Wodnicha oliwkowobiała

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Hygrophorus olivaceoalbus)
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Wodnicha oliwkowobiała
Hygrophorus olivaceoalbus G7 (1).JPG
Systematyka
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd pieczarkowce
Rodzina wodnichowate
Rodzaj wodnicha
Gatunek wodnicha oliwkowobiała
Nazwa systematyczna
Hygrophorus olivaceoalbus (Fr.) Fr.
Epicr. syst. mycol. (Upsaliae): 324 (1838)
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
2010-08-11 Hygrophorus olivaceoalbus 2.jpg
Blaszki

Wodnicha oliwkowobiała (Hygrophorus olivaceoalbus (Fr.) Fr.) – gatunek grzybów z rodziny wodnichowatych (Hygrophoraceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Takson ten oficjalnie po raz pierwszy opisany został w 1815 przez Eliasa Magnusa Friesa jako Agaricus olivaceoalbus, w 1838 tenże sam autor przeniósł go do rodzaju Hygrophorus (wodnicha) i ta nazwa według Index Fungorum jest obecnie aktualna[1]. Niektóre synonimy naukowe[2]:

  • Agaricus limacinus subsp. olivaceoalbus (Fr.) Pers. (1828)
  • Agaricus olivaceoalbus Fr. 1815
  • Hygrophorus olivaceoalbus var. candidus Quél. 1881
  • Hygrophorus olivaceoalbus var. gracilis Maire 1933
  • Hygrophorus olivaceoalbus var. intermedius Hesler & A.H. Sm. 1963
  • Hygrophorus olivaceoalbus (Fr.) Fr. 1838 var. olivaceoalbus
  • Limacium olivaceoalbum (Fr.) P. Kumm. 1871

Nazwę polską podali Barbara Gumińska i Władysław Wojewoda w 1983[3].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kapelusz

Średnica 3-7 cm, za młodu półkulisty lub dzwonkowaty, później łukowaty, a u starszych okazów płaski lub wklęsły. Na środku posiada tępy garb. Powierzchnia o barwie od siwobrązowej do oliwkowobrązowej, środek kapelusza ciemniejszy[4]. Jest bardzo śluzowaty i posiada ciemniejsze włókienka, widoczne jednak tylko u okazów podsuszonych[5].

Blaszki

Dość grube i rzadkie, zbiegające na trzon, dość często pofałdowane. Kolor od białego do kremowego[4]. Przy trzonie czasami połączone są poprzecznymi anastomozami[5].

Trzon

Wysokość od 4 do 12 cm, średnica od 5 do 12 mm, walcowaty, wysmukły, zwężający się ku podstawie, pełny, głęboko osadzony w podłożu. Powierzchnia biaława (z wyjątkiem otrębiastego miejsca pod kapeluszem) i pokryta resztkami śluzowatej osłony tworzącej zygzakowaty wzór[5].

Miąższ

Na wierzchołku kapelusza żółtawy, poza tym biały. Jest cienki, miękki i soczysty. Smak i zapach niewyraźny[4].

Cechy mikroskopowe

Wysyp zarodników jest biały. Zarodniki elipsoidalne, gładkie, o rozmiarach 12.5-16 × 7-8.5 µm[6]. Nie są amyloidalne; odczynnik Melzera barwi je na żółto. Podstawki 4-zarodnikowe z krótkimi, przysadzistymi sterygmami. Mają rozmiary 46–62 µm. Cheilocystyd i pleurocystyd brak. Skórka ma grubość 250-450 µm i zbudowana jest z ciemnych strzępek o grubości 2-3 µm[7].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Występuje w całej Ameryce Północnej oraz w Europie[8]. W Europie Środkowej gatunek dość częsty. Rośnie w wilgotnych lasach iglastych, na kwaśnych glebach, głównie pod świerkami[5].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Grzyb mikoryzowy[3]. Jest grzybem jadalnym i mimo niewielkich rozmiarów może mieć dla grzybiarzy znaczenie, gdyż często występuje gromadnie. W celach spożywczych przed gotowaniem należy ściągnąć śluzowatą skórkę[5]. Opinie co do przydatności spożywczej i wartości smakowych tych grzybów są podzielone. Cenione są szczególnie w Hiszpanii, zwłaszcza w Katalonii[9].

Grzyb ten jako metabolity wtórne wytwarza pochodne cyklopentanów o działaniu przeciwgrzybiczym i przeciwbakteryjnym, szczególnie w odniesieniu do bakterii Gramm dodatnich. Może być źródłem antybiotyków, szczególnie ważnych z tego względu, że działają one na szczepy bakterii opornych na metycylinę, cyprofloksacynę i wankomycynę[10].

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-10-20].
  2. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-10-20].
  3. 3,0 3,1 Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Andreas Gminder: Atlas grzybów. Jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowej. 2008. ISBN 978-83-258-0588-3.
  6. Gumińska B., 1997, Flora Polska. Grzyby (Mycota). Tom XXVI. Wodnichowate (Hygrophoraceae). Uniwersytet Jagielloński, Instytut Botaniki, Kraków
  7. Hesler, Lexemuel Ray; Smith, Alexander H. (1963). North American species of Hygrophorus. Knoxville, USA: University of Tennessee Press. pp. 291–295
  8. Kuo, Michael (January 2007). "Hygrophorus olivaceoalbus". Mushroomexpert.com. Retrieved May 29, 2012
  9. de Román M.; Boa, E. (2004). "Collection, marketing and cultivation of edible fungi in Spain" (PDF). Mycología Aplicada International 16 (2): 25−33
  10. Lübken, Tilo (2006). Hygrophorone. Neue antifungische Cyclopentenonderivate aus Hygrophorus-Arten (Basidiomycetes) (PDF) (in German). Halle (Saale), Germany. p. 5