Hyzop lekarski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Hyzop lekarski
Hyzop lekarski
Hyzop lekarski
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad astrowe
Rząd jasnotowce
Rodzina jasnotowate
Rodzaj hyzop
Gatunek hyzop lekarski
Nazwa systematyczna
Hyssopus officinalis L.
Sp. pl. 2:569. 1753
"(systm)" Systematyka w Wikispecies
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons

Hyzop lekarski (Hyssopus officinalis) – (spotykana także pisownia "hizop") gatunek rośliny z rodziny jasnotowatych (Lamiaceae). Inne nazwy zwyczajowe: izap lekarski, józefek, józefka[2]. We florze Polski obecnie (2012) klasyfikowany jest jako archeofit, wcześniej uważany był za kenofita[3].

Rozmieszczenie geograficzne[edytuj | edytuj kod]

Rodzimy obszar występowania to Afryka Północna (Algieria, Maroko), Europa Południowa i Środkowa, Azja Zachodnia (Iran, Turcja) i Kaukaz. Rozprzestrzenił się jako gatunek zawleczony lub uciekinier z upraw gdzieniegdzie poza obszarem swojego rodzimego występowania w Europie oraz w Ameryce Północnej[4].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Morfologia
Pokrój
Niewielki półkrzew, na ogół dorastający do 20-30 cm wysokości (chociaż trafiają się egzemplarze 60-70 centymetrowe).
Liście
Niewielkie, lancetowate lub równowąskolancetowate.
Łodygi
Cienkie, wzniesione ku górze.
Kwiaty
Na szczytach łodyg pojawiają się zwykle w lipcu-sierpniu. Wyrastają z kątów liści, drobne, niedekoracyjne, o barwie białej, niebieskawej, różowej lub lila.
Owoc
Rozłupka.

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

  • Surowiec: ziele.
  • Zawartość: sporo olejku eterycznego (do 1%), z którego wyodrębnić można m.in.: kamfen, pinen i cyneol, fitosterol, trójterpeny i flawonoidy.
  • Działanie i zastosowanie: Roślina zyskała uznanie człowieka jeszcze w starożytności, ciesząc się wówczas wielką sławą. Stanowiła wtedy nie tylko doskonałą przyprawę kulinarną i lekarstwo, ale była też wykorzystywana w sprawowaniu obrzędów kultowych wśród ludów Azji Mniejszej. Według Biblii miał działanie oczyszczające zarówno z nieczystości materialnej (trądu i zagrzybień budynków) (Kpł 14), jak i duchowej (Ps 50(51),9). Współcześnie znajduje zastosowanie przede wszystkim w kuchni[potrzebne źródło].

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-03-31].
  2. Anrea-Anna Cavelius: Zioła w medycynie naturalnej. Bremen: MAK Verlag GmbH, 2005. ISBN 978-3-939991-32-8.
  3. B. Tokarska-Guzik, Z. Dajdok, M. Zając, A. Zając, A. Urbisz, W. Danielewicz: Rośliny obcego pochodzenia w Polsce ze szczególnym uwzględnieniem gatunków inwazyjnych. Warszawa: Generalna Dyrekcja Ochrony Srodowiska, 2012. ISBN 978-83-62940-34-9.
  4. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2011-01-02].