Grupa Lokalna Galaktyk

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Mapa Grupy Lokalnej

Grupa Lokalna Galaktyk (lub po prostu Grupa Lokalna, Układ Lokalny; ang. Local Group) – grupa kilkudziesięciu galaktyk (co najmniej 54)[1], do której należy również nasza Galaktyka – Droga Mleczna. Grupa ta rozciąga się na obszarze około 3,1 megaparseka (106 pc), czyli około 10 milionów lat świetlnych[2]. Jest częścią supergromady Laniakea.

Galaktyki Grupy Lokalnej tworzą system połączony siłą grawitacji i poruszają się przez kosmos jako jedna całość, w odróżnieniu od innych galaktyk, które oddalają się od nas (prawo Hubble’a). Dominujące grawitacyjnie galaktyki grupy (Droga Mleczna i Galaktyka Andromedy) posiadają liczne galaktyki satelickie, w większości karłowate.

Grupa Lokalna nie jest odizolowana w kosmosie, oddziałują na nią sąsiednie grupy galaktyk. W przypadkach skrajnych nie jest łatwo określić, czy dana galaktyka należy do Grupy Lokalnej. Co więcej, wiele z galaktyk karłowatych należących do tej grupy pozostaje zapewne nadal nieodkrytych, ze względu na ich małą jasność. W przypadku galaktyk położonych na niebie w tzw. strefie unikania (w płaszczyźnie Drogi Mlecznej) obserwacje komplikuje czy wręcz uniemożliwia duża ilość gwiazd i pyłu. Grupa Lokalna znajduje się w otoczeniu pięciu innych grup galaktyk: grupy Maffei, grupy M81, grupy M94, grupy M83 i grupy w Rzeźbiarzu. W przeszłości Grupa Lokalna wraz z grupą Maffei oraz grupą w Rzeźbiarzu mogły tworzyć jedną gromadę galaktyk[3].

Lista galaktyk w Grupie Lokalnej[edytuj | edytuj kod]

Galaktyki są posortowane według ułożenia w przestrzeni. Członkowie głównych podgrup Drogi Mlecznej i Andromedy są ułożeni według odległości od centralnej galaktyki, pozostałe według odległości od barycentrum Grupy Lokalnej[2][4].

Podgrupa Drogi Mlecznej
nazwa typ gwiazdozbiór uwagi
Droga Mleczna SBbc / SAB(s)bc I-II ? (centrum Galaktyki w Strzelcu) najbardziej masywna w grupie
Karzeł Wielkiego Psa Irr Wielki Pies
SagDEG dSph / dE7 Strzelec
Segue 1 dSph Lew
Karzeł Wielkiej Niedźwiedzicy II dSph Wielka Niedźwiedzica
Karzeł Wolarza II dSph Wolarz
Segue 2 dSph Baran
Willman 1 dSph albo gromada kulista Wielka Niedźwiedzica odległa o 147 tys. lat świetlnych
Karzeł Warkocza Bereniki dSph Warkocz Bereniki
Karzeł Wolarza III dSph? Wolarz bardzo rozmyta
Wielki Obłok Magellana (LMC) Irr / SB(s)m Złota Ryba
Mały Obłok Magellana (SMC, NGC 292) dIrr / SB(s)m pec Tukan
Karzeł Wolarza (I) dSph Wolarz
Karzeł Smoka (DDO 208) dSph / dE0 pec Smok
Karzeł Małej Niedźwiedzicy dSph / dE4 Mała Niedźwiedzica
Karzeł Rzeźbiarza (E351-G30) dSph / dE3 pec Rzeźbiarz prototyp karłowatych galaktyk sferoidalnych
Karzeł Sekstantu (I) dSph / dE3 Sekstant
Karzeł Wielkiej Niedźwiedzicy (I) dSph Wielka Niedźwiedzica
Karzeł Kila (E206-G220) dSph / dE3 Kil
Karzeł Herkulesa dSph lub gromada Herkules
Karzeł Pieca (E356-G04) dSph / dE2 Piec
Leo IV dSph Lew para z Leo V?
Karzeł Psów Gończych II dSph Psy Gończe
Leo V dSph lub gromada Lew para z Leo IV?
Pisces II dSph Ryby
Karzeł Psów Gończych (I) dSph Psy Gończe
Leo II (Leo B) dSph / dE0 pec Lew
Leo I (DDO 74) dSph / dE3 Lew
Podgrupa M31
nazwa typ gwiazdozbiór uwagi
Galaktyka Andromedy (M31, NGC 224) Sb / SA(s)b I-II Andromeda największa w grupie
M32 (NGC 221) E2 (cE2) Andromeda
Andromeda IX dSph Andromeda
M110 (NGC 205) dSph / E5 pec Andromeda
Andromeda XVII dSph Andromeda
Andromeda I dSph / dE3 pec? Andromeda
Andromeda XXVII dSph Andromeda
Andromeda III dSph/E2 Andromeda
Andromeda XXV dSph Andromeda
Andromeda XXVI dSph Andromeda
Andromeda XI dSph Andromeda
Andromeda V dSph Andromeda
Andromeda X dSph Andromeda
Andromeda XXIII dSph Andromeda
Andromeda XX dSph Andromeda
Andromeda XII dSph Andromeda może nie być związana z M31
NGC 147 (DDO 3) dSph / dE5 pec Kasjopeja para z NGC 185?
Andromeda XXI dSph Andromeda
Andromeda XIV dSph Ryby może nie być związana z M31
Andromeda XV dSph Andromeda
Andromeda XIII dSph Ryby
Andromeda II dSph / dE0 Ryby
NGC 185 dSph / dE3 pec Kasjopeja para z NGC 147?
Andromeda XXIX dSph Pegaz
Andromeda XIX dSph Andromeda
Galaktyka Trójkąta (M33, NGC 598) Sc Trójkąt galaktyka spiralna, trzecia co do wielkości w grupie
Andromeda XXIV dSph Andromeda
Karzeł Kasjopei (Andromeda VII) dSph Kasjopeja
Andromeda XXII dSph Andromeda
IC 10 dIrr / KBm Kasjopeja
Karzeł Ryb (LGS3) dIrr/dSph Ryby
Andromeda VI dSph Pegaz
Andromeda XVI dSph Ryby może nie być związana z M31
Mniejsze podgrupy i samotne galaktyki
nazwa typ gwiazdozbiór uwagi
Andromeda XXVIII dSph? Pegaz może być związana z M31
IC 1613 (UGC 668) dIrr / IAB(s)m V Wieloryb
Karzeł Feniksa dIrr/dSph Feniks może być związana z Drogą Mleczną
Galaktyka Barnarda (NGC 6822) dIrr / IB(s)m IV-V Strzelec może być związana z Drogą Mleczną
Karzeł Wieloryba dSph/E4 Wieloryb izolowana
Karzeł Pegaza (DDO 216, PegDIG) dIrr / dSph Pegaz może być związana z M31
Leo T dIrr / dSph Lew może być związana z Drogą Mleczną
Wolf-Lundmark-Melotte (WLM, DDO 221) dIrr / IB(s) IV-V Wieloryb
Leo A (Leo III) dIrr / IBm V Lew
Andromeda XVIII dSph Pegaz izolowana
Karzeł Wodnika (DDO 210) dIrr/dSph / Im V Wodnik
Karzeł Tukana dSph / dE5 Tukan
SagDIG dIrr / IB(s)m V Strzelec
UGC 4879 (VV 124) dIrr / dSph Wielka Niedźwiedzica
NGC 3109 dIrr / Ir+ IV-V Hydra luźna podgrupa NGC 3109, oddziałuje z Karłem Pompy?
Sekstant B (UGC 5373) dIrr / Ir+ IV-V Sekstant luźna podgrupa NGC 3109
Karzeł Pompy dIrr / dE3 Pompa luźna podgrupa NGC 3109, oddziałuje z NGC 3109?
Sekstant A (UGCA 205) dIrr / Ir+ V Sekstant luźna podgrupa NGC 3109
KKs3[5] dSph Wąż Wodny izolowana
Inne obiekty klasyfikowane jako galaktyki Grupy Lokalnej
nazwa typ gwiazdozbiór uwagi
Andromeda IV Irr? Andromeda prawdopodobnie nie jest galaktyką
Palomar 12 Koziorożec gromada kulista początkowo sklasyfikowana jako dSph,
obecnie uważana za część Drogi Mlecznej
Palomar 4 Wielka Niedźwiedzica gromada kulista początkowo sklasyfikowana jako dSph
Sekstant C (Palomar 3) Sekstant gromada kulista,
obecnie uważana za część Drogi Mlecznej

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Maureen Teyssier, Kathryn V. Johnston, Michael Kuhlen. Identifying Local Group Field Galaxies which have interacted with the Milky Way. „Monthly Notices of the Royal Astronomical Society”. 426 (3), s. 1808-1818, 2012. DOI: 10.1111/j.1365-2966.2012.21793.x.  arXiv:1207.2768 (ang.)
  2. 2,0 2,1 The Local Group (ang.). SEDS.org, 2012-02-24. [dostęp 2015-01-06].
  3. Encyklopedia Wszechświat. Praca zbiorowa. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2006, s. 319. ISBN 978-83-01-14848-5.
  4. Alan W. McConnachie. The observed properties of dwarf galaxies in and around the Local Group. „The Astronomical Journal”. 144 (1), 2012. DOI: 10.1088/0004-6256/144/1/4. 
  5. Ian O’Neil: Hubble Finds ‘New’ Dwarf Galaxy in Milky Way’s Backyard (ang.). news.discovery.com, 2014-12-23. [dostęp 2014-12-25].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]