Burt Lancaster
| Burt Lancaster | |||||||||
 |
|||||||||
| Burt Lancaster w scenie z filmu Dolina zemsty (1951) | |||||||||
| Prawdziwe nazwisko |
Burton Stephen Lancaster | ||||||||
| Data i miejsce urodzenia |
2 listopada 1913 Nowy Jork |
||||||||
| Data i miejsce śmierci |
20 października 1994 Los Angeles |
||||||||
|
|||||||||
 Galeria ilustracji w Wikimedia Commons |
|||||||||
| Profil w bazie IMDb | |||||||||
| Profil w bazie Filmweb.pl | |||||||||
| Profil w bazie Stopklatka.pl | |||||||||
Burt Lancaster; właściwie Burton Stephen Lancaster (ur. 2 listopada 1913 w Nowym Jorku, zm. 20 października 1994 w Los Angeles) – amerykański aktor filmowy. Laureat Oscara dla najlepszego aktora pierwszoplanowego za rolę w filmie Elmer Gantry (1960; reż. Richard Brooks).
Spis treści |
[edytuj] Życiorys
Przyszedł na świat w protestanckiej rodzinie klasy robotniczej irlandzkiego pochodzenia jako jedno z pięciorga dzieci Elizabeth (z domu Roberts) i listonosza[1] Jamesa Henry'ego Lancastera. Jego dziadkowie wyemigrowali z Belfastu do USA, jego rodzina ze strony matki uważa się za związaną z Frederickiem Robertsem.
Dorastał we wschodnim Harlemie i spędził dużą część swojego czasu na ulicy, gdzie jego wielką pasją była gimnastyka. W 1930 roku ukończył szkołę średnią DeWitt Clinton High School w nowojorskim Bronxie. Podjął pracę w cyrku jako akrobata. Podczas II wojny światowej, Lancaster dołączył do Armii Stanów Zjednoczonych.
Początkowo nie myślał o aktorstwie. Jego ówczesna żona June Ernst pracowała jako sekretarka w agencji aktorskiej, gdzie jeden z agentów namówił go, by zgłosił się na przesłuchanie do wystawianej broadwayowskiej sztuki Dźwięk polowania (1945). Przez dwa tygodnie odtwarzał rolę sierżanta Josepha Mooney'a, która zwróciła na niego uwagę producentów filmowych i przyniosła mu nagrodę Theatre World Award. Na ekranie zadebiutował w dramacie kryminalnym Zabójcy (1946) w reżyserii Roberta Siodmaka, gdzie wystąpił u boku Avy Gardner. Zdobył znaczny rozgłos i pojawił się w dwóch kolejnych produkcjach w następnym roku; thrillerze Brutalna siła i dramacie kryminalnym noir Desert Fury.
Przez wiele lat przyjaźnił się z aktorem Kirkiem Douglasem, z którym zagrał w sześciu filmach: I Walk Alone (1948), Pojedynek w Corralu O.K. (1957), Uczeń diabła (1959), Siedem dni w maju (1964), Zwycięstwo nad Entebbe (1976) i Twardziele (1986).
Za rolę sierżanta Miltona Wardena w melodramacie wojennym Stąd do wieczności (1953; reż. Fred Zinnemann) otrzymał swoją pierwszą nominację do nagrody Oscara. W 1961 za tytułową kreacja w filmie Elmer Gantry (1960) zdobył Oscara dla najlepszego aktora pierwszopalnowego oraz nagrodę Złotego Globu. Kolejną nominację do Oscara otrzymał za postać Roberta Franklina Strouda w biograficznym dramacie Ptasznik z Alcatraz (1962; reż. John Frankenheimer). Rola Lou Pascala w melodramacie kryminalnym Atlantic City (1980; reż. Louis Malle) z Susan Sarandon i Michelem Piccoli po raz kolejny przyniosła mu nominację do Oscara i Złotego Globu.
Ma swoją gwiazdę na hollywoodzkiej Walk of Fame. Ma ona numer 6801.
[edytuj] Życie prywatne
Był trzykrotnie żonaty; z June Ernst (w latach 1935-46), Normą Anderson (w latach 1946-69), z którą miał pięcioro dzieci: Jimmy, Bill, Susan, Joanna i Sighle, oraz Susan Martin (od 10 września 1990 do jego śmierci w 1994).
Zmarł po kolejnym zawale serca w swoim domu w Los Angeles na dwa tygodnie przed 81. urodzinami.
[edytuj] Wybrana filmografia
- Zabójcy (1946) jako "Szwed" Andersen
- Brutalna siła (1947) jako Joe Collins
- Przepraszam, pomyłka (1948) jako Henry Stevenson
- W pułapce miłości (1949) jako Steve Thompson/narrator
- Płomień i strzała (1950) jako Dardo Bartoli
- Dolina zemsty (1951) jako Owen Daybright
- Wróć, mała Shebo (1952) jako Doc Delaney
- Karmazynowy pirat (1952) jako kapitan Vallo
- Stąd do wieczności (1953) jako sierżant Milton Warden
- Vera Cruz (1954) jako Joe Erin
- Ostatnia walka Apacza (1954) jako Massai
- Tatuowana róża (1955) jako Alvaro Mangiacavallo
- Traper z Kentucky (1955) jako Elias Wakefield "Big Eli" (także reżyseria)
- Zaklinacz deszczu (1956) jako Bill Starbuck
- Trapez (1956) jako Mike Ribble
- Słodki zapach sukcesu (1957) jako J.J. Hunsecker
- Pojedynek w Corralu O.K. (1957) jako Wyatt Earp
- Dramat w głębinach (1958) jako porucznik Jim Bledsoe
- Osobne stoliki (1958) jako John Malcolm
- Uczeń diabła (1959) jako wielebny Anthony Anderson
- Elmer Gantry (1960) jako Elmer Gantry
- Nie do przebaczenia (1960) jako Ben Zachary
- Wyrok w Norymberdze (1961) jako Ernst Janning
- Młodzi dzicy (1961) jako Hank Bell
- Ptasznik z Alcatraz (1962) jako Robert Stroud
- Lampart (1963) jako książę Don Fabrizio Salina
- Lista Adriana Messengera (1963)
- Dziecko czeka (1963) jako dr Matthew Clark
- Siedem dni w maju (1964) jako gen. James Mattoon Scott
- Pociąg (1964) jako Paul Labiche
- Na szlaku Alleluja (1965) jako porucznik Thaddeus Gearhart
- Zawodowcy (1966) jako Bill Dolworth
- Łowcy skalpów (1968) jako Joe Bass
- Pływak (1968) jako Ned Merrill
- Obrona zamku (1969) jako mjr. Abraham Falconer
- Cyrk straceńców (1969) jako Mike Rettig
- Port lotniczy (1970) jako Mel Bakersfeld
- Valdez przybywa (1971) jako Bob Valdez
- Szeryf (1971) jako Jered Maddox
- Ucieczka Ulzany (1972) jako McIntosh
- Skorpion (1973) jako Cross
- Zamach na prezydenta (1973) jako James Farrington
- Portret rodzinny we wnętrzu (1974) jako profesor
- Buffalo Bill i Indianie (1976) jako Ned Buntline
- Wiek XX (1976) jako Berlinghieri, dziadek Alfredo
- Skrzyżowanie Cassandra (1976) jako Stephen Mackenzie
- Zwycięstwo nad Entebbe (1976) jako Szimon Peres
- Wyspa doktora Moreau (1977) jako dr Paul Moreau
- Ostatni promień blasku (1977) jako gen. Lawrence Dell
- Spatranie (1978) jako mjr. Asa Barker
- Świt Zulu (1979) jako płk. Anthony Durnford
- Atlantic City (1980) jako Lou Pascal
- Skóra (1981) jako gen. Mark Wayne Clark
- Biznesmen i gwiazdy (1983) jako Felix Happer
- Weekend Ostermana (1983) jako Maxwell Danforth
- Twardziele (1986) jako Harry Doyle
- Pogrzeb wikinga (1988) jako Levi Rockwell
- Pole marzeń (1989) jako dr Archibald "Moonlight" Graham
- Przed sklepem jubilera (1989) jako jubiler
- Upiór w operze (1990) jako Gerard Carriere
