Leszno

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: inne znaczenia tej nazwy.
Leszno
Rynek
Rynek
Herb Flaga
Herb Leszna Flaga Leszna
Dewiza: Leszno – rozwiń skrzydła
Państwo  Polska
Województwo  wielkopolskie
Powiat miasto na prawach powiatu
Data założenia XIV wiek
Prawa miejskie 1547
Prezydent Tomasz Malepszy[1]
Powierzchnia 31,86 km²
Wysokość 88 m n.p.m.
Populacja (2012)
• liczba ludności
• gęstość

64 722[2]
2031 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 65
Kod pocztowy 64-100 do 64-106, 64-110
Tablice rejestracyjne PL, PLE
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa wielkopolskiego
Leszno
Leszno
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Leszno
Leszno
Ziemia 51°50′45″N 16°34′50″E/51,845833 16,580556Na mapach: 51°50′45″N 16°34′50″E/51,845833 16,580556
TERC
(TERYT)
3063011
SIMC 0954225
Hasło promocyjne: Leszno – rozwiń skrzydła
Urząd miejski
ul. Karasia 15
64-100 Leszno
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikipodróże Informacje turystyczne w Wikipodróżach
Wikisłownik Hasło Leszno w Wikisłowniku
Strona internetowa

Leszno (łac. Lessna Polonorum, niem. Lissa) – miasto na prawach powiatu w województwie wielkopolskim, położone w zachodniej części Polski, pomiędzy dwoma dużymi centrami gospodarczymi – Poznaniem i Wrocławiem. Zamieszkuje je 64 722 mieszkańców, na powierzchni 31,86 km²; co daje miastu siódmą lokatę pod względem wielkości w województwie.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Według językoznawców istniała starsza nieużywana obecnie staropolska forma rzeczownikowa nazwy miasta, która brzmiała Leszczno[3] lub Leszczyn[4][5], a obecna nazwa jest zniekształconą formą pierwotnej nazwy wywodzącej się bezpośrednio od nazwy leszczyny rośliny z rodziny leszczynowatych będącej źródłem orzechów laskowych. Jeden ze średniowiecznych dokumentów datowany na 1469 r. podaje bezpośrednio nazwę miasta jako Leszczyna[6].

Po raz pierwszy miejscowość wymieniona została w 1393 r. jako Lesczno, w 1397 Leszczno, w 1425 Leszczyno, w 1453 Lesczyno[7]. Miasto nazywane było w historii również po łacinie Lessna Polonorum. Od nazwy miejscowości pochodzi nazwisko wielkopolskiego magnackiego rodu Leszczyńskich[8]. Od XVI w. ze względu na trudną w wymowie dla Niemców kombinację spółgłosek „szcz” nazwa uległa stopniowej germanizacji i Niemcy notowali ją jako Lissa Polonorum (Polska Lissa), a później Polnisch Lissa. Z czasem nazwa została skrócona do Lissa i zatraciła swoje pierwotne znaczenie. W dziele Matthäusa Meriana pt. „Topographia Bohemiae, Moraviae et Silesiae” z 1650 roku miejscowość wymieniona jest pod zgermanizowanymi nazwami Liessau oraz Lissa[9]. Nazwę Polnisch Lissa, Lissa oraz Leszno notuje Słownik geograficzny Królestwa Polskiego wydany w latach 1880-1902.[10].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Początki Leszna[edytuj | edytuj kod]

XVII wieczna kamieniczka Wieniawa na Rynku
Dawne gimnazjum braci czeskich, obecnie archiwum z końca XVIII w.

Pierwsza wzmianka historyczna o Lesznie pochodzi z 1393 roku. Wówczas osada Leszczno stanowiła własność Stefana z Karnina, który posiadał pieczęć herbu Wieniawa. Ród Wieniawitów przybrał od swej osady nazwisko Leszczyńscy. W XV w. istniały tu dwie osady Leszczno i Leszczynko. Do 1547 civitas Leszno rozwijało się w cieniu większych, starszych, bogatszych i uprzywilejowanych ośrodków takich jak: Wschowa, Kościan, Osieczna, Święciechowa. W początkach XVI w. Leszno stało się znaczącym centrum reformacji. W 1543 Rafał IV Leszczyński herbu Wieniawa, kasztelan przemęcki, otrzymał od króla Zygmunta Starego zgodę na założenie na gruntach wsi o tej samej nazwie osady miejskiej. W 1547 nadano prawa miejskie miastu, które posiadało już wtedy gimnazjum, w którym wykładał między innymi Jan Ámos Komenský[11] oraz Jan Jonston.

Wiek XVI i XVII – Leszno jako ważny ośrodek reformacji[edytuj | edytuj kod]

Kościół Świętego Krzyża (dawny ewangelicki)
Kościół Najświętszej Maryi Panny Wniebowziętej – XVII w. (dawny zbór kalwiński)

Osiedlenie Braci czeskich (1516) oraz sprowadzenie tkaczy śląskich do miasta spowodowało szybki rozwój Leszna. W 1626 Bracia czescy utworzyli tu szkołę wyższą, z tego też roku pochodzi zachowana synagoga, a ok. 1633 powstała tu również parafia ewangelicka (luterańska). W latach 1638-1647 mieszkał tu teolog i poeta Johann Heermann i tu został pochowany. XVII-wieczne Leszno było największym w Wielkopolsce ośrodkiem drukarstwa, związanym z działalnością miejscowych ewangelików (wśród których przeważali uchodźcy z pobliskiego Śląska). W latach 1636-1639 nastąpiło znaczne powiększenie obszaru miasta, otoczono je nowymi fortyfikacjami ziemno-bastionowymi. Cztery Bramy (północna Kościańska, wschodnia Osiecka, zachodnia Święciechowska i południowa Rydzyńska) łączyły miasto z przedmieściami. W mieście odbywały się liczne jarmarki, mieszczanie korzystali ze zwolnień i udogodnień podatkowych. Towary produkowane w Lesznie eksportowane były do Saksonii, Rosji i na Litwę. Złoty okres dla Leszna zakończył się w 1656, miasto zostało spalone i zniszczone, ponownie w 1707 przez Rosjan, a w 1709 zaraza zdziesiątkowała mieszkańców.

Okres rozwoju miasta zbiegł się w czasie z okresem podziału chrześcijaństwa, walk religijnych i prześladowań. Właśnie takie ośrodki jak Leszno pozwoliły uzyskać Polsce status kraju „bez stosów”. W Lesznie współżyły cztery wyznania: bracia czescy, luteranie, katolicy i judaizm. Leszno stało się w czasach nowożytnych również ośrodkiem życia naukowego. Będąc jeszcze pod względem ludności miasteczkiem potrafiło się ufortyfikować oraz założyć sieć wodociągową. Leszno stało się od tego momentu drugim, po Poznaniu, miastem Wielkopolski. Stan ten nienaruszalnie zachował się aż do rozbiorów.

Ćwierćwiecze 1630-1656 to nie jedyny „złoty okres” dla tej miejscowości. Równie dobrze pojęcie to odnosi się do lat po odbudowie i rewitalizacji miasta po wielokrotnych pożarach i wojnach. Władze wraz z właścicielami dbali skutecznie o miasto. Stwarzano wiele urzędów, które pomagały w rozwoju handlowym, społecznym, terytorialnym, stratygraficznym, ale także estetycznym, kulturowym. Leszno czasów nowożytnych nie było tylko jednym z głównych ośrodków produkcji tekstylnej, ale zarazem swego rodzaju szkołą przemysłową w tej dziedzinie. Tutaj powstawały wzory organizacyjne i produkcyjne sukiennictwa. Uczyli się w Lesznie rzemiosła liczni przybysze z różnych miast nie tylko polskich (jak Gdańsk, Poznań czy Kraków), lecz także zagranicznych (Berlin, Augsburg, Królewiec, Lubeka czy Lipsk).

Obok innych szkół, w mieście działało gimnazjum akademickie z bogatą biblioteką i teatrem. Znaczącą postacią leszczyńskiego środowiska naukowego o uniwersalnym wymiarze był reformator pedagogiki Jan Ámos Komenský, a obok niego także inni uczeni, jak Jan Jonston czy Daniel Ernest Jabłoński, współzałożyciel Berlińskiej Akademii Nauk. W leszczyńskich szkołach w II poł. XVIII w. uczyło się jednocześnie kilkuset uczniów. Wraz z Lesznem rozwijała się cała Wielkopolska. Stała się ona najwyżej rozwiniętym gospodarczo regionem w przedrozbiorowej Polsce.

Okres rozbiorów i odzyskania niepodległości[edytuj | edytuj kod]

W drugim rozbiorze Polski Leszno zostało wcielone do Prus. W tym okresie miasto dotknęły dwa wielkie pożary – w 1767 i 1790. Leszno dzieliło losy Wielkopolski, którą Berlin zamierzał zintegrować z państwem pruskim jako jego rolnicze zaplecze. Leszno utraciło swoją unikalną pozycję kulturalną, jednak nadal pozostawało silnym i ważnym ośrodkiem na mapie Wielkopolski. Miasto unowocześniało się, rozwijało pod względem urbanistycznym. Wobec utworzenia granicy celnej z większością ziem dawnej Rzeczypospolitej znikła jednak możliwość dalszego rozwoju sukiennictwa i płóciennictwa, straciło także swoją rolę młynarstwo i handel zbożem. Aktywność gospodarcza trwała, ale już w innych warunkach.

Deptak na ulicy Słowiańskiej w stronę leszczyńskiego rynku (XIV-XIX w.)
Budynek Poczty Polskiej

Do XIX w. w Lesznie dominowała ludność niepolska, przede wszystkim niemieckojęzyczna i protestancka[12]. Wraz z procesami uprzemysłowienia nowym zjawiskiem stał jednak się stopniowy przyrost ludności polskiej, który zbiegł się z rozwojem polskiej i niemieckiej świadomości narodowej oraz zarysowaniem się konfliktów narodowościowych. Jeszcze w I poł. XIX w. nie przynosiło to znacznego zachwiania tradycyjnego współżycia. Na przykład w gimnazjum leszczyńskim język polski był uprzywilejowany, mimo że Polacy stanowili w mieście mniejszość. Kontynuowana była działalność naukowa, gdzie Leszno, oprócz Poznania, było w Wielkopolsce największym ośrodkiem wydawniczym i oświatowo-kulturalnym. II poł. XIX w. była okresem narastającej polityki germanizacyjnej, nasilonej w szczególności po zjednoczeniu Niemiec w 1871. W latach 1876-1900 usunięto polski z gimnazjum, zaczęto zwalniać polskich nauczycieli i zastępowano ich Niemcami. Działania te wywołały opór wśród ludności polskiej, która organizowała strajki szkolne i prowadziła działalność konspiracyjną. W 1905 w mieście mieszkało 16 021 osób, w tym 79,2% Niemców, 13,7% Polaków i 6,2% Żydów. 53,1% mieszkańców było ewangelikami, 39,8% – katolikami[13].

Wielu leszczynian wzięło udział w walkach Powstania Wielkopolskiego 1918/1919 r. W warunkach przewagi ludności niemieckiej w mieście powstańcom nie udało się go opanować. Do Polski miasto powróciło na mocy traktatu wersalskiego 17 stycznia 1920 r.

Okres międzywojenny[edytuj | edytuj kod]

W okresie międzywojennym miasto było ważnym węzłem komunikacyjnym (biegły tu linie kolejowe RawiczPoznań, Zbąszyń – Leszno, Leszno – Ostrów Wielkopolski, Kalisz – Leszno, Jarocin – Leszno, krzyżowały się też linie tranzytowe do Wrocławia i Głogowa). Rozwinięty był handel i przemysł: młyny, browary, tartaki, garbarnie, fabryka produktów chemicznych, produkowano wyroby włókiennicze, maszyny, wagi i fortepiany, cukier i eksploatowano pokłady kredy. Leszno odgrywało ważną rolę w życiu gospodarczym Polski.
Po I wojnie światowej Leszno znowu stało się częścią odrodzonego państwa polskiego. W okresie 20 lecia międzywojennego z Leszna odpłynęła ludność niemiecka. W 1919 r. Polacy stanowili już ok. 70% mieszkańców miasta, a już w 1939 ok. 90%. Miasto rozwijało się w dalszym ciągu nawiązując do bogatej tradycji porządku, racjonalizmu i rzeczowości. Wykorzystywana była każda niemal szansa rozwoju miasta. Nawiązywano do dawnego rozwoju oświaty i kultury. W latach 1937-1954 miasto było siedzibą wiejskiej gminy Leszno.

II wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

Nowa Synagoga obecnie Galeria Sztuki

Po wybuchu II wojny światowej Niemcy, w ramach operacji Tannenberg 21 października 1939 rozstrzelali 20 Polaków, a następnie niemieccy okupanci dokonali masowych wysiedleń ludności (ok. 80% mieszkańców) do Generalnego Gubernatorstwa, a Leszno zostało włączone do III Rzeszy[14]. Na terenie miasta funkcjonowały dwa obozy pracy przymusowej dla Polaków i Żydów. 31 stycznia 1945 wkroczyła do Leszna Armia Czerwona.

Okres powojenny i historia najnowsza[edytuj | edytuj kod]

Pastorówka z 1. połowy XVIII w. obecnie Muzeum Okręgowe

Po zakończeniu wojny nastąpiła rozbudowa i przebudowa miasta. Powstało lotnisko szybowcowe w Strzyżewicach, w 1971 wybudowano nowy dworzec kolejowy i autobusowy, powstało wiele osiedli mieszkaniowych (Osiedla: Grunwald, Sułkowskiego, Przyjaźni, Wieniawa), miasto zyskało szeroką arterię al. Konstytucji 3 Maja która wyprowadziła ruch poza centrum miasta, wybudowano Halę widowiskową Trapez na 800 miejsc, krytą pływalnię Akwawit, ścieżki rowerowe. W latach 1975-1998 Leszno było stolicą województwa leszczyńskiego. W 1977 roku przyłączono do Leszna Zaborowo, Gronowo i część Strzyżewic wraz z lotniskiem szybowcowym. Od 1 stycznia 1999 roku jest miastem na prawach powiatu grodzkiego. W roku 1975 Leszno zostało stolicą województwa. W okresie PRLu powstało wiele przedsiębiorstw przemysłowych, co podniosło rangę miasta w skali kraju. Stało się ono także ważnym węzłem tranzytowym, szczególnie w transporcie kolejowym.

Kalendarium[11][edytuj | edytuj kod]

  • 1393 – Pierwsza wzmianka źródłowa o Lesznie
  • 1516 – Do Leszna przybywa pierwsza nieduża grupa Braci Czeskich
  • 1547 – Przywilej lokacyjny dla miasta nadany przez króla Zygmunta Starego
  • 1573 – Działa szkoła przeznaczona dla Braci Czeskich
  • 1606 – Żydzi otrzymują zgodę właściciela miasta na osiedlenie się w Lesznie
  • 1618 – Od 1648, do miasta napływa duża grupa luterańskich rzemieślników, uchodźców ze Śląska
  • 1628 – Miasto przyjmuje kolejnych braci czeskich z J.A. Komeńskim, wybitnym teologiem i pedagogiem na czele
  • 1631 – Przywilej Zygmunta III Wazy zrównujący w prawach Leszno z największymi miastami Polski
  • 1656 – Spalenie miasta w odwet za przyjęcie załogi szwedzkiej podczas Potopu
  • 1707 – Spalenie miasta przez Rosjan
  • 1738 – Stanisław Leszczyński sprzedaje Leszno Aleksandrowi Józefowi Sułkowskiemu
  • 1790 – Wielki pożar miasta, trzeci w tym stuleciu
  • 1793 – W wyniku drugiego zaboru Leszno wcielone do Prus i zdegradowane do roli miasta prowincjonalnego
  • 1815 – Na mocy kongresu wiedeńskiego Leszno znajduje się w Wielkim Księstwie Poznańskim
  • 1856 – Wybudowanie linii kolejowej łączącej Leszno z Poznaniem i Wrocławiem
  • 1886 – Miasto staje się centrum administracyjnym powiatu leszczyńskiego
  • 1920 – Powrót do Polski na mocy traktatu wersalskiego
  • 1939-1945 – II wojna światowa
  • 1947 – Potyczka żołnierzy polskich i radzieckich na dworcu kolejowym w Lesznie
  • 1975 – Leszno staje się miastem wojewódzkim
  • 1977 – Organizacja centralnych dożynek
  • 1990 – Pierwsze demokratyczne wybory do Rady Miejskiej Leszna
  • 1999 – Polska reforma administracyjna – Leszno miastem powiatowym
  • 2013 – Start usługi Google Street View w Lesznie[15][16].

Prezydenci Leszna[edytuj | edytuj kod]

Pomniki i tablice pamiątkowe[edytuj | edytuj kod]

Pomnik 200-lecia Konstytucji 3 Maja i Odzyskania Niepodległości w Lesznie

W Lesznie znajdują się m.in. następujące pomniki i tablice pamiątkowe:

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Ludność Leszna.
Ogółem w tym
mężczyźni
w tym
kobiety
Migracja
wewnętrzna
Migracja
zewnętrzna
Gęstość zaludnienia na km²
Rok 2007
64 057: 30 453 33 502 -73 osób -37 osób przyrost naturalny na 1000 mieszkańców – 1,5‰ (kraj – 0,3‰)
Rok 2008[18]
64 142 (+85) 47,5% 52,5% -65 osób -28 osób przyrost naturalny na 1000 mieszkańców – 2,6‰ (kraj – 0,9‰)
Rok 2009[19]
64 338 (+196) 47,5% 52,5% -137 osób 15 osób przyrost naturalny na 1000 mieszkańców – 3,6‰ (kraj – 0,9‰)
Rok 2010[20]
64 432 (+94) 47,5% 52,5% -59 osób -6 osób przyrost naturalny na 1000 mieszkańców – 2,4‰ (kraj – 0,9‰)
Ludność według wieku
wiek przedprodukcyjny (0-17 lat) wiek produkcyjny (18-59/64 lata) wiek poprodukcyjny (60/65 lat i więcej)
Rok 2007
12 416 (19%) 42 256 (66%) 6484 (15%)
Rok 2008[18]
12 203 (19%) 42 254 (66%) 9685 (15%)
Rok 2009[19]
12 146 (18,9%) 42 192 (65,5%) 10 000 (15,5%)
Rok 2010[20]
12 063 (18,7%) 42 000 (65,2%) 10 369 (16,1%)

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

W mieście istnieje kilka marketów wielkopowierzchniowych, wiele hurtowni, składów, kilka centrów handlowych. Działają 2 stacje radiowe, 6 redakcji gazet, 2 stacje telewizyjne. W Lesznie działa podstrefa Wałbrzyskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej.

W końcu stycznia 2011 liczba zarejestrowanych bezrobotnych w Lesznie obejmowała ok. 3,0 tys. mieszkańców, co stanowi stopę bezrobocia na poziomie 8,8% do aktywnych zawodowo[21].

Podmioty gospodarcze[edytuj | edytuj kod]

Liczba podmiotów gospodarczych
objętych rejestrem gospodarki narodowej
REGON
z kapitałem
zagranicznym
udział podmiotów
zatrudniających do 9 osób
Rok 2007
8483 102 94%
Rok 2008[18]
8733 118 93,5%
Rok 2009[19]
8752 127 93,8%
Rok 2010[20]
8806 132 94,1%

Zatrudnienie[edytuj | edytuj kod]

Dane dla jednostek zatrudniających powyżej 9 osób

Pracujący według faktycznego miejsca pracy w Lesznie:
Liczba pracujących: w tym przemysł:
Rok 2002
18 254 b.d.
Rok 2003
18 329 b.d.
Rok 2004
18 649 b.d.
Rok 2005
19 450 b.d.
Rok 2006
20 716 b.d.
Rok 2007
21 939 51%
Rok 2008[18]
22 991 9233
Rok 2009[19]
21 939 8131
Rok 2010[20]
21 654 7382 usługi – 9540; handel i naprawy – 3146; budownictwo – 1522.

Wynagrodzenie (*zatrudnienie pow. 9 osób)[edytuj | edytuj kod]

przeciętne miesięczne
wynagrodzenie brutto
przemysł handel i naprawy pośrednictwo
finansowe
edukacja ochrona zdrowia
i opieka społeczna
hotele
i restauracje
transport,
gospodarka
magazynowa
i łączność
pozostała działalność
usługowa, komunalna,
socjalna i indywidualna
przeciętne miesięczne
wynagrodzenie brutto
w sektorze przedsiębiorstw
średnia krajowa
Rok 2006
b.d. b.d. b.d. b.d. b.d. b.d. 1196 1843 1880 b.d.
Rok 2007
2277 2108 2129 3853 2895 2594 b.d. b.d. b.d. 2866
Rok 2008[18]
2490 2246 2360 3683 3132 3056 b.d. b.d. b.d. 2944
Rok 2009[19]
2489,99 2266 2431 4015 3362 3131 b.d. b.d. b.d. 3315
Rok 2010[20]
2689,37 2358,09 2666,68 3885,92 3491,17 3142,09 b.d. b.d. b.d. 3435,00

Bezrobocie[edytuj | edytuj kod]

Liczba bezrobotnych Udział kobiet Stopa bezrobocia
Rok 2005
Leszno 3214 b.d. b.d.
Rok 2006
Leszno 2515 b.d. b.d.
Rok 2007
Leszno 1830 64% 6%
Leszno i powiat leszczyński 4423 65% 6,3%
Kraj 1746,6 tys. 58% 11,4%
Rok 2008[18]
Leszno 1596 64% 5%
Leszno i powiat leszczyński 2721 65% 5,3%
Kraj 1473,8 tys. 57% 9,5%
Rok 2009[19]
Leszno 2556 55,5% 7,7%
Leszno i powiat leszczyński 4284 57,2% 8,0%
Kraj 1892,7 tys. 51,1% 11,9%
Rok 2010[20]
Leszno 2744 57,5% 8,3%
Leszno i powiat leszczyński 4634 58,9% 8,8%
Kraj 1 954 706 51,9% 12,3%
Budynek starego dworca PKP w Lesznie
Budynek dworca po modernizacji (2013)

Transport[edytuj | edytuj kod]

Drogowy[edytuj | edytuj kod]

Przez miasto przebiegają dwie drogi krajowe: DK5 (E261) ŚwiecieLubawka oraz DK12 ŁęknicaBerdyszcze. Do roku 2017 planowane jest wybudowanie obwodnicy w ciągu drogi S5.[potrzebne źródło] Stacja Leszno (stacja kolejowa) i przystanek Leszno Grzybowo.

Długość dróg i ulic (w km):
krajowych: wojewódzkich: powiatowych: gminnych: ścieżek rowerowych:
Rok 2007
13,3 6,3 45,1 144,6 23,1
Rok 2008[18]
13,3 6,3 45,1 144,6 23,1
Rok 2009[19]
13,3 6,3 45,1 144,6 24,63
Rok 2010[20]
13,3 6,3 46 148,8 25,49

Lotniczy[edytuj | edytuj kod]

W 2000 otwarto sanitarne lądowisko przy ul. Kiepury.

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

Liczba uczniów/studentów uczących się w:
przedszkolach szkołach podstawowych gimnazjach liceach
ogólnokształcących
liceach
profilowanych
zasadniczych
szkołach zawodowych
technikach szkołach
wyższych
Rok 2007
2045 [88%]
(w 18 przedszkolach)
4011 (w 13 szkołach) 2573 (w 13 szkołach) 2629 (w 7 szkołach) 114 (w 3 szkołach) 1004 (w 6 szkołach) 2639 (w 15 szkołach) 7604 (w 5 szkołach)
Rok 2008[18]
2231 [92,46%]
(w 20 przedszkolach)
3959 (w 13 szkołach) 2408 (w 13 szkołach) 2551 (w 6 szkołach) 35 (w 2 szkołach) 938 (w 6 szkołach) 2673 (w 15 szkołach) 7176 (w 4 szkołach)
Rok 2009[19]
2241 [90,03%]
(w 20 przedszkolach)
4011 (w 12 szkołach) 2573 (w 12 szkołach) 2468 (w 6 szkołach) 963 (w 6 szkołach) 2681 (w 5 szkołach) 6244 (w 4 szkołach)
Rok 2010[20]
2305 [90,89%]
(w 20 przedszkolach)
3832 (w 11 szkołach) 2416 (w 6 szkołach) 874 (w 5 szkołach) 2540 (w 5 szkołach) 5267 (w 3 szkołach)

Wyniki matury (zdawalność egzaminów pisemnych)[edytuj | edytuj kod]

  • 2007 r.: j.polski – 94,6%; matematyka – 80,6%
  • 2008 r.: j.polski – 93,4%; matematyka – 94,9%
  • 2009 r.: j.polski – 90,7%; matematyka – 82,3%
  • 2010 r.: j.polski – 91,4%; matematyka – 86,8%

Uczelnie[edytuj | edytuj kod]

Licea ogólnokształcące[22][edytuj | edytuj kod]

Zespół Szkół Ogólnokształcących Nr 1 w Lesznie
  • Zespół Szkół Ogólnokształcących Nr 1
  • II Liceum Ogólnokształcące w Lesznie
  • III Liceum Ogólnokształcące w Lesznie
  • IV Liceum Ogólnokształcące w Lesznie
  • Prywatne Liceum Ogólnokształcące
  • Pierwsze Prywatne Liceum Ogólnokształcące w Lesznie

Technika (zespoły szkół)[22][edytuj | edytuj kod]

Zespół Szkół Ekonomicznych im. Jana Amosa Komeńskiego w Lesznie
  • Zespół Szkół Rolniczo-Budowlanych im. Synów Pułku
  • Zespół Szkół Ekonomicznych im.Jana Amosa Komeńskiego
  • Zespół Szkół Technicznych im. 55. Poznańskiego Pułku Piechoty w Lesznie
  • Zespół Szkół Elektroniczno-Telekomunikacyjnych
  • Zespół Szkół Ochrony Środowiska
  • Zespół Szkół Specjalnych

Religia[edytuj | edytuj kod]

Na terenie miasta działalność religijną prowadzą następujące kościoły i wspólnoty:

Kościoły katolickie[edytuj | edytuj kod]

Przez miasto przebiega Wielkopolska Droga św. Jakuba – odcinek szlaku pielgrzymkowego do grobu św. Jakuba w Santiago de Compostela w Hiszpanii.

Kościoły protestanckie[edytuj | edytuj kod]

Świadkowie Jehowy[edytuj | edytuj kod]

Świecki Ruch Misyjny „Epifania”[edytuj | edytuj kod]

  • Zbór w Lesznie, ul. Kościelna 8/5

Sport[edytuj | edytuj kod]

Obiekty sportowe[edytuj | edytuj kod]

Pomnik Alfreda Smoczyka postawiony przy stadionie jego imienia
Hala Trapez
  • Stadion im. Alfreda Smoczyka – stadion żużlowy, swoje mecze rozgrywa tutaj klub Unia Leszno. Odbywają się tutaj też koncerty i imprezy okolicznościowe
  • Hala Trapez – hala usytuowana tuż przy DK5. Odbywają się tu zawody sportowe, koncerty, wystawy psów, targi lub inne imprezy okolicznościowe. Swoje mecze rozgrywa tu m.in. Tęcza Leszno; PLKK
  • Stadion Piłkarsko-Lekkoatletyczny – ogólnodostępny stadion. Swoje mecze rozgrywa tutaj piłkarska sekcja klubu Polonia Leszno.

Bieżnia oraz inne obiekty lekkoatletyczne służą wielu klubom sportowym oraz mieszkańcom Leszna

  • Pływalnia Środowiskowa w Lesznie
  • Pływalnia Akwawit – odbywają się tu ogólnopolskie zawody w pływaniu. Na tym basenie zawody organizuje Klub Pływacki Akwawit Leszno. Obecnie znajduje się w kiepskiej sytuacji finansowej[24].
  • Kryta Ujeżdżalnia przy Wyższej Szkole Marketingu i Zarządzania
  • Hala Ćwicznia – odbywają się tu głównie zawody sztuk walki oraz szermierki
  • Hala Trzynastka – Znajduje się przy Szkole Podstawowej nr 13. Swoje mecze rozgrywa tutaj drużyna szczypiornistów Arotu Astromal Leszno
  • Hala Dziewiątka – Znajduje się przy Gimnazjum nr 9, w dzielnicy Zatorze. Odbywają się tu mecze Leszczyńskiej Ligi Siatkówki
  • Skateplaza Zatorze – kompleks sportowy przeznaczony do jazdy na rolkach, deskorolkach i BMX-ach. Jest to największy i najnowocześniejszy taki obiekt w kraju. Oddany do użytku w 2011 roku

Organizacje sportowe[edytuj | edytuj kod]

Liczba organizacji sportowych: 64 stowarzyszeń kultury fizycznej w tym: 23 uczniowskie kluby sportowe

Unia Leszno – klub żużlowy. Zawodnicy Unii Leszno odnoszą sukcesy w całej Polsce. Osiągnięcia Klubu Unia Leszno:

  • 25 medali DMP (13 złotych, 5 srebrnych, 7 brązowych)
  • 19 medali IMP (9 złotych, 5 srebrnych, 5 brązowych)
  • 15 medali MIMP (6 złotych, 4 srebrne, 5 brązowych)
  • 12 medali MPPK (6 złotych, 6 srebrnych)
  • 7 medali MDMP (3 złote, 2 srebrne, 2 brązowe)
  • 4 medale MMPPK (3 złote i 1 brązowy)
  • 1 medal MEP (złoty)
  • 2 medale IMŚJ (złoty i srebrny)
  • 1 medal DMŚJ (złoty)
  • 2 medale DMŚ (złoty)

Arot-Tęcza piłki ręcznej (I liga) i koszykówki zrzeszający ponad 200 zawodników i zawodniczek.

Polonia 1912 Leszno prowadzi sekcję piłki nożnej (należący do III ligi), koszykówki (II Liga).
Zawodnicy sekcji kręgli odnieśli wiele sukcesów (tytuły Mistrza Polski) w kategoriach:

  • Drużynowo:
    • seniorki – 10
    • juniorki – 3
    • juniorki młodsze – 3
    • seniorzy – 5
    • juniorzy – 5
  • Indywidualnie:
    • seniorki – 9
    • juniorki – 6
    • juniorki młodsze – 2
    • juniorzy – 2
    • juniorzy młodsi – 9
  • Pary:
    • seniorki – 9
    • juniorki – 3
    • juniorki młodsze – 2
    • seniorzy – 2
    • juniorzy – 1
    • juniorzy młodsi – 4

Kolejną sekcją Klubu Polonia 1912 jest szermierka.
Ogółem od roku 1990 zawodnicy sekcji szermierczej zdobyli 97 medali, w tym 76 medali Mistrzostw Polski w różnych kategoriach wiekowych oraz 21 medali w Mistrzostwach Świata i Europy w kategoriach: kadetów, juniorów i seniorów. Polonia prowadzi również z wieloma sukcesami sekcję Boksu i Kick-boxingu oraz Kręglarstwa.

Owal Leszno – klub Rugby założony 6 czerwca 2011[25], grający w formule Rugby 7[26] oraz prowadzący szkółkę dla dzieci[25].

Imprezy sportowe[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Puchar Polski w pétanque.
  • Młodzieżowa Rada Miasta Leszna od 2012 roku organizuje zawody Leszno Sport Festival.
  • Warriors Fight Night – Leszczyńska impreza prezentująca zawodników mieszanych sztuk walki[27][28].

Wydatki na kulturę fizyczną i sport w Lesznie[edytuj | edytuj kod]

  • Rok 2007 r. – 5 277 740
  • Rok 2008 r. – 6 790 712
  • Rok 2009 r. – 11 250 484
  • Rok 2010 r. – 8 429 985

Administracja[edytuj | edytuj kod]

  • Prezydent Miasta Leszna: Tomasz Malepszy (od 1998)
  • I Zastępca Prezydenta Miasta Leszna: Jan Wojciechowski
  • II Zastępca Prezydenta Miasta Leszna: Grzegorz Rusiecki (od 2011)
  • Sekretarz Miasta Leszna: Maciej Dziamski (od 2008)

Rada Miasta od 2010[edytuj | edytuj kod]

KW Tomasza Malepszego Lewica dla Leszna (SLD): Grażyna Banasik, Marcin Błaszkowski, Marek Ganowicz, Ryszard Hayn, Bernardyna Kaźmierczak, Zenon Kurt, Elżbieta Mizgalska, Wojciech Rajewski – wiceprzewodniczący, Wojciech Zimniak

Platforma Obywatelska
Tadeusz Feliczak, Krystian Maćkowiak, Stanisław Mikołajczyk, Sławomir Mocek, Barbara Mroczkowska, Tadeusz Pawlaczyk – Przewodniczący, Piotr Więckowiak, Dorota Zgaińska
Prawo i Sprawiedliwość
Andrzej Bortel, Kazimierz Jęcz, Sławomir Szczot – Wiceprzewodniczący, Stefania Ratajczak
Gospodarni dla Leszna
Ryszard Sudolski, Marek Wein

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

W Lesznie nie występuje prawny podział administracyjny na dzielnice miejskie i osiedla mieszkaniowe. Miasto jest jednolitą gminą o statusie miasta, a dzielnice i osiedla nie są jednostkami pomocniczymi gminy (art. 5 ustawy o samorządzie gminnym z dnia 8 marca 1990 roku). Nazewnictwo dzielnic i osiedli jest nazewnictwem zwyczajowym, powszechnie używanym przez mieszkańców, wynikającym z pewnych uwarunkowań urbanistycznych i historycznych tych terenów.

Dzielnice miasta

Pomnik przy osiedlu Armii Krajowej

Osiedla mieszkalne

Na górę strony

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Ludzie związani z Lesznem[edytuj | edytuj kod]

Honorowi Obywatele[37][edytuj | edytuj kod]

Urodzeni w Lesznie[edytuj | edytuj kod]

Legenda[11][edytuj | edytuj kod]

Znana jest legenda związana z powstaniem miasta, której treść brzmi następująco:

Quote-alpha.png
W orszaku przyszłej żony Mieszka I, Dąbrówki, podążającej z Czech do Polski, znajdował się głośnej sławy rycerz Filip Wieniawita (Pierścień). Mieczysław w dowód uznania zasług Wieniawity, który wyratował Dąbrówkę z opresji, oddał mu we władanie dobra ziemi wschowskiej wraz ze wsią Leszczyną (dzisiejsza ul. Lipowa w Lesznie). Od tej wsi nazwali się Wieniawici Leszczyńskimi. Z czasem stali się Leszczyńscy potężnym rodem magnackim, o którym mówiono: "Kto Leszczyńskich nie zna, ten Polski nie zna.". Z rodu tego pochodził Stanisław Leszczyński – król Polski. Po uzyskaniu przywileju lokacyjnego Leszno przyjęło za swój herb pół łba żubrzego na złotym polu (herb Leszczyńskich), a na drugiej połowie topór złoty na czerwonym polu – znak jurysdykcji.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Leszno – oficjalny serwis miasta Leszna – Władze miasta.
  2. Ludność 2012.
  3. Witold Doroszewski, "O kulturę słowa. Poradnik językowy", t. II, PIW, Warszawa 1968, str.554.
  4. [1] Tomasz Jurek, „Leszczyno – Leszno – Lissa. O najdawniejszej postaci nazwy Leszna”, Przyjaciel Ludu 3-4/1996.
  5. Z i K. Zierhofferowie. „Nazwy miast Wielkopolski”, Poznań 1987, s. 85-86.
  6. Tomasz Jurek, „Leszczyno – Leszno – Lissa. O najdawniejszej postaci nazwy Leszna”, Przyjaciel Ludu 3-4/1996.
  7. „Leszno” w „Słownik historyczno-geograficzny województwa poznańskiego w średniowieczu”, cz. II, zesz. 4. Poznań 1992, s. 581-592.
  8. Tomasz Jurek, Leszno i Leszczyńscy w XV i XVI wieku, „Przyjaciel Ludu” zeszyt MI (XLIII-XLIV), 1993, s. 3-19.
  9. Matthäusa Meriana, Topographia Bohemiae, Moraviae et Silesiae, Frankfurt am Main 1650.
  10. Leszno jako „Polnisch Lissa” w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego Tom VIII, s. 599
  11. 11,0 11,1 11,2 11,3 11,4 Lucyna Gbiorczyk: Leszno – oficjalny serwis miasta Leszna – Historia. (pol.). Urząd Miasta Leszna, 2013-10-17 13:40:29. [dostęp 2014-06-05].
  12. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Warszawa 1880-1902, t. V, s. 180.
  13. Na podstawie danych ze spisu powszechnego z 1905 r., według deklarowanego języka ojczystego i religii; wliczono 1,265 mężczyzn znajdujących się na służbie wojskowej; część ludności zadeklarowała więcej niż jeden język ojczysty, Gemeindelexikon für das Königreich Preußen. Heft V. Provinz Posen, Berlin 1908.
  14. Pomniki.
  15. Z Google pospacerujesz po Lesznie (pol.). W: Leszno24.pl [on-line]. Leszczyńska Oficyna Wydawnicza sp. z o.o.. [dostęp 2014-06-11].
  16. Leszno: Google Street View już w mieście. Pozwiedzaj i Ty! (pol.). W: NaszeMiasto.pl [on-line]. 2013-05-10. [dostęp 2014-06-11].
  17. 17,0 17,1 17,2 17,3 Miejsca Pamięci Narodowej, Regionalny Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków w Poznaniu.
  18. 18,0 18,1 18,2 18,3 18,4 18,5 18,6 18,7 Leszno – oficjalny serwis miasta Leszna – Dane o mieście – Leszno w liczbach 2009.
  19. 19,0 19,1 19,2 19,3 19,4 19,5 19,6 19,7 Leszno – oficjalny serwis miasta Leszna – Dane o mieście – Leszno w liczbach 2010.
  20. 20,0 20,1 20,2 20,3 20,4 20,5 20,6 20,7 Leszno – oficjalny serwis miasta Leszna – Dane o mieście – Leszno w liczbach 2011.
  21. Bezrobotni oraz stopa bezrobocia według województw, podregionów i powiatów (stan w końcu stycznia 2011 r.). Główny Urząd Statystyczny, 2011-02-23. [dostęp 2011-02-25].
  22. 22,0 22,1 Małgorzata Zachacz: Leszno – oficjalny serwis miasta Leszna – Szkoły ponadgimnazjalne (pol.). W: Leszno.pl [on-line]. Urząd Miasta Leszna, 2013-09-12 10:02:59. [dostęp 2014-06-05].
  23. Dane według raportów wyszukiwarki zborów (www.jw.org) z 8 czerwca 2014.
  24. Jarek Adamek: Akwawit: miasto przejmie basen albo go zamkniemy (pol.). W: Elka.pl [on-line]. 23.05.2014. [dostęp 2014-06-05].
  25. 25,0 25,1 Oficjalna strona drużyny Owal Leszno (pol.). 30 sierpnia 2013 08:44. [dostęp 2014-06-05].
  26. Sławomir Kowalski: OWAL Leszno w Głogowie. Naszemiasto.pl, 2011-06-13. [dostęp 2014-06-20].
  27. Daniel Andruszkiewicz: Warriors Fight Night Leszno już w sobotni wieczór (pol.). W: NaszeMiasto.pl [on-line]. 2013-12-18,. [dostęp 2014-06-01].
  28. Daniel Andruszkiewicz: Gala MMA Leszno 2014: Oficjalne ważenie zawodników (pol.). W: NaszeMiasto.pl [on-line]. 2014-05-30. [dostęp 2014-06-01].
  29. Leszno – oficjalny serwis miasta Leszna – Miasta partnerskie – Suhl.
  30. Leszno – oficjalny serwis miasta Leszna – Miasta partnerskie – Deurne.
  31. Leszno – oficjalny serwis miasta Leszna – Miasta partnerskie – Montlucon.
  32. Leszno – oficjalny serwis miasta Leszna – Miasta partnerskie – Batouri.
  33. Leszno – oficjalny serwis miasta Leszna – Miasta partnerskie – St. Pölten.
  34. Leszno – oficjalny serwis miasta Leszna – Miasta partnerskie – Sisak.
  35. Leszno – oficjalny serwis miasta Leszna – Miasta partnerskie – Stryj.
  36. Leszno – oficjalny serwis miasta Leszna – Miasta partnerskie – Zweibrücken.
  37. Leszno – oficjalny serwis miasta Leszna – Honorowi i zasłużeni.
  38. Lech Kaczyński honorowym obywatelem Leszna (pol.). W: Polska The Times [on-line]. 2010-04-15 20:33:23. [dostęp 2014-06-05].
  39. Marcin Krzemiński: Honorowy Obywatel Tadeusz Wrona. Leszno chce wyróżnić kapitana (pol.). W: Gazeta Wyborcza [on-line]. 04.11.2011 14:22. [dostęp 2014-06-05].
  40. Marcin Hałusek: Poetycki jubileusz (pol.). W: Elka.pl [on-line]. 21.05.2014. [dostęp 2014-06-05].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]