Potas

Z Wikipedii

Ten artykuł wymaga dopracowania zgodnie z zaleceniami edycyjnymi. Należy w nim poprawić/wykonać działania: infoboks zamiast tabeli?. Po wyeliminowaniu niedoskonałości prosimy usunąć szablon {{Dopracować}} z kodu tego artykułu.

Ar - K - Ca   Na K Rb       Układ okresowy
Dane ogólne
Nazwa, symbol, l.a.*	Potas, K, 19
Własności metaliczne	metal alkaliczny
Grupa, okres, blok	1 (IA), 4, s
Gęstość, twardość	856 kg/m3, 0,4
Wygląd
Kolor	srebrzystobiały
Własności atomowe
Masa atomowa	39,0983 u
Promień atomowy (obl.)	220 (243) pm
Promień kowalencyjny	196 pm
Promień van der Waalsa	275 pm
Konfiguracja elektronowa	[Ar]4s1
e- na poziom energetyczny	2, 8, 8, 1
Stopień utlenienia	1
Własności kwasowe tlenków	silnie zasadowe
Struktura krystaliczna	regularna przestrzennie centrowana
Własności fizyczne
Stan skupienia	stały
Temperatura topnienia	336,53 K (63,38 °C)
Temperatura wrzenia	1032 K (759 °C)
Objętość molowa	45,94×10-6 m³/mol
Ciepło parowania	79,87 kJ/mol
Ciepło topnienia	2,334 kJ/mol
Ciśnienie pary nasyconej	1,06×10-4 Pa
Prędkość dźwięku	2000 m/s (293,15 K)
Pozostałe dane
Elektroujemność	0,82 (Pauling) 0,91 (Allred)
Ciepło właściwe	757 J/(kg*K)
Przewodność właściwa	13,9×106 S/m
Przewodność cieplna	102,4 W/(m*K)
I Potencjał jonizacyjny	418,8 kJ/mol
II Potencjał jonizacyjny	3052 kJ/mol
III Potencjał jonizacyjny	4420 kJ/mol
IV Potencjał jonizacyjny	5878 kJ/mol
V Potencjał jonizacyjny	7975 kJ/mol
VI Potencjał jonizacyjny	9590 kJ/mol
VII Potencjał jonizacyjny	11343 kJ/mol
VIII Potencjał jonizacyjny	14944 kJ/mol
IX Potencjał jonizacyjny	16963,7 kJ/mol
X Potencjał jonizacyjny	48610 kJ/mol
Najbardziej stabilne izotopy*
izotop wyst. o.p.r s.r. e.r. MeV p.r. 39K 93,26% stabilny izotop z 20 neutronami 40K 0,012% 1,277×109 lat β- 1,311 40Ca w.e. 1,504 40Ar 41K 6,73% stabilny izotop z 22 neutronami 42K {syn.} 12,36 godz β- 3,525 42Ca 43K {syn.} 22,3 godz β- 1,815 43Ca
Tam, gdzie nie jest zaznaczone inaczej, użyte są jednostki SI i warunki normalne.
*Wyjaśnienie skrótów: l.a.=liczba atomowa wyst.=występowanie w przyrodzie, o.p.r.=okres połowicznego rozpadu, s.r.=sposób rozpadu, e.r.=energia rozpadu, p.r.=produkt rozpadu

Potas (K, łac. kalium) - pierwiastek chemiczny z grupy metali alkalicznych w układzie okresowym.

Spis treści 1 Odkrycie 2 Występowanie 3 Charakterystyka 4 Znaczenie biologiczne 5 Zobacz też 6 Bibliografia 6.1 Źródła drukowane

[edytuj] Odkrycie

Został odkryty i wyodrębniony w 1807 r. przez sir H. Davy'ego. Jako pierwszy polską nazwę - potas - zaproponował Filip Walter.

[edytuj] Występowanie

Główne minerały to sylwin, sylwinit, karnalit, kainit, langbeinit i różne glinokrzemiany.

Trwałe izotopy to ³⁹K oraz ⁴¹K. Ważnym nietrwałym izotopem jest ⁴⁰K, z którego, zależnie od sposobu przemiany, powstaje ⁴⁰Ar lub ⁴⁰Ca.

[edytuj] Charakterystyka

Potas jest bardzo miękkim metalem, można go kroić nożem. Jest bardzo aktywnym pierwiastkiem, potencjał standardowy układu K⁺/K wynosi -2.93 V. W kontakcie z wodą i kwasami zapala się i często wybucha. Reaguje z alkoholami, wypierając z nich wodór, przy czym tworzą się alkoholany. O ile jego powierzchnia nie jest spasywowana (na powietrzu pokrywa się warstwą nadtlenku K₂O₂), w kontakcie z powietrzem może się zapalić. Przechowuje się go w nafcie lub oleju parafinowym (najlepiej pod warstwą argonu).

Ważne związki potasu to tlenek potasu, nadtlenek potasu, wodorotlenek potasu, będący bardzo silną zasadą oraz wiele soli. Prawie wszystkie sole potasu są dobrze rozpuszczalne w wodzie. Do trudno rozpuszczalnych soli potasu należą: chloran(VII) (KClO₄), heksachloroplatynian(IV) (K₂[PtCl₆]) oraz wodorowinian (KHC₄H₄O₆).

Potas tworzy także wodorek. Pierwiastek spalany w nadmiarze tlenu tworzy żółty ponadtlenek KO₂, a w ozonie pomarańczowy ozonek KO₃. Ważnym odczynnikiem chemicznym jest nadmanganian potasu.

Kationy K⁺ należą do V grupy kationów i barwią płomień na kolor różowo-fioletowy.

[edytuj] Znaczenie biologiczne

• Bierze udział w przewodzeniu impulsów przez neuron
• Podwyższa stopień uwodnienia koloidów komórkowych
• Aktywator wielu enzymów

Niedobór u człowieka:

• Osłabienie organizmu
• Zmniejszenie kurczliwości mięśnia sercowego
• Osłabienie mięśni szkieletowych i gładkich

Niedobór u roślin:

• Chloroza liści
• Zwiędły pokrój rośliny
• Zahamowanie wzrostu korzenia, pędu
• Martwica organów

Kationy potasu są głównymi jonami wewnątrzkomórkowymi i są konieczne do utrzymania potencjału czynnościowego błon komórkowych (patrz: znaczenie biologiczne pierwiastków).

[edytuj] Zobacz też

związki potasu

[edytuj] Bibliografia

[edytuj] Źródła drukowane

• Jerzy Minczewski, Zygmunt Marczenko Chemia analityczna - 1 podstawy teoretyczne i analiza jakościowa (Wydawnictwo Naukowe PWN) Warszawa 2001 ISBN 83-01-13499-2

p • d • e Układ okresowy pierwiastków
H																															He
Li	Be																									B	C	N	O	F	Ne
Na	Mg																									Al	Si	P	S	Cl	Ar
K	Ca															Sc	Ti	V	Cr	Mn	Fe	Co	Ni	Cu	Zn	Ga	Ge	As	Se	Br	Kr
Rb	Sr															Y	Zr	Nb	Mo	Tc	Ru	Rh	Pd	Ag	Cd	In	Sn	Sb	Te	I	Xe
Cs	Ba	La	Ce	Pr	Nd	Pm	Sm	Eu	Gd	Tb	Dy	Ho	Er	Tm	Yb	Lu	Hf	Ta	W	Re	Os	Ir	Pt	Au	Hg	Tl	Pb	Bi	Po	At	Rn
Fr	Ra	Ac	Th	Pa	U	Np	Pu	Am	Cm	Bk	Cf	Es	Fm	Md	No	Lr	Rf	Db	Sg	Bh	Hs	Mt	Ds	Rg	Uub	Uut	Uuq	Uup	Uuh	Uus	Uuo
Metale alkaliczne Metale ziem alkalicznych Lantanowce Aktynowce Metale przejściowe Inne metale Metaloidy Inne niemetale Halogeny Gazy szlachetne