Jęczmień

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy zboża. Zobacz też: jęczmień (choroba).
Jęczmień
Morfologia jęczmienia dwurzędowego
Morfologia jęczmienia dwurzędowego
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad jednoliścienne
Rząd wiechlinowce
Rodzina wiechlinowate
Rodzaj jęczmień
Nazwa systematyczna
Hordeum L.
Sp. Pl. 84. 1753
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Jęczmień zwyczajny

Jęczmień (Hordeum L.) – rodzaj zbóż z rodziny wiechlinowatych. W zależności od podziału wyróżnia się od 20 do 25 gatunków tego rodzaju traw jednorocznych lub trwałych. Pochodzi ze stref umiarkowanych półkuli północnej. Gatunkiem typowym jest Hordeum vulgare L.[2]. 17 października 2012 r. tygodnik Nature poinformował, że brytyjscy naukowcy rozszyfrowali genom jęczmienia[3][4].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Owoce
Ziarniaki, które zawierają duże ilości skrobi. Ziarniak ma kształt wydłużony, okryty plewkami, pomarszczony. Plewka ma barwę słomkową.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system APG III z 2009)

Rodzaj należący do rodziny wiechlinowatych (Poaceae), rzędu wiechlinowców (Poales)[1]. W obrębie rodziny należy do podrodziny wiechlinowych (Pooideae), plemienia Triticeae[5].

Pozycja w systemie Reveala (1994–1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa jednoliścienne (Liliopsida Brongn.), podklasa komelinowe (Commelinidae Takht.), nadrząd Juncanae Takht., rząd wiechlinowce (Poales Small), rodzina wiechlinowate (Poaceae (R. Br.) Barnh.), podrodzina jęczmieniowe (Hordeoideae Burmeist.), plemię jęczmieniowe (Hordeeae Kunth ex Spenn.), podplemię Hordeinae (Hordeinae Dumort.), rodzaj jęczmień (Hordeum L.)[6].

Gatunki flory Polski[7][8]
Pozostałe gatunki[10]

Mieszańce międzygatunkowe:

  • Hordeum × blomii Thell.
  • Hordeum × intermedium (Körn.) Carleton
  • Hordeum × lagunculciforme (Bachteev) Nikif.
  • Hordeum × pavisii Préaub.

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Rośliny uprawne do rodzaju tego należą jedne z najstarszych i najważniejszych zbóż (obecnie piąte co do wielkości uprawy na świecie). Uprawiany jest jęczmień zwyczajny, przy czym największym jego producentem jest Rosja. Najstarsze znane dowody na uprawę jęczmienia pochodzą z Bliskiego Wschodu i są datowane na VII tysiąclecie p.n.e. Jęczmień zwyczajny znajduje zastosowanie jako podstawowy surowiec do produkcji słodu jęczmiennego w browarnictwie oraz do produkcji kasz. Jęczmień jest także rośliną pastewną. Krótki okres wegetacji rośliny wynoszący 90 dni umożliwia uprawianie jej na terenach o chłodniejszym klimacie, a specjalnie wyhodowana odmiana o okresie wegetacji wynoszącym 55 dni, także na obszarach dalekiej północy. Ponadto, jęczmień wykorzystywany jest przy produkcji szkockiej i irlandzkiej whisky.

Niektóre gatunki jęczmienia są roślinami ozdobnymi (jęczmień grzywiasty) lub chwastami (jęczmień płonny).

WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło jęczmień w Wikisłowniku

Przypisy

  1. 1,0 1,1 P.F. Stevens: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-01-30].
  2. Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-02-05].
  3. A physical, genetic and functional sequence assembly of the barley genome (ang.). Nature, 2012-10-17.
  4. Genetycy ulepszą piwo. Rzeczpospolita.pl. [dostęp 2012-10-19].
  5. Poaceae (grass family) (ang.). W: Taxonomy Browser [on-line]. The National Center for Biotechnology Information. [dostęp 2011-01-30].
  6. Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Hordeum (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-02-05].
  7. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  8. L. Frey: Taksonomia traw. W: Księga polskich traw. L. Frey (red. nacz.). Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera PAN, 2007.
  9. synonim H. distichon według Hordeum zeocriton. W: The Plant List [on-line]. [dostęp 2011-01-30].
  10. Hordeum (ang.). W: The Plant List [on-line]. [dostęp 2011-01-30].