Giuseppe Tomasi di Lampedusa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Giuseppe Tomasi di Lampedusa
Data i miejsce urodzenia 23 grudnia 1896 w Palermo
Data i miejsce śmierci 23 lipca 1957 w Rzymie
Zawód pisarz
Narodowość włoska
Ważne dzieła Lampart

Giulio Tomasi di Lampedusa (ur. 23 grudnia 1896 w Palermo, zm. 23 lipca 1957 w Rzymie)[1]włoski pisarz i arystokrata, książę Lampedusy i diuk Palmy.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w arystokratycznej rodzinie w Palermo na Sycylii jako syn Giulio Mario Tomasiego księcia Lampedusy i diuka Palma di Montechiaro.

W czasie pierwszej wojny światowej służył jako oficer artylerii[2]. Dostał się do niewoli na Węgrzech, ale uciekł i na piechotę powrócił do Włoch. Wydarzenia te spowodowały u niego problemy nerwowe i i uniemożliwiły karierę dyplomaty, do której był przygotowywany[2].

Posiadany majątek pozwolił mu na poświęcenie się rozwojowi intelektualnemu - czytał literaturę piękną w kilku językach obcych, dyskutował o niej w grupie najbliższych przyjaciół, pisał dla własnej przyjemności.

W 1932 ożenił się z Alexandrą von Wolff, pochodzącą z niemieckiej arystokratycznej rodziny mieszkającej na Łotwie, w rodowej rezydencji w Stāmerienie (niem. Stomersee).

Był przeciwnikiem dyktatury Benita Mussoliniego, w okresie rządów faszystów starał się jednak trzymać się z daleka od spraw publicznych. Po II wojnie światowej ten rozmiłowany w kulturze europejskiej erudyta, znawca literatury francuskiej i angielskiej, prowadził prywatne, pod koniec swego życia, wykłady dla studentów uniwersytetu w Palermo.

Zmarł w 1957 w Rzymie.

Zarówno jego najsłynniejsza powieść Lampart, jak i inne jego dokonania literackie zostały opublikowane już po jego śmierci[1].

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Lampart[edytuj | edytuj kod]

Jako pisarz zasłynął dzięki pisanej w latach 1955-1957, a wydanej w 1958 już po śmierci książce Lampart (wł. Il Gattopardo)[1]. Dzieło, napisane w konwencji powieści XIX-wiecznej, ukazuje schyłek świata starej burbońskiej arystokratycznego na Sycylii w czasach zjednoczenia Włoch[3]. Powieść w samych Włoszech miała ponad sto wznowień.

W 1959 roku powieść wyróżniono najbardziej prestiżowa włoską nagrodą literacką - Nagrodą Stregi.

W 1963 Lampart został sfilmowany przez włoskiego reżysera Luchina Viscontiego z gwiazdorską obsadą - w rolach głównych wystąpili Burt Lancaster (jako tytułowy Lampart - książę Fabrizio Salina), Alain Delon i Claudia Cardinale[4]. Film zdobył wiele nagród i wyróżnień - na festiwalu w Cannes w 1963 został wyróżniony Złotą Palmą. Znalazł się takżena watykańskiej liście 45 filmów fabularnych, które propagują szczególne wartości religijne, moralne lub artystyczne[5][6], a w w plebiscycie krytyków filmowych, zorganizowanym w 2012 r. przez czasopismo Brytyjskiego Instytutu Filmowego „Sight & Sound”, zajął 57 miejsce[7].

W 2009 ukazała się w Polsce książka Davida Gilmoura Ostatni Lampart. Życie Giuseppe Tomasi di Lampedusy[8], będąca opowieścią biograficzną o artyście. W październiku 2009 ukazał się nowy polski przekład najsłynniejszej książki autora, pod bliższym oryginałowi tytułem Gepard (ISBN 978-83-60318-77-5).

Giuseppe Tomasi pisał także opowiadania oraz eseje poświęcone literaturze Stendhala i Szekspira[2] (wydane również w Polsce), jednak żadna z prób pisarskich nie doczekała się sławy zbliżonej do Lamparta.

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

Książki Giuseppe Tomasiego wydane po polsku[9]

  • Lampart (1961) (wł.: Il gattopardo, 1958), wydanie z 2008 jako Gepard
  • Opowiadania (1964) (wł.: Racconti, 1961)
  • O Stendhalu (wł.: Lezioni su Stendhal)
  • Szekspir (wł.: Il mito, la gloria)

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

Na jego cześć jedna z planetoid pasa głównego została nazwana (14846) Lampedusa[10].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Tomasi di Lampedusa Giuseppe. Internetowa encyklopedia PWN. [dostęp 2015-07-14].
  2. 2,0 2,1 2,2 Giuseppe Tomasi di Lampedusa (ang.). Encyklopedia Britannica. [dostęp 2015-07-14].
  3. Norman Davies: Europa. Rozprawa historyka z historią. Kraków: Wydawnictwo Znak, 1999, s. 876-877. ISBN 83-7006-883-9.
  4. Lampart (1963). Filmweb. [dostęp 2015-07-14].
  5. Niektóre ważne filmy czyli tzw. lista watykańska. www.kultura.wiara.pl. [dostęp 1.05.2010].
  6. usccb.org Film and Broadcasting –Vatican Best Films List (ang.)
  7. Critics’ Top 250 Films (ang.). W: Sight & Sound [on-line]. British Film Institute, 2012. [dostęp 2014-10-27].
  8. David Gilmour. Ostatni Lampart. Życie Giuseppe Tomasi di Lampedusy, przeł. Anna Wójcicka. Warszawa 2009, Wydawnictwo Sic!.
  9. Giuseppe Tomasi di Lampedusa. lubimyczytac.pl. [dostęp 2015-07-14].
  10. 14846 Lampedusa (1989 BH) (ang.). nasa.gov. [dostęp 2015-07-14].