Jan Ámos Komenský

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Jan Ámos Komenský
Senior generalny Jednoty Braci Czeskich
Jan Ámos Komenský
Data i miejsce urodzenia 28 marca 1592
Nivnice
Data i miejsce śmierci 15 listopada 1670
Amsterdam
Wyznanie protestanckie
Nominacja biskupia 1632
Sakra biskupia 6 października 1632
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikicytaty Jan Ámos Komenský w Wikicytatach

Jan Amos Komenský, Jan Amos Komeński, Comenius, Komeniusz (ur. 28 marca 1592 w Nivnicy[a], zm. 15 listopada 1670 w Amsterdamie) – czeski pedagog, filozof, reformator i myśliciel protestancki, senior generalny braci czeskich w latach 16481670.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Całe życie poświęcił praktycznej działalności wychowawczej, układaniu podręczników szkolnych i teoretycznemu opracowywaniu zagadnień pedagogicznych, a szczególnie dydaktycznych. Twórca i propagator jednolitego systemu powszechnego nauczania. Zalecał objęcie nauczaniem wszystkich niezależnie od płci i stanu, a także nauczanie w języku ojczystym (nauka łaciny miała być wprowadzana później).

Między 1628 a 1656 rokiem (z przerwami na wyjazdy do Anglii, Siedmiogrodu i Elbląga) mieszkał w Lesznie, gdzie pracował, jednocześnie będąc profesorem leszczyńskiego gimnazjum, które dzięki niemu stało się znanym oraz chętnie wybieranym miejscem pobierania nauk przez polską i czeską młodzież. W Lesznie wydał swoje najważniejsze dzieła, m.in. podręcznik do nauki języka łacińskiego pt. Janua linguarum reserata, tłumaczony na kilkanaście języków. Jego poglądy głosiły wiarę w dobrobyt i naprawę ludzkości poprzez rozpowszechnianie wiedzy (aby wszyscy wiedzieli wszystko o wszystkim).

Jako przywódca radykalnego ruchu politycznego i religijnego zwalczany w Czechach przez Habsburgów i Kościół katolicki, schronił się w Polsce w Lesznie u Rafała Leszczyńskiego. Stojąc na czele wspólnoty braci czeskich w Lesznie wziął czynny udział w przygotowaniu najazdu szwedzkiego na Polskę (potopu)[1].

Od 1656 roku żył i mieszkał w Amsterdamie, gdzie zmarł. Pocho­wany został w kalwińskim kościele w Naarden na przedmieściach Amsterdamu.

Dzieła[edytuj | edytuj kod]

  • Drzwi języków (otworzone), (Ianua linguarum)
  • Labyrynt świata i raj serca, 1623-31
  • Listy do nieba, (Briefe an den Himmel), 1616
  • Pampaedia
  • Świat w obrazach, (Orbis sensualium pictus), 1658
  • Wielka Dydaktyka (Didaktika Magna/Opera didactica omnia), 1638

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

Jego podobizna została umieszczona na banknocie 200 koron czeskich.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Literatura[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

  1. Innymi prawdopodobnymi miejscami są Uherský Brod lub Komňa (stąd Komenský).

Przypisy

  1. Zbigniew Wójcik, Międzynarodowe położenie Rzeczypospolitej, w: Polska XVII wieku, Warszawa 1974, s. 54.