Burt Lancaster

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Burt Lancaster
Burt Lancaster w scenie z filmu Dolina zemsty (1951)
Burt Lancaster w scenie z filmu Dolina zemsty (1951)
Imię i nazwisko Burton Stephen Lancaster
Data
i miejsce urodzenia
2 listopada 1913
Stany Zjednoczone Nowy Jork
Data
i miejsce śmierci
20 października 1994
Stany Zjednoczone Los Angeles
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Burt Lancaster; właściwie Burton Stephen Lancaster (ur. 2 listopada 1913 w Nowym Jorku, zm. 20 października 1994 w Los Angeles) – amerykański aktor filmowy. Laureat Oscara dla najlepszego aktora pierwszoplanowego za rolę w filmie Elmer Gantry (1960; reż. Richard Brooks).

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Przyszedł na świat w protestanckiej rodzinie klasy robotniczej angielskiego pochodzenia jako jedno z pięciorga dzieci Elizabeth (z domu Roberts) i listonosza[1] Jamesa Henry'ego Lancastera. Jego dziadkowie, będący potomkami angielskich imigrantów do północnej Irlandii, wyemigrowali z Belfastu do USA, jego rodzina ze strony matki uważa się za związaną z Frederickiem Robertsem.

Dorastał we wschodnim Harlemie i spędził dużą część swojego czasu na ulicy, gdzie jego wielką pasją była gimnastyka. W 1930 roku ukończył szkołę średnią DeWitt Clinton High School w nowojorskim Bronxie. Podjął pracę w cyrku jako akrobata. Podczas II wojny światowej, Lancaster dołączył do Armii Stanów Zjednoczonych.

Początkowo nie myślał o aktorstwie. Jego ówczesna żona June Ernst pracowała jako sekretarka w agencji aktorskiej, gdzie jeden z agentów namówił go, by zgłosił się na przesłuchanie do wystawianej broadwayowskiej sztuki Dźwięk polowania (1945). Przez dwa tygodnie odtwarzał rolę sierżanta Josepha Mooneya, która zwróciła na niego uwagę producentów filmowych i przyniosła mu nagrodę Theatre World Award. Na ekranie zadebiutował w dramacie kryminalnym Zabójcy (1946) w reżyserii Roberta Siodmaka, gdzie wystąpił u boku Avy Gardner. Zdobył znaczny rozgłos i pojawił się w dwóch kolejnych produkcjach w następnym roku: thrillerze Brutalna siła i dramacie kryminalnym Desert Fury.

Przez wiele lat przyjaźnił się z aktorem Kirkiem Douglasem, z którym zagrał w sześciu filmach: I Walk Alone (1948), Pojedynek w Corralu O.K. (1957), Uczeń diabła (1959), Siedem dni w maju (1964), Zwycięstwo nad Entebbe (1976) i Twardziele (1986).

Za rolę sierżanta Miltona Wardena w melodramacie wojennym Stąd do wieczności (1953; reż. Fred Zinnemann) otrzymał swoją pierwszą nominację do nagrody Oscara. W 1961 r. za tytułową kreację w filmie Elmer Gantry (1960) zdobył Oscara dla najlepszego aktora pierwszoplanowego oraz nagrodę Złoty Glob. Kolejną nominację do Oscara otrzymał za postać Roberta Franklina Strouda w biograficznym dramacie Ptasznik z Alcatraz (1962; reż. John Frankenheimer). Rola Lou Pascala w melodramacie kryminalnym Atlantic City (1980; reż. Louis Malle) z Susan Sarandon i Michelem Piccoli po raz kolejny przyniosła mu nominację do Oscara i Złotego Globu.

Ma swoją gwiazdę (numer 6801) na hollywoodzkiej Walk of Fame.

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Był trzykrotnie żonaty: z June Ernst (w latach 1935-46), Normą Anderson (w latach 1946-69), z którą miał pięcioro dzieci: Jimmy'ego, Billa, Susan, Joannę i Sighle, oraz z Susan Martin (od 10 września 1990 do jego śmierci w 1994 r.).

Zmarł po kolejnym zawale serca w swoim domu w Los Angeles na dwa tygodnie przed 81. urodzinami.

Wybrana filmografia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]