Zbigniew Ćwiąkalski

Zbigniew Ćwiąkalski
Data i miejsce urodzenia	9 marca 1950 Łańcut
Minister sprawiedliwości, Prokurator Generalny
Okres urzędowania	od 16 listopada 2007 do 21 stycznia 2009
Poprzednik	Zbigniew Ziobro
Następca	Andrzej Czuma
Kolekcja cytatów w Wikicytatach

Zbigniew Ćwiąkalski (ur. 9 marca 1950 w Łańcucie) – polski polityk, adwokat, doktor habilitowany nauk prawnych, wykładowca akademicki, członek Komitetu Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk w kadencji 2007–2010, w latach 2007–2009 minister sprawiedliwości i prokurator generalny w pierwszym rządzie Donalda Tuska.

Rodzina

Ojciec, Czesław Ćwiąkalski (ur. 1908 w Buczaczu), przed II wojną światową był sędzią, a następnie radcą prawnym. Brat matki został skazany w 1950 w Łańcucie w procesie politycznym na karę 5 lat ciężkiego więzienia, którą odbywał w Rawiczu i Wronkach, za udział w organizacji "Orlęta". Szwagier ojca, Jan Bieniarz, był jednym z dowódców Armii Krajowej w Małopolsce i więźniem stalinowskim.

Wykształcenie i działalność naukowa

Zbigniew Ćwiąkalski został w 1968 absolwentem I Liceum Ogólnokształcącego im. Henryka Sienkiewicza w Łańcucie. W 1972 ukończył studia na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego. Następnie odbył trzyletnią aplikację sądową, zakończoną w 1975 zdanym egzaminem sędziowskim. W 1979 obronił na Wydziale Prawa i Administracji dysertację doktorską, nagrodzoną w 1980 drugim miejscem w konkursie redakcji "Państwa i Prawa". Rozprawę habilitacyjną w zakresie prawa karnego materialnego obronił w 1991. Specjalizuje się w zakresie prawa karnego.

Odbywał półtoraroczne stypendium Humboldta (1986) w Max-Planck-Institut für ausländisches und internationales Strafrecht we Freiburgu pod kierownictwem prof. Albina Esera.

Został profesorem nadzwyczajnym i pracownikiem naukowym Katedry Prawa Karnego Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz Wyższej Szkoły Prawa i Administracji w Przemyślu. Wykładał również na Uniwersytecie Rzeszowskim (jako pracownik Zakładu Prawa Karnego i Postępowania Karnego).

Należy do Towarzystwa Naukowego Prawa Karnego. W latach 1978–1982 pełnił funkcję prezesa Towarzystwa Asystentów UJ. Od 1982 do 1985 był przedstawicielem pomocniczych pracowników naukowych w pierwszej Radzie Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Należy także do Krakowskiego Towarzystwa Przemysłowego. Był współzałożycielem Pierwszego Polsko-Amerykańskiego Banku w Krakowie.

Działalność społeczna i polityczna

W latach 1972–1981 należał do PZPR, był szefem uczelnianej Podstawowej Organizacji Partyjnej. W 1981 wstąpił do "Solidarności".

Według dokumentów IPN został zarejestrowany jako kandydat na tajnego współpracownika Służby Bezpieczeństwa w 1985. Zbigniew Ćwiąkalski zaprzeczył jakiejkolwiek propozycji współpracy, a sam fakt zarejestrowania powiązał z wyjazdem na półtoraroczne stypendium do RFN w 1986.

Po 1989 był nieformalnym doradcą kilku posłów Obywatelskiego Klubu Parlamentarnego. W latach 1991–1996 doradzał ministrom edukacji narodowej, a okresie 1992–1993 premier Hannie Suchockiej (odpowiadał wówczas m.in. za ustawę o świadku koronnym). Pełnił też funkcję eksperta komisji sejmowych. Był również członkiem organizowanej przez Andrzeja Olechowskiego rady programowej Platformy Obywatelskiej.

W okresie rządów PiS wypowiadał się krytycznie wobec działalności ministra sprawiedliwości Zbigniewa Ziobry. W maju 2007 wraz z Andrzejem Zollem w tygodniku "Newsweek Polska" stwierdził, iż bliski współpracownik Zbigniewa Ziobry prof. Władysław Mącior w latach 80. kontaktował się z oficerem Służby Bezpieczeństwa, czemu sam zainteresowany zaprzeczył.

W tym samym roku znalazł się wśród sygnatariuszy Ruchu na rzecz Demokracji, a także wszedł w skład Komitetu Honorowego Platformy Obywatelskiej w przedterminowych wyborach parlamentarnych. Nie należy do partii politycznej.

Od 16 listopada 2007 był ministrem sprawiedliwości i prokuratorem generalnym w pierwszym rządzie Donalda Tuska. 20 stycznia 2009 podał się do dymisji, która została przyjęta. Decyzję tę motywował brakiem odpowiedniej reakcji na samobójstwo Roberta Pazika, skazanego za współudział w porwaniu i zabójstwie Krzysztofa Olewnika. Dzień po złożeniu rezygnacji został odwołany.

Praktyka adwokacka

Od 1995 wykonywał czynnie zawód adwokata. Był obrońcą m.in. w dwóch procesach byłego prezesa PKN Orlen Andrzeja Modrzejewskiego (prawomocnie uniewinnionego) oraz pilota Henryka Serdy, oskarżonego w procesie dotyczącym akcji ratunkowej w stosunku do uczniów liceum z Tychów pod Rysami (również prawomocnie uniewinnionego). Reprezentował także Donalda Tuska i Hannę Gronkiewicz-Waltz w procesie o zniesławienie wytoczonym im z oskarżenia prywatnego przez byłych działaczy PO związanych z Pawłem Piskorskim. Napisał również opinię prawną (tzw. ekspercką w oparciu m.in. o orzeczenia Sądu Najwyższego) dowodzącą, że nie można postawić Ryszardowi Krauze zarzutów karnych. Był ponadto obrońcą m.in. byłego senatora Henryka Stokłosy.

Zbigniew Ćwiąkalski przygotował opartą o napisany przez siebie artykuł ekspertyzę dotyczącą wykładni jednego z przepisów Kodeksu karnego na zlecenie kancelarii prawnej, reprezentującej m.in. Krzysztofa Popendę i Marka Dochnala.

Zbigniew Ćwiąkalski jest współzałożycielem kancelarii adwokatów i radców prawnych "SPCG T. Studnicki, K. Płeszka, Z. Ćwiąkalski, J. Górski Spółka Komandytowa" z siedzibą w Krakowie. 15 listopada 2007 w związku z objęciem funkcji publicznej zawiesił wykonywanie praktyki adwokackiej.

Ciekawostki

W 2004 Zbigniew Ćwiąkalski zagrał samego siebie, egzaminatora głównego bohatera – Szerszenia, w komedii Juliusza Machulskiego Vinci.

Wybrane publikacje

• Nadzwyczajne złagodzenie kary w praktyce sądowej, 1982
• Kodeks karny. Komentarz (współautor), 1990
• Błąd co do bezprawności czynu w polskim prawie karnym, 1991

Źródła

• Zbigniew Ćwiąkalski w bazie „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI). [dostęp 24 października 2010].