Grzebiące
| Grzebiące | |
 Głuszec |
|
| Systematyka | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | zwierzęta |
| Typ | strunowce |
| Podtyp | kręgowce |
| Gromada | ptaki |
| Podgromada | Neornithes |
| Nadrząd | neognatyczne |
| Rząd | grzebiące |
| Nazwa systematyczna | |
| Galliformes[1] | |
| Temminck, 1820 | |
 Systematyka w Wikispecies |
|
 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons |
|
Grzebiące, kuraki (Galliformes) – rząd ptaków z podgromady ptaków nowoczesnych Neornithes. Obejmuje gatunki lądowe, grzebiące, zamieszkujące wszystkie strefy klimatyczne, na całym świecie, poza niektórymi wyspami. Ptaki te przypominają z wyglądu kurę, są jednak masywniejsze, mają mocny dziób i spore pazury, co umożliwia im wyszukiwanie pokarmu w glebie. Odżywiają się nasionami, owocami i małymi zwierzętami. W grupie tej obserwuje się znaczny dymorfizm płciowy, samce są większe i barwniejsze. Grzebiące gnieżdżą się na ziemi, pisklęta są zagniazdownikami.
Do rzędu należą następujące rodziny[2][3]:
- Rodzina: nogale (Megapodiidae)
- Rodzina: czubacze (Cracidae)
- Rodzina: przepióry (Odontophoridae)
- Rodzina: kurowate (bażantowate) (Phasianidae)
- Rodzina: perlice (Numididae)
- Rodzina: Gallinuloididae †
- Rodzina: Paraortygidae †
- Rodzina: Quercymegapodiidae †
Dawniej (Wetmore, 1960)[4] do grzebiących zaliczano też rodzinę hoacynów (Opisthocomidae) – obecnie rodzina ta jest klasyfikowana w osobnym rzędzie hoacyn (Opisthocomiformes). Z kolei wg innych klasyfikacjach w tym rzędzie wydzielano tylko 3 rodziny (czubacze Megapodiidae, nogale Cracidae oraz bażantowate Phasianidae). U Mielczarka i Cichockiego wyróżniano również rodziny: indyki (Melagrididae) oraz głuszcowate (Tetraonidae)[5].
Spis treści |
[edytuj] Charakterystyka
Grzebiące są w większości średniej wielkości ptakami o krępym tułowiu, małej głowie. Nogi są silne, pazury duże, dziób krótki, przystosowany do jedzenia pokarmu roślinnego. Skrzydła są małe, acz silnie umięśnione, co umożliwia grzebiącym szybki, wręcz pionowy start. Ułatwia to ptakom tym życie w lasach i zaroślach. U grzebiących występuje silny dymorfizm płciowy: samce są większe i barwniejsze od samic, u których występuje maskujące, szarobrązowe ubarwienie.
[edytuj] Odżywianie się
Podstawę pokarmu grzebiących stanowią nasiona, owoce, zielone części roślin, rzadziej ptaki te jedzą owady czy dżdżownice. Drobne bezkręgowce, takie jak one stanowią natomiast podstawowe pożywienie piskląt. Rodzaj pobieranego przez dorosłe pokarmu zależy od pory roku.
[edytuj] Rozmnażanie się
Większość grzebiących jest poligamiczna. Występują widowiskowe toki. Samce niektórych gatunków toczą walki o samice. Jaja są małe, w jednym zniesieniu samica składa ich od 4 do 24, w zależności od gatunku. Okres inkubacji trwa 12 - 30 dni, wysiadywaniem jaj i opieką nad pisklętami u gatunków poligamicznych zajmuje się samica, natomiast u gatunków monogamicznych - oboje rodziców. Spośród wszystkich grzebiących jedynie nogale nie zakładają gniazd: jaja chowają w kopcach lub dołkach, tam gdzie są one ogrzewane przez światło słoneczne, energię geotermalną lub ciepło butwiejących roślin. Grzebiące są zagniazdownikami.
Przypisy
- ↑ Galliformes w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
- ↑ Frank Gill, Minturn Wright, David Donsker: Order Galliformes (ang.). IOC World Bird List: Version 2.9. [dostęp 17 lipca 2011].
- ↑ Nazwy polskie za: Paweł Mielczarek, Marek Kuziemko: Galliformes Temminck, 1820 - grzebiące - Gallinaceous Birds. W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 5 kwietnia 2011].
- ↑ (ang.) Wetmore A. A Classification for the Birds of the World. Smithsonian Institution, 1960.
- ↑ Paweł Mielczarek, Włodzimierz Cichocki. Polskie nazewnictwo ptaków świata. „Notatki Ornitologiczne”. Tom 40. Zeszyt specjalny, 1999. ISSN 0550-0842.
[edytuj] Bibliografia
- Dimitrij Strelnikoff: Wielka encyklopedia zwierząt, tom 11, str. 21. Oxford Educational. ISBN 978-83-7425-656-8.
