Likopen

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Likopen
Lycopene3D.png
Likopen
Nazewnictwo
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny C40H56
Masa molowa 536,87 g/mol
Wygląd ciemnoczerwone ciało stałe
Identyfikacja
Numer CAS 502–65-8
PubChem 446925[1]
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

Likopen (E160d) – organiczny związek chemiczny z grupy karotenów, węglowodór nienasycony o budowie podobnej do kauczuku naturalnego. Należy do rodziny naturalnych pigmentów (karotenoidów) występujących u roślin i zwierząt. Jest jednym z przeciwutleniaczy, posiada właściwości chroniące organizm przed licznymi chorobami układu krwionośnego, a przede wszystkim przed rakiem[2].

Jest głównym karotenoidem, który (w odróżnieniu od β-karotenu) po wchłonięciu w jelicie nie ulega przekształceniu do retinolu (nie jest substratem dla cynkozależnej dioksygenazy, jak inne karotenoidy).[potrzebne źródło]

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Likopen występuje obficie w pomidorach, przepękli indochińskiej oraz innych czerwonych owocach (arbuzy, czerwone grapefruity, owoce dzikiej róży)[3].

Ze względu na łatwą rozpuszczalność w tłuszczach, najlepiej przyswajalny przez człowieka w postaci przetworzonej poprzez podgrzanie z oliwą.[potrzebne źródło]

Otrzymywanie[edytuj | edytuj kod]

Na skalę przemysłową likopen jest ekstrahowany z pomidorów[3][4] i czerwonych grejpfrutów[4].

Działanie zdrowotne[edytuj | edytuj kod]

Likopen skutecznie oddziałuje na procesy nowotworzenia, jednak mechanizm tego zjawiska nie został do końca poznany. Sądzi się, że powoduje on odbudowanie połączeń międzykomórkowych, podobnie jak ma to miejsce w przypadku innych karotenoidów. Dowiedziono, że wysokie spożycie pomidorów wywołuje efekt ochronny przeciwko nowotworom przewodu pokarmowego oraz redukuje o 50% ryzyko zgonu na podłożu nowotworowym u ludzi w wieku podeszłym. Pomidory i inne produkty zawierające likopen należy szczególnie polecać mężczyznom będącym w grupie ryzyka wystąpienia raka prostaty lub już walczącym z tą chorobą. Jak pokazują badania, spożycie 10 porcji pomidorów w tygodniu może prowadzić do obniżenia ryzyka wystąpienia raka prostaty o aż 35%. Natomiast u kobiet spożycie produktów bogatych w likopen zmniejsza ryzyko wystąpienia raka piersi. Należy zaznaczyć, iż dotychczas żadne badania nie wskazywały na negatywny efekt spożycia nawet dużych ilości pomidorów lub innych produktów bogatych w likopen. Związek ten posiada również zdolność przeciwdziałania agregacji płytek krwi i tworzeniu skrzepów oraz zapobiega rozwojowi miażdżycy i chorób sercowo-naczyniowych. Ponadto wykazano, że spożywanie produktów bogatych w likopen może obniżać ryzyko ostrego zawału mięśnia sercowego, wystąpienia choroby wieńcowej, jak również może zmniejszyć liczbę zgonów z powodu choroby wieńcowej[5].

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Likopen znajduje zastosowanie jako barwnik w przemyśle spożywczym. Barwi się nim np.: batoniki odżywcze, zupy, jogurty, napoje gazowane oraz produkty żelujące[4].

Przypisy

  1. Likopen – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  2. Likopen (ang. • pol.) w katalogu produktów Sigma-Aldrich.
  3. 3,0 3,1 Food-Info.net: E150d: Likopen (pol.). [dostęp 2011-03-08].
  4. 4,0 4,1 4,2 Bill Statham: E213: Tabele dodatków i składników chemicznych. Warszawa: Wydawnictwo RM, 2006. ISBN 978-83-7243-529-3.
  5. Tomasz Czernecki: Od pomidorów lepszy jest sok pomidorowy i Gac (pol.). 2012-08-12. [dostęp 2012-12-18].