponad 90 cm. Masa ciała największych gatunków osiąga 15 kg. Chwytny i długi ogon ma 50-90 cm długości i jest aktywnie wykorzystywany jako piąta kończyna, do przytrzymywania się gałęzi. Ubarwienie od płowożółtego, przez szare do czarnego. Kończyny wielu gatunków są bardzo długie.

Wzór zębowy I C P M
36 = 2 1 3 3
2 1 3 3

Niektóre gatunki czepiakowatych poruszają się wśród koron drzew metodą brachiacji. Żyją w stadach. Prowadzą dzienny tryb życia. Dużo czasu przeznaczają na odpoczynek. Przebywają niemal wyłącznie w koronach drzew, sporadycznie obserwowano osobniki schodzące na ziemię. Żywią się różnymi częściami roślin, głównie owocami, oraz owadami. Wyjce znane są z sygnalizowania swojej obecności głośnym wyciem.

Po ok. 7-miesięcznej ciąży samica rodzi jedno, rzadziej dwa młode. Młodymi opiekuje się matka – dotychczas nie stwierdzono, by samce uczestniczyły w wychowie młodych. Czepiakowate żyją średnio 16-20 lat w warunkach naturalnych, ok. 25 lat w niewoli, a wiek najstarszego z obserwowanych osobników wynosił 48 lat.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Czepiakowate zaliczane były wcześniej w randze podrodziny Atelinae do rodziny płaksowatych (Cebidae). W wyniku rewizji systematyki przeprowadzonej na podstawie wyników badań molekularnych oraz ponownego zbadania eksponatów muzealnych zaklasyfikowane zostały wraz z Alouattinae, do której zaliczane są wyjce, jako odrębna rodzina Atelidae.

Systematyka rodziny
Podrodzina Rodzaj Gatunki
Alouattinae
- wyjce
Alouatta Alouatta belzebulAlouatta carayawyjec czarnyAlouatta coibensiswyjec panamskiAlouatta guaribaAlouatta macconnelliAlouatta nigerrimaAlouatta palliatawyjec płaszczowyAlouatta pigrawyjec gwatemalskiAlouatta saraAlouatta seniculuswyjec rudy
Atelinae
- czepiaki
Ateles Ateles belzebuthczepiak belzebubAteles chamekAteles fuscicepsczepiak brązowyAteles geoffroyiczepiak GeoffroyaAteles hybridusAteles marginatusczepiak białowąsyAteles paniscusczepiak czarny
Brachyteles Brachyteles arachnoidesmuriki szaryBrachyteles hypoxanthusmuriki północny
Lagothrix Lagothrix canawełniak psowatyLagothrix lagotrichawełniak szaryLagothrix lugensLagothrix poeppigii
Oreonax Oreonax flavicaudawełniak żółty

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Dewey, T.: Atelidae (ang.). (On-line), Animal Diversity Web, 2007. [dostęp 17 maja 2008].
  2. Kazimierz Kowalski: Ssaki, zarys teriologii. Warszawa: PWN, 1971.
  3. Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.): Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) (ang.). Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 17 maja 2008].
  4. Zwierzęta : encyklopedia ilustrowana. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005. ISBN 83-01-14344-4.