Ułan Bator
| Ułan Bator Улаанбаатар |
|||||
 Ułan Bator w 2009 |
|||||
|
|||||
| Państwo |  Mongolia |
||||
| Powierzchnia | m. wydzielone: 4704,4 km² | ||||
| Wysokość | 1314 m n.p.m. | ||||
| Populacja (2010) • liczba ludności • gęstość |
1 089 358 m. wydzielone: 1 144 954 243 os./km² |
||||
| Nr kierunkowy | +976 (0)11 | ||||
| Tablice rejestracyjne | УБ | ||||
|
Położenie na mapie Mongolii
  Ułan Bator
|
|||||
 47°55′18.82″N 106°54′19.19″E / 47.921894444444, 106.90533055556Na mapach: 47°55′18.82″N 106°54′19.19″E / 47.921894444444, 106.90533055556 |
|||||
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|||||
| Strona internetowa | |||||
Ułan Bator (mong. Улаанбаатар, Ulaanbaatar) – stolica Mongolii. Miasto położone jest w środkowo-wschodniej części kraju, nad rzeką Tuul gol, w dolinie otoczonej czterema masywami górskimi: Bajandzürch, Czingeltej, Songinochajrchan i Bogdchan uul. Miasto leży na wysokości około 1350 m n.p.m.[1]. W 2010 roku liczyło 1089 tys. mieszkańców. Całe miasto wydzielone Ułan Bator (z dzielnicami Nalajch, Bagnuur oraz Bagchangaj) o powierzchni 4704,4 km² liczyło 1145 tys. mieszkańców[2].
Spis treści |
Historia [edytuj]
Za datę założenia Ułan Bator przyjmuje się rok 1639. Wtedy to, nad brzegami jeziora Szireet Cagaan Nuur odbyła się uroczystość, w trakcie której czteroletniego Dzanabadzara uznano za inkarnację otwierającą listę bogd gegeenów – przywódców religijnych Mongolii. Koczująca siedziba Dzanabadzara i jego następców nazywana była Örgöö (jurta pałacowa) – stąd też przyjęta w literaturze europejskiej nazwa Urga. Aż do II połowy XVIII wieku siedziba bogd gegeena zmieniała swą lokalizację wielokrotnie. Wreszcie, w 1778 roku osiadła na miejscu dzisiejszej stolicy Mongolii. Początkowo Urga była właściwie wielkim klasztorem, dopiero w XIX wieku stała się najważniejszym w kraju centrum handlowym położonym na szlaku herbacianym poprowadzonym pomiędzy Chinami i Rosją. W 1911 roku w Urdze proklamowano niepodległość Mongolii (nie zaakceptowaną przez inne kraje, zamiast tego Rosja i Chiny na mocy traktatu w Kiachcie w 1915 roku uznały autonomię Mongolii w ramach Chin). W 1918 do Urgi ponownie wkroczyły wojska chińskie. W II 1921 baron von Ungern-Sternberg ze swoimi wojskami (Azjatycka Dywizja Konna) zdobył stolicę i oswobodził Bogdo gegena (był nim Bogda Chan) z niewoli chińskiej. Przez kilka miesięcy (do VII tegoż roku) Ungern sprawował faktyczną władzę w mieście (prawnie władcą jest Bogda Chan), po czym Urga została zajęta przez Armię Czerwoną. 26 listopada 1924 zmieniono nazwę miasta na Ułan Bator (mong. Ulaanbaatar, dosł. "czerwony bohater"), w hołdzie bohaterowi narodowemu Damdinowi Suche Batorowi, który wezwał Armię Czerwoną na pomoc. W 1938 r. zniszczono prawie wszystkie z 500 lamajskich świątyń stolicy wraz ze zbiorami sztuki oraz trzy z czterech pałaców Bogd gegeena. Od przełomu lat 50. i 60. XX w. zaczęła się intensywna rozbudowa miasta, w latach 70. powstały liczne osiedla wieżowców z wielkiej płyty.
Podział administracyjny [edytuj]
Miasto wydzielone Ułan Bator dzieli się na 9 dzielnic (дүүрэг; düüreg), które dzielą się następnie na 132 osiedla (хороо; choroo). Dwie dzielnice – Bagchangaj i Bagnuur – są eksklawami miasta leżącymi na terytorium ajmaku centralnego.
| Dzielnice (düüreg) | Mongolski | Liczba osiedli (choroo) | Populacja 2009 |
Powierzchnia km² |
Gęstość /km² |
|---|---|---|---|---|---|
| Bagchangaj | Багахангай | 2 | 3615 | 140 | 25,8 |
| Bagnuur | Багануур | 4 | 25 875 | 620,2 | 41,7 |
| Bajandzürch | Баянзүрх | 24 | 250 241 | 1244,1 | 201,1 |
| Bajangol | Баянгол | 20 | 174 851 | 29,5 | 5927,2 |
| Chan-Uul | Хан-Уул | 14 | 104 166 | 484,7 | 214,9 |
| Czingeltej | Чингэлтэй | 19 | 141 243 | 89,3 | 1581,7 |
| Nalajch | Налайх | 6 | 30 215 | 687,6 | 43,9 |
| Songinochajrchan | Сонгинохайрхан | 25 | 241 410 | 1200,6 | 201,1 |
| Süchbaatar | Сүхбаатар | 18 | 135 103 | 208,4 | 648,3 |
| Razem | 132 | 1 106 719 | 4704,4 | 235,3 |
Transport [edytuj]
Miasto jest głównym centrum komunikacyjnym kraju. Pod Ułan Bator mieści się port lotniczy Czyngis-chan (do 21.12.2005 miało nazwę Bujant Uchaa), obsługujące połączenia krajowe i międzynarodowe. Stolica leży na szlaku mongolskiego odgałęzienia kolei transsyberyjskiej (tzw. kolei transmongolskiej) ze stacją kolejową Ułan Bator. Z Ułan Bator prowadzą odcinki dróg asfaltowych w kierunku granic chińskiej i rosyjskiej (z odgałęzieniem do miast Erdenet i Bulgan) a także na wschód (do Öndörchaan) i zachód (do Arwajcheer).
Nauka, uniwersytety, biblioteki [edytuj]
W Ułan Bator mają swą siedzibę liczne uniwersytety, m.in. najstarsza świecka uczelnia kraju - Państwowy Uniwersytet Mongolski - oraz wiele bibliotek (m. in. Biblioteka Centralna, gromadząca stare manuskrypty mongolskie, tybetańskie, mandżurskie i chińskie).
Zabytki, muzea, atrakcje turystyczne [edytuj]
- pałac bogd chaana (przełom XIX i XX wieku),
- klasztor Gandan (założony w 1838 roku),
- klasztor - muzeum Czojdżin lamy (początek XX wieku),
- klasztor Dambadardżaa chijd (założony w latach 1761-1765),
- klasztor Geser süm (założony w latach 1919-1920),
- klasztor Dar' echijn süm (założony w 1779 roku),
- pałac Czin wan Chanddordża (początek XX wieku).
- Narodowe Muzeum Historii Mongolii,
- Muzeum Sztuki im. Dzanabadzara,
- Muzeum Przyrodnicze,
- Galeria Mongolskiej Sztuki Współczesnej,
- Muzeum Historii Ułan Bator,
- Muzeum Stroju Mongolskiego,
- Muzeum Represji i Ofiar Komunizmu.
- Plac Suche Batora z pomnikiem Suche Batora, gmachem mongolskiego Parlamentu i budynkiem Gmachu Teatru Opery i Baletu,
- Teatr Dramatyczny,
- Pomnik na wzgórzu Dzajsan,
- Posąg Buddy u stóp wzgórza Dzajsan.
Miasta partnerskie [edytuj]
Przypisy
- ↑ Gungaadasz B., 1986: Mongolska Republika Ludowa. PWN., str. 40
- ↑ Монгол Улсын нутагт оршин суугаа Монгол Улсын харьяат иргэдийн тоо, баг, хороогоор, насны бүлгээр 2010 оны тооллогын дүнгээр (mong.). toollogo2010.mn. [dostęp 2012-05-24].
- ↑ Орон Сууцны Болон Сууцны Тусдаа Байшин, Гэрт Амьдардаг Өрхийн Судалгаа, 2009 ОН (mong.). Нийслэлийн Статистикийн газар. [dostęp 2011-01-09].
