Jan Ámos Komenský
| Jan Ámos Komenský | |
| senior generalny Jednoty Braci Czeskich | |
 |
|
| Data i miejsce urodzenia | 28 marca 1592 Nivnice |
| Data i miejsce śmierci | 15 listopada 1670 Amsterdam |
| Wyznanie | protestanckie |
| Nominacja biskupia | 1632 |
| Sakra biskupia | 6 października 1632 |
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
 Jan Ámos Komenský w Wikicytatach |
|
Jan Amos Komenský, Jan Amos Komeński, Comenius, Komeniusz (ur. 28 marca 1592 w Nivnicach, zm. 15 listopada 1670 w Amsterdamie) – czeski pedagog, filozof, reformator i myśliciel protestancki, senior generalny braci czeskich w latach 1648–1670.
Całe życie poświęcił praktycznej działalności wychowawczej, układaniu podręczników szkolnych i teoretycznemu opracowywaniu zagadnień pedagogicznych, a szczególnie dydaktycznych. Twórca i propagator jednolitego systemu powszechnego nauczania, położył podwaliny pod współczesne zasady pedagogiki. Zalecał objęcie nauczaniem wszystkich niezależnie od płci i stanu, a także nauczanie w języku ojczystym (nauka łaciny miała być wprowadzana później).
Między 1628 a 1656 rokiem (z przerwami na wyjazdy do Anglii, Siedmiogrodu i Elbląga) mieszkał w Lesznie, gdzie pracował, jednocześnie będąc profesorem leszczyńskiego gimnazjum, zwanego Laesneum, które dzięki niemu stało się bardzo znanym oraz chętnie wybieranym miejscem pobierania nauk przez polską i zagraniczną młodzież. W Lesznie wydał swoje najważniejsze dzieła m.in. słynny podręcznik do nauki języka łacińskiego pt. Janua linguarum reserata, tłumaczony na kilkanaście języków. Dzięki protekcji Leszczyńskich działalność Gimnazjum odbiła się głośnym echem w świecie nauki. W okresie od 1637 do 1641 roku sprawował funkcję rektora Laesneum.
W latach 1642–1648 mieszkał w Elblągu, a w latach 1644–1645 wykładał filozofię w Gimnazjum Elbląskim.
Jego poglądy głosiły wiarę w dobrobyt i naprawę ludzkości poprzez rozpowszechnianie wiedzy. Zwalczany przez Kościół katolicki schronił się w Polsce w Lesznie u Rafała Leszczyńskiego. Stojąc na czele wspólnoty braci czeskich w Lesznnie wziął czynny udział w przygotowaniu najazdu szwedzkiego na Polskę (potopu).[1]
Od 1656 roku żył i mieszkał w Amsterdamie, gdzie zmarł. Pochowany został w kalwińskim kościele w Naarden na przedmieściach Amsterdamu.
Spis treści |
Dzieła [edytuj]
- Drzwi języków (otworzone), (Ianua linguarum)
- Labyrynt świata i raj serca, 1623-31
- Listy do nieba, (Briefe an den Himmel), 1616
- Pampaedia
- Świat w obrazach, (Orbis sensualium pictus), 1658
- Wielka Dydaktyka (Didaktika Magna/Opera didactica omnia), 1638
Ciekawostki [edytuj]
Jego podobizna została umieszczona na banknocie 200 koron czeskich.
Zobacz też [edytuj]
Literatura [edytuj]
- Stanisław Helsztyński "Uczeń Amosa"
- Daniel S. Larangé "La Parole de Dieu en Bohême et Moravie. La tradition de la prédication dans l’Unité des Frères de Jan Hus à Jan Amos Comenius", L'Harmattan, Paris: 2008 ISBN 978-2-296-06087-6
Przypisy
- ↑ Zbigniew Wójcik, Międzynarodowe położenie Rzeczypospolitej, w: Polska XVII wieku, Warszawa 1974, s. 54.
