Inulina

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Inulina
Inulina
Numer CAS 9005-80-5
PubChem 24763[1]
DrugBank DB00638[2]

Inulina (łac. inulinum, ATC: V04 CH01) – polisacharyd[3], zbudowany z około 30–35 cząsteczek monocukrów połączonych wiązaniami β-2,1-glikozydowymi w nierozgałęziony łańcuch. Łańcuch ten, zbudowany z reszt β-D-fruktofuranozy, zawiera jedną terminalnie umieszczoną cząsteczkę D-glukozy (na końcu redukującym) oraz drugą, w środku łańcucha, połączoną wiązaniem 1,3-glikozydowym[4]. Masa cząsteczkowa inuliny to ok. 5000 Da. Należy do fruktanów, jest prebiotykiem.

Właściwości fizyczne i chemiczne[edytuj | edytuj kod]

Jest białym proszkiem bez smaku, przypomina skrobię (nazywano ją "skrobią georginiową").

Inulina jest rozpuszczalna w ciepłej wodzie, nie rozpuszcza się w etanolu[5]. Nie daje zabarwienia z jodem, wytrąca się z roztworu w niskich temperaturach (0°C), co ułatwia jej otrzymywanie. Roztwory wodne inuliny skręcają płaszczyznę światła spolaryzowanego w lewo. Inulina w przeciwieństwie do skrobi ma wyraźnie zaznaczoną siłę redukcyjną; pod działaniem kwasów lub enzymu inulinazy zostaje rozłożona całkowicie do fruktozy[6].

Występowanie i rola biologiczna[edytuj | edytuj kod]

Jest materiałem zapasowym, gromadzonym w wakuolach[7].

Rośliny wytwarzające inulinę to:

W mniejszych ilościach występuje w wielu roślinach jednoliściennych, np. w niektórych trawach - w rozłogach perzu.

W roślinach inulina magazynowana jest przede wszystkim w bulwach, kłączach i dolnych częściach łodyg oraz w mniejszych ilościach w liściach. Średnia zawartość inuliny w surowcach roślinnych:

  • korzenie Silphium trifoliatum - 38%;
  • korzenie mniszka lekarskiego - 34%;
  • korzenie cykorii - 44%;
  • korzenie omanu - 34%;
  • kłącza słonecznika bulwiastego - 52%[8].

Nie jest trawiona przez enzymy endogenne. Jej rozkładu dokonują bakterie w okrężnicy. Spożywanie dużych ilości inuliny powoduje powstawanie dużej ilości gazów jelitowych.

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

  • Surowiec do otrzymywania syropu wysokofruktozowego - substytutu cukru w pieczywie, słodyczach, dżemach, produktach mlecznych, deserach mrożonych, napojach gazowanych i niegazowanych, marynatach, dodatkach do potraw, owocach puszkowych, nadzieniach do ciast, sosach sałatkowych, ketchupie[8];
  • w diagnostyce chorób nerek (określanie szybkości filtracji w kłębuszkach nerkowych);
  • w lecznictwie/dietetyce (preparaty wspomagające odchudzanie);
  • dodatek do żywności w jogurtach, serkach, deserach mlecznych, piankach, lodach, margarynach, czekoladach;
  • w technologii żywności stosowana jako środek zastępujący tłuszcz w produktach cukierniczych (produkcja lukrów, beztłuszczowych dekoracji na produktach);
  • prebiotyk - stymuluje wzrost korzystnej mikroflory przewodu pokarmowego (Bifidobacterium), powoduje obniżenie poziomu cholesterolu i lipidów w surowicy krwi, usprawnia pracę przewodu pokarmowego zapobiegając zaparciom, redukuje toksyczne metabolity, poprawia wchłanianie Ca z układu pokarmowego;
  • działanie przeciwnowotworowe;
  • dodatek do środków czystości[8].

Pochodzenie nazwy[edytuj | edytuj kod]

Od łac. Inula - oman, rodzaju roślin, w których stwierdzono ją po raz pierwszy. Termin "inulina" wprowadził po raz pierwszy Thomson w 1811 roku.

Przypisy

  1. Inulina – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  2. Inulina – karta leku (DB00638) (ang.). DrugBank.
  3. Harper's illustrated biochemistry. New York: Lange Medical Books/McGraw-Hill, 2003, s. 109. ISBN 0-07-138901-6.
  4. Davies D. D., Giovanelli J., ap Rees T., 1969, Biochemia roślin, Warszawa, PWRiL, 145
  5. Broda B. Zarys botaniki farmaceutycznej. PZWL, Warszawa, 1986
  6. Nowotny F., Samotus B., 1965, Biochemia ogólna, Warszawa, PWRiL, 93-94
  7. Kopcewicz J., Lewak S., 2002, Fizjologia roślin, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN, 42
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 Kowalski R., Wierciński J., 2004, Annales UMCS, Sec. E. 59, 1, 189-195
  9. Guiraud J. P., Galzy P., 1989. Inulin conversion by yeast. In "Yeast. Biotechnology and Biocatalysis" (H. Veachtert, R. De Mot red.). New York, Marcel Dekker Inc. 255-297

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Pałczyński A., Podbielkowski Z., Polakowski B., 1994, Botanika, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN
  • Zarys Botaniki Farmaceutycznej , Broda Bolesław

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.