Grejpfrut
 |
Ten artykuł od 2012-04 wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte. Aby uczynić artykuł weryfikowalnym, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. |
| Grejpfrut | |
|---|---|
 |
|
| Systematyka[1] | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | rośliny |
| Klad | rośliny naczyniowe |
| Klad | rośliny nasienne |
| Klasa | okrytonasienne |
| Klad | klad różowych |
| Rząd | mydleńcowce |
| Rodzina | rutowate |
| Rodzaj | cytrus |
| Gatunek | grejpfrut |
| Nazwa systematyczna | |
| Citrus paradisi Macfad. Bot. Misc. 1:304. 1830 |
|
| Synonimy | |
|
C. decumana var. racemosa Roem. |
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
-2.jpg)
Grejpfrut (ang. grapefruit; Citrus paradisi) – gatunek wiecznie zielonej rośliny z rodziny rutowatych. Grejpfruty prawdopodobnie są mieszańcem pomarańczy olbrzymiej (Citrus maxima) z Archipelagu Malajskiego, z pomarańczą chińską (Citrus sinensis)[2], przy czym pomarańcze chińskie prawdopodobnie są także krzyżówkami, aczkolwiek dużo wcześniejszymi, tychże pomarańczy olbrzymich z mandarynkami (Citrus reticulata). Grejpfruty sprowadzone zostały i zadomowione na wyspie Barbados w XVII w. przez kapitana Jamesa Shaddocka. Rejon Morza Karaibskiego stał się głównym obszarem ich uprawy. Obecnie roślina uprawiana jest w wielu krajach strefy podzwrotnikowej (m.in. USA: Floryda, Kalifornia). Daje plon 300 ton z hektara.
Spis treści |
Morfologia [edytuj]
- Pokrój
- Drzewo osiągające 15 m wysokości.
- Liście
- Owalne, duże (ale mniejsze, niż u pomarańczy olbrzymiej), lśniące.
- Kwiaty
- Białe, duże, pojedyncze lub w gronach.
- Owoc
- Kulista jagoda, osiąga masę 200 – 500 g i średnicę do 15 cm. Owoc ma stosunkowo cienką skórkę i ściśle złączone segmenty, w smaku jest słodko-kwaśny z charakterystyczną nutą goryczki. W zależności od odmiany barwa owocu jest zmienna – od jasnożółtej, przez różową do czerwonej.
Zastosowanie [edytuj]
- Sztuka kulinarna: owoce są jadalne na surowo, mają charakterystyczny, winno-gorzkawy smak. W Europie i Ameryce uważany za smaczny, podczas gdy w Azji uznaje się go za niejadalny[potrzebne źródło]. Sok używany jest do produkcji napojów orzeźwiających.
- Roślina lecznicza. Owoc grejpfruta zawiera 90% wody, cukier, kwasy organiczne oraz witaminy z grupy B, a także spore ilości E i P. Posiada dużą ilość witaminy C (30-50 mg/ 100 g) i korzystnie wpływa na pracę jelit[potrzebne źródło]. W miąższu występują karoteny – głównie likopen, warunkujący jego zabarwienie. Występuje także gorzki związek – naryngina. Związek ten jest odpowiedzialny za gorzki smak owocu, ale także za jego działanie lekko przeczyszczające, wspomagające przemianę materii. Sok z grejpfruta zawiera związki, będące inhibitorami enzymów wątrobowych, także tych kluczowych w metabolizmie niektórych leków, co wpływa na ich farmakokinetykę i może doprowadzić do wzrostu stężenia leku w organizmie[3].
Uprawa [edytuj]
Może być uprawiany w strefach 9-11[4]. Wszystkie odmiany mogą być rozmnażane tylko wegetatywnie[4]. Istnieją odmiany odporne na niewielkie przymrozki, np. `Marsh`, `Morrison Seedless`, `Golden Special`[4]. Popularnie odmiany dzieli się na:
- czerwone – smak gorzki, kwaśny, soczysty;
- żółte – smak kwaśny, soczysty;
- zielone – smak słodki, średnio soczysty.
Przez skrzyżowanie z mandarynką (Citrus reticulata) otrzymano mieszańca o nazwie tangelo[2]. Przez skrzyżowanie z pomarańczą olbrzymią (Citrus maxima) otrzymano mieszańca sweetie.
Przypisy
- ↑ Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-02-02].
- ↑ 2,0 2,1 Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-03-10].
- ↑ Ewa Obuchowicz: Farmakologia : dla studentów i absolwentów kierunków medycznych. Mysłowice: MEDKAR, 2011, s. 25. ISBN 978-83-933605-0-5.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 Geoff Burnie i inni: Botanica. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 3-8331-1916-0.
