Potas

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Potas
← potas → wapń
Wygląd
srebrzystobiały
Potas
Widmo emisyjne potasu
Widmo emisyjne potasu
Ogólne informacje
Nazwa, symbol, l.a. potas, K, 19
(łac. kalium)
Grupa, okres, blok 1, 4, s
Stopień utlenienia I
Właściwości metaliczne metal alkaliczny
Właściwości tlenków silnie zasadowe
Masa atomowa 39,0983(1)[a][3] u
Stan skupienia stały
Gęstość 856 kg/m³
Temperatura topnienia 63,38 °C
Temperatura wrzenia 759 °C
Numer CAS 7440-09-7
PubChem 5462222[4]
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
warunków normalnych (0 °C, 1013,25 hPa)
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło potas w Wikisłowniku

Potas (K, łac. kalium) – pierwiastek chemiczny z grupy metali alkalicznych w układzie okresowym.

Odkrycie[edytuj | edytuj kod]

Został odkryty i wyodrębniony w 1807 roku przez sir H. Davy'ego. Jako pierwszy polską nazwę „potas” zaproponował Filip Walter.

Występowanie, izotopy[edytuj | edytuj kod]

Główne minerały to sylwin, sylwinit, karnalit, kainit, langbeinit i różne glinokrzemiany.

Trwałe izotopy to 39K oraz 41K. Ważnym nietrwałym izotopem jest 40K, z którego, zależnie od sposobu przemiany, powstaje 40Ar lub 40Ca. Pierwsza z tych przemian wykorzystywana jest do datowania skał i minerałów metodą potasowo-argonową.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Reakcja potasu z wodą przebiega w gwałtowny sposób

Potas jest bardzo miękkim metalem. Można go kroić nożem, niczym ser. Jest bardzo aktywnym pierwiastkiem, potencjał standardowy układu K+/K wynosi -2,93 V. W kontakcie z wodą i kwasami zapala się i często wybucha. Reaguje z alkoholami, wypierając z nich wodór, przy czym tworzą się alkoholany. O ile jego powierzchnia nie jest spasywowana (na powietrzu pokrywa się warstwą nadtlenku K2O2), w kontakcie z powietrzem może się zapalić. Przechowuje się go w nafcie lub oleju parafinowym (najlepiej pod warstwą argonu).

Ważne związki potasu to tlenek potasu, nadtlenek potasu, wodorotlenek potasu, będący bardzo silną zasadą oraz wiele soli. Prawie wszystkie sole potasu są dobrze rozpuszczalne w wodzie. Do trudno rozpuszczalnych soli potasu należą: nadchloran (KClO4), heksachloroplatynian(IV) (K2[PtCl6]) oraz wodorowinian (KHC4H4O6).

Potas tworzy także wodorek. Pierwiastek spalany w nadmiarze tlenu tworzy żółty ponadtlenek KO2, a w ozonie pomarańczowy ozonek KO3. Ważnym odczynnikiem chemicznym jest nadmanganian potasu.

Kationy K+ należą do V grupy kationów i barwią płomień na kolor różowo-fioletowy.

Znaczenie biologiczne[edytuj | edytuj kod]

  • bierze udział w przewodzeniu impulsów przez neuron
  • podwyższa stopień uwodnienia koloidów komórkowych
  • aktywator wielu enzymów

Niedobór u człowieka powoduje:

Niedobór u roślin powoduje:

Kationy potasu są głównymi jonami wewnątrzkomórkowymi, koniecznymi do utrzymania potencjału czynnościowego błon komórkowych (patrz: znaczenie biologiczne pierwiastków).

Uwagi

  1. Liczba w nawiasie oznacza niepewność ostatniego podanego miejsca po przecinku.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Informacje o klasyfikacji i oznakowaniu substancji wg Rozporządzenia 1272/2008, zał. VI: Potas (pol.) w bazie European chemical Substances Information System. Instytut Ochrony Zdrowia i Konsumenta. [dostęp 2011-09-30].
  2. Potas (ang.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Stanów Zjednoczonych. [dostęp 2011-09-30].
  3. Current Table of Standard Atomic Weights in Order of Atomic Number (ang.). Commission on Isotopic Abundances and Atomic Weights, IUPAC, 2013-09-24. [dostęp 2013-12-02].
  4. Potas – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  5. Potas (pol.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Polski. [dostęp 2011-09-30].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jerzy Minczewski, Zygmunt Marczenko Chemia analityczna – 1 podstawy teoretyczne i analiza jakościowa (Wydawnictwo Naukowe PWN) Warszawa 2001 ISBN 83-01-13499-2