Głowacz białopłetwy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Głowacz białopłetwy
Cottus gobio[1]
Linnaeus, 1758
Głowacz białopłetwy
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada promieniopłetwe
Rząd skorpenokształtne
Rodzina głowaczowate
Rodzaj Cottus
Gatunek głowacz białopłetwy
Synonimy
  • Cottus affinis Heckel, 1837
  • Cottus ferrugineus Heckel & Kner, 1858
  • Cottus gobio gobio Linnaeus, 1758
  • Cottus gobio jaxartensis Berg, 1916
  • Cottus gobio pellegrini Bacescu & Bacescu-Mester, 1964
  • Cottus gobio roseus Odenwall, 1927
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Głowacz białopłetwy[3], głowacz pospolity[4] (Cottus gobio) – gatunek drapieżnej, słodkowodnej ryby skorpenokształtnej z rodziny głowaczowatych (Cottidae).

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Europa z wyjątkiem północnej Skandynawii, Włoch, Grecji, Irlandii, Szkocji i południowej części Półwyspu Iberyjskiego. Populacja z północno-wschodniej części zlewiska Adriatyku opisywana była jako odrębny gatunek Cottus ferrugineusgłowacz dalmatyński[5].

Żyje w rwących potokach z czystą, dobrze natlenioną wodą, rzekach i jeziorach z kamiennym lub żwirowo-kamiennym dnem oraz słonawych wodach estuariów dużych rzek. Prowadzi przydenny tryb życia. Większość czasu spędza schowany pod kamieniami. Bardzo czuły na zanieczyszczenie wody i spadki zawartości tlenu.

Opis[edytuj | edytuj kod]

Osiąga 10-15(18) cm długości. Ciało krępe, lekko grzbietobrzusznie spłaszczone, zwężające się ku tyłowi, nagie (bez łusek). Szeroka, duża głowa z dużym otworem gębowym w położeniu końcowym oraz wysoko osadzonymi oczami. Dwie płetwy grzbietowe, druga większa i dłuższa, szerokie płetwy piersiowe. Pęcherz pławny szczątkowy, przez co porusza się wyłącznie skokami.

Ubarwienie zmienne, w zależności od środowiska. Osobniki żyjące na jasnym podłożu mają ciało brązowawe, zaś na ciemnym podłożu spotyka się osobniki nawet prawie czarne. Na wszystkich płetwach, z wyjątkiem brzusznych, występują ciemne paski. Płetwy brzuszne białe, pozbawione pasków.

Odżywianie[edytuj | edytuj kod]

Żeruje o zmierzchu. Żywi się bezkręgowcami, głównie owadami i skorupiakami[6]. Zdobycz wyszukuje w szczelinach między kamieniami. Wbrew spotykanym w literaturze opiniom ikra i larwy innych ryb nie są podstawowym pokarmem głowacza białopłetwego. Informacje te dotyczą głowacza pręgopłetwego.

Rozród[edytuj | edytuj kod]

Trze się w IV i V. Ikra jest zazwyczaj składana na spodniej stronie kamieni, czasem w jamkach na piaszczystym dnie. Samiec wynajduje wśród kamieni odpowiednie miejsce, które samica dokładnie oczyszcza. Jaja są stosunkowo duże (do 2 mm), samiec strzeże ich, zapewniając stały dopływ świeżej natlenionej wody wachlującymi ruchami płetw. Wylęg następuje po około 3 tygodniach.

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

W Niemczech i Austrii uznany za rybę roku 2006. Jego obecność wskazuje na dobrą jakość wody (gatunek wskaźnikowy).

Ochrona[edytuj | edytuj kod]

Gatunek zagrożony w skali europejskiej (kat. LC)[2], ujęty w dyrektywie habitatowej UE. W Polsce objęty ścisłą ochroną. Gatunek umieszczony również w Polskiej Czerwonej Księdze Zwierząt z kategorią NT.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Cottus gobio w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. 2,0 2,1 Cottus gobio. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  3. Krystyna Kowalska, Jan Maciej Rembiszewski, Halina Rolik Mały słownik zoologiczny, Ryby, Wiedza Powszechna, Warszawa 1973
  4. G. Nikolski: Ichtiologia szczegółowa. Tłum. Franciszek Staff. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1970.
  5. Fritz Terofal, Claus Militz: Ryby słodkowodne. Leksykon przyrodniczy. Henryk Garbarczyk, Eligiusz Nowakowski i Jacek Wagner. Warszawa: Świat Książki, 1997. ISBN 83-7129-441-7.
  6. Cottus gobio. (ang.) w: Froese, R. & D. Pauly. FishBase. World Wide Web electronic publication. www.fishbase.org [dostęp 20 lipca 2013]