Instrument landing system

Schemat umiejscowienia anten systemu ILS oraz obrysy ich wiązek

Anteny lokalizatora systemu ILS na lotnisku w Hanowerze

Stacja "Glideslope" (DME) systemu ILS na lotnisku w Hanowerze

ILS (z ang. instrument landing system) – radiowy system nawigacyjny wspomagający lądowanie samolotu w warunkach ograniczonej widoczności.

System umożliwia precyzyjne prowadzenie samolotu od granicy zasięgu do – w zależności od kategorii systemu – pewnego punktu na ścieżce schodzenia lub do punktu przyziemienia na pasie startowym. Składają się na niego następujące urządzenia:

• radiolatarnia kierunku emitująca sygnał w płaszczyźnie poziomej i wyznaczająca w przestrzeni oś drogi lądowania.
• radiolatarnia ścieżki podejścia emitująca sygnał w płaszczyźnie pionowej, wyznaczająca w przestrzeni kąt podejścia do lądowania
• trzy radiolatarnie znakujące: outher marker (OM), middle marker (MM), inner marker (IM), służące określaniu odległości i wysokości statku powietrznego w stosunku do progu drogi startowej
• radiodalmierz (distance measuring equipment) stosowany opcjonalnie zamiast radiolatarni znakujących lub jako ich uzupełnienie.

Kategorie ILS

Istnieją trzy kategorie systemu ILS:

• Kategoria I (CAT I) – podejścia precyzyjnego i lądowania z wysokością decyzji nie niższą niż 60 m (200 ft) nad wzniesieniem strefy przyziemienia, widzialnością nie mniejszą niż 800 metrów (2625 ft) i RVR nie niższym niż 550 m (1804 ft).

• Kategoria II (CAT II) – podejścia precyzyjnego i lądowania z wysokością decyzji nie mniejszą niż 30 m (100 ft) i RVR co najmniej 350 m

• Kategoria III (CAT III) podzielona jest na trzy działy:
  • Kategoria III A – wysokość decyzji wynosi co najmniej 30 m (100 ft) nad wzniesieniem strefy przyziemienia przy RVR nie niższym niż 200 m
  • Kategoria III B – przy wysokości decyzji 15 m (50 ft) nad wzniesieniem strefy przyziemienia i RVR co najmniej 50 m
  • Kategoria III C – brak wysokości decyzji i ograniczeń widzialności wzdłuż drogi startowej, lądowanie może się odbyć przy zerowej widoczności.

Jeśli wysokość decyzji i RVR nie zaliczają się do tej samej kategorii, to do lądowania stosuje się niższą z kategorii, do której one należą.

Ograniczenia ILS

System ILS jest obecnie standardowym radiowym systemem nawigacyjnym wspomagającym lądowanie i prawie każde większe lotnisko posiada co najmniej jeden kierunek podejścia obsługiwany przez system ILS. Ma on jednak kilka wad, np.:

• wyznacza w przestrzeni tylko jedną ścieżkę podejścia, ścieżka ta jest linią prostą;
• dostarcza tylko informacje jakościowe, tzn. np.: jesteś na prawo od ścieżki podejścia;
• posiada tylko 40 kanałów pracy, co może być problemem przy kilku lotniskach mieszczących się niedaleko siebie;
• jest ciągle zagrożony zakłóceniami ze strony rozgłośni pracujących na sąsiednich częstotliwościach;
• ma wysokie wymagania co do lokalizacji, teren przed antenami musi być wyrównany, a odbicia sygnału od gruntu i budynków mogą powodować zakłócenia
• koszt budowy i eksploatacji ILS to ok. 4 miliony złotych.

Między innymi z tych powodów prowadzone są prace nad nowymi systemami podejścia, takimi jak MLS (od ang. microwave landing system) albo CDGPS i innymi.