Fabian von Schlabrendorff

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Fabian von Schlabrendorff (ur. 1 lipca 1907 w Halle (Saale), zm. 3 września 1980 w Wiesbaden) – niemiecki prawnik, oficer Wehrmachtu i członek niemieckiego ruchu oporu.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w starej pruskiej rodzinie szlacheckiej, jego ojcem był Carl Ludwig Ewald von Schlabrendorff (1854-1923), a matką Ida Freiin von Stockmar, praprawnuczka Wilhelma I, elektora Hesji-Kassel i jego kochanki Rosy Ritter.

Schlabrendorff studiował prawo, po zakończeniu nauki pracował w pruskim ministerstwie spraw wewnętrznych (Innenministerium) będąc asystentem Herberta von Bismarcka, najstarszego syna kanclerza Ottona von Bismarcka. Pod koniec lat 30. związał się z narodowo-konserwatywnymi środowiskami dążącymi do odsunięcia Adolfa Hitlera od władzy. M.in. wiosną 1939, z inicjatywy Wilhelma Canarisa, brał udział w próbie nawiązania kontaktu z rządem Wielkiej Brytanii[1].

Po wybuchu II wojny światowej służył w Wehrmachcie, w 1942 został adiutantem swojego kuzyna, pułkownika Henninga von Tresckow, który był jednym z najaktywniejszych przywódców wojskowego ruchu oporu. Był jego najbliższym współpracownikiem i doradcą, znał plany i nazwiska spiskowców. Pośredniczył w wymianie informacji pomiędzy konspiratorami, kontaktował się z Wilhelmem Canarisem, Hansem Osterem, Ulrichem von Hassellem, Johannesem Popitzem, Carlem Goerdelerem i Alexandrem von Falkenhausenem[2]. 13 marca 1943 wziął bezpośredni udział w nieudanym zamachu na Hitlera, na lotnisku wojskowym w Smoleńsku, gdzie w bagażniku samolotu, którym Hitler wracał do Kętrzyna po inspekcji wojsk, umieścił dostarczoną z Anglii przez Canarisa bombę, mającą kształt butelki koniaku. Bomba jednak nie wybuchła, prawdopodobnie wskutek mrozu zawiódł zapalnik[3].

Grób Fabiana von Schlabrendorffa

Po zamachu 20 lipca Schlabrendorff został zatrzymany przez gestapo. Był torturowany podczas przesłuchań, jednak nie zdradził nikogo i cały czas twierdził, że nie uczestniczył w działalności konspiracyjnej. 3 lutego 1945 miał stanąć przed Trybunałem Ludowym, jednak szczęśliwym zbiegiem okoliczności budynek sądu został trafiony bombami podczas nalotu. W wyniku ataku, z aktami Schlabrendorffa w ręku, zginął znany z brutalności przewodniczący trybunału Roland Freisler, którego nazywano "wieszającym sędzią". Ostatecznie Schlabrendorff uniknął wyroku i był więziony w obozach koncentracyjnych w Sachsenhausen, Flossenbürgu, Dachau i Innsbrucku. 24 kwietnia 1945 razem ze 140 więźniami Dachau włączono go do transportu zakładników i więźniów specjalnego znaczenia. Przewożony z Dachau do południowego Tyrolu, znalazł się w Niederdorf (obecnie Villabassa w prowincji Trydent-Górna Adyga we Włoszech), gdzie po tygodniu został wraz z innymi uwolniony z rąk SS (które miało rozkaz zabicia więźniów w razie klęski) przez żołnierzy Wehrmachtu pod dowództwem kapitana Wicharda von Alvenslebena; tam został wyzwolony przez żołnierzy amerykańskiej 5 Armii[4].

Po wojnie Schlabrendorff pracował jako prawnik. Początkowo był wrogo traktowany przez niektórych Niemców, którzy zamach stanu uważali za zdradę[5]. W latach 1967-1975 był sędzią Federalnego Trybunału Konstytucyjnego RFN. Napisał kilka książek[6].

Żoną Fabiana von Schlabrendorffa była Luitgarda von Bismarck (ur. 1914), wnuczka Ruth von Kleist-Retzow. Małżeństwo miało sześcioro dzieci.

Wybrane książki[edytuj | edytuj kod]

  • Offiziere gegen Hitler (Deutscher Widerstand 1933-1945), Zurych 1946,
  • Begegnungen in fünf Jahrzehnten, Tybinga 1979.

Przypisy

  1. Klemens Von Klemperer: German resistance against Hitler: the search for allies abroad, 1938-1945. Oxford University Press, 1994, s. 119. ISBN 0198205511. [dostęp 28.02.2010]. (ang.)
  2. Fabian von Schlabrendorff, They Almost Killed Hitler: Based on the Personal Account of Fabian Von Schlabrendorff, The Macmillan Company, Nowy Jork, 1947 – książka dostępna online
  3. Józef Mackiewicz: "11 marca 1943 roku", [w:] Katyń. Zbrodnia bez sądu i kary, tom II, Warszawa 1997, str. 299–304. ISBN 83-86482-32-X (przedruk z czasopisma "Lwów i Wilno" nr 78 z 4 lipca 1948)
  4. Peter Koblank, Die Befreiung der Sonder- und Sippenhäftlinge in Südtirol (niem.) [dostęp 24.01.2011]
  5. Deutschlandradio: Ein Patriot gegen Hitler – wywiad z Christianem Berndtem (niem.). [dostęp 28.02.2010].
  6. Deutsche Nationalbibliothek (niem.). [dostęp 26.02.2010].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Guido Knopp: Zabić Hitlera. Warszawa: Świat Książki, 2009. ISBN 978-83-247-1400-1.
  • Roger Moorhouse: Polowanie na Hitlera : historia zamachów na wodza Trzeciej Rzeszy. Kraków: "Znak", 2006. ISBN 83-240-0630-3.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]