Jan I Zwycięski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jan I Zwycięski
Codex Manesse Johann von Brabant.jpg
Jan I Zwycięski w czasie bitwy pod Worringen, ilustracja z Kodeksu Manesse
książę Brabancji
Okres panowania od 1267
do 1294
Poprzednik Henryk IV
Następca Jan II Pokojowy
książę Limburgii
Okres panowania od 1289
do 1294
Poprzednik Ermengarda
Następca Jan II Pokojowy
Dane biograficzne
Dynastia dynastia z Louvain
Urodziny 1252 lub 1253 r.
Śmierć 4 maja 1294 r.
Miejsce pochówku Bruksela
Ojciec Henryk III
Matka Adelajda
Żona Małgorzata francuska, Małgorzata flandryjska
Dzieci Gotfryd, Jan II Pokojowy, Małgorzata, Maria, Jan
Galeria w Wikimedia Commons Galeria w Wikimedia Commons

Jan I Zwycięski (ur. w 1252 lub 1253 r., zm. 4 maja 1294 r. w Lier) – książę Brabancji od 1248 r. z dynastii z Louvain.

Życie[edytuj | edytuj kod]

Jan był drugim synem księcia Brabancji Henryka III i Adelajdy, córki księcia Burgundii Hugona IV. Objął rządy w Brabancji po abdykacji upośledzonego fizycznie i umysłowo starszego brata Henryka IV w 1267 r., którą poprzedziła wojna domowa[1]. W 1268 r. jego władzę potwierdził antykról Niemiec Ryszard z Kornwalii.

W okresie swoich rządów Jan wspierał politykę króla Francji Filipa III Śmiałego (swego szwagra – Jan był mężem siostry króla Filipa, zmarłej jednak w 1271 r., z kolei Filip kilka lat później poślubił siostrę Jana, Marię). Jan starał się też odgrywać ważną rolę polityczną w swoim regionie. Walczył o swobodny dostęp Brabancji do handlu z Nadrenią, m.in. objął opieką Akwizgran oraz nabył strategicznie położone hrabstwo Kerpen. Gdy w 1283 r. zmarła księżna Limburgii Ermengarda, włączył się w spór o dziedzictwo po wygasłym rodzie książęcym, odkupiwszy roszczenia od hrabiego Adolfa z Bergu (zbyt słabego, by mieć szanse w sporze z hrabiami Geldrii). Wojnę o sukcesję limburską rozstrzygnęła bitwa pod Worringen w 1288 r., w której Jan (wspomagany przez wojska hrabiego Holandii) zadał klęskę połączonym siłom Kolonii, Luksemburga i Geldrii (sprzymierzeni przeciwko niemu książęta zginęli lub dostali się do jego niewoli). W ten sposób uzyskał księstwo Limburgii. Król Niemiec Adolf z Nassau mianował Jana wójtem Rzeszy na obszarze między Mozelą a Morzem Północnym.

Jan, lubiący rozrywki wojenne, zmarł w wyniku ran odniesionych podczas turnieju. Za życia dbał jednak także o handel, obdarzał przywilejami miasta i troszczył się o utrzymanie pokoju. Wspierał też poetów, a nawet sam pisał wiersze, zachowały się m.in. sygnowane jego imieniem pieśni minnesingerskie. Jest uważany za najwybitniejszego władcę regionu Niderlandów w końcu XIII wieku.

Rodzina[edytuj | edytuj kod]

Jan był dwukrotnie żonaty. W 1270 r. poślubił Małgorzatę, córkę króla Francji Ludwika IX Świętego. Ta jednak zmarła już w 1271 r., nie pozostawiając potomków. Drugą żoną Jana została w 1273 r. Małgorzata, córka hrabiego Flandrii Gwidona z Dampierre. Z tego małżeństwa pochodziło pięcioro dzieci:

Ponadto Jan miał inne dzieci z nieślubnych związków.

Przypisy

  1. Janick Appelmans: The Abbey of Affligem and the Emergence of a Historiographic Tradition in Brabant (1268-1322). W: Medieval Narrative Sources: A Gateway into the Medieval Mind. Werner Verbeke, Ludo Milis, Jean Goossens (ed.). Leuven: Leuven University Press, 2005, s. 165, seria: Mediaevalia Lovaniensia. Series 1/Studia 34. ISBN 90 5867 398 7. [dostęp 2011-01-09].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Heinrich Neu: Johann I., Herzog von Brabant und Lothringen, seit 1287 auch Herzog von Limburg. W: Neue Deutsche Biographie. T. 10. Berlin: Duncker & Humblot, 1974, s. 470–471. [dostęp 2013-10-23].
  • Karl Theodor Wenzelburger, Ernst Martin: Johan I., Herzog von Brabant. W: Allgemeine Deutsche Biographie. T. 14. 1881, s. 148–149. [dostęp 2013-10-23].
  • Johann I. Herzog v.Brabant. W: WW-Person [on-line]. [dostęp 2013-10-23].