Kłębian kątowaty

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Kłębian kątowaty
Pachyrhizus erosus Blanco2.249.png
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad dwuliścienne właściwe
Rząd bobowce
Rodzina bobowate
Rodzaj Pachyrhizus
Gatunek kłębian kątowaty
Nazwa systematyczna
Pachyrhizus erosus (L.) Urb.[2]
Symb. antill. 4:311. 1905
Synonimy

Pachyrhizus angulatus DC.

"(systm)" Systematyka w Wikispecies
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons

Kłębian kątowaty (Pachyrhizus erosus) – gatunek rośliny z rodziny bobowatych. Występuje w Meksyku, w części Ameryki Środkowej, w uprawie również w innych krajach tropikalnych, zwłaszcza na Filipinach, gdzie zyskała popularność po sprowadzeniu przez Hiszpanów w okresie kolonialnym. Hiszpańska nazwa jícama pochodzi od pierwotnego określenia w języku nahuatl, xīcama lub xīcamatl.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pnący się podkrzew o korzeniu bulwiastym. Liście trójlistkowe. Kwiatostan osadzony jest w kątach liści. Kwiat duży w kolorze fioletowym lub czerwonawym. Owoc strąk z wieloma nasionami.

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Jicama pokrojona w kostki i posypana chili

W Meksyku roślina ta jest uprawiana dla słodkawych bulw o konsystencji ziemniaka, jadanych najczęściej na surowo, z dodatkiem soli, chili i soku z limonki, a także w sałatkach. Bulwy zawierają ponad 80% wody, a także szereg ważnych składników odżywczych, zwłaszcza potas, fosfor, żelazo i wapń oraz kwas askorbinowy [3]. Pomimo słodkawego smaku zalecane są dla diabetyków ze względu na zawartość inuliny [4]. Bulwy można także gotować i piec oraz sporządzać z nich zupy. Bardzo często spożywa się również wyciśnięty z bulw sok. Z bulw otrzymuje się mąkę i skrobię[5].
Roślina włóknodajna - na Fidżi z łodyg otrzymuje się włókno używane do sporządzania sieci rybackich [6].

Inne części rośliny uważane są za trujące. Liście, strąki i dojrzałe nasiona zawierają toksyczny glikozyd, natomiast korzenie i dojrzałe nasiona zawierają rotenon, naturalny środek owadobójczy. Nasiona są jadalne po wcześniejszym ugotowaniu i usunięciu rotenonu [7]. Wytłacza się z nich również olej.

Synonimy[2][edytuj | edytuj kod]

  • Cacara erosa (L.) Kuntze
  • Cacara palmatiloba (DC.) Kuntze
  • Dolichos bulbosus L.
  • Dolichos erosus L.
  • Dolichos palmatilobus DC.
  • Pachyrhizus angulatus DC.
  • Pachyrhizus articulatus Walp.
  • Pachyrhizus bulbosus (L.) Kurz
  • Pachyrhizus erosus var. palmatilobus (DC.) R.T. Clausen
  • Pachyrhizus palmatilobus (DC.) Benth. & Hook.f
  • Pachyrhizus strigosus R.T. Clausen

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Zbigniew Podbielkowski: Słownik roślin użytkowych. Warszawa: PWRiL, 1989. ISBN 83-09-00256-4.