Kalipso (córka Atlasa)

Kalipso (gr. Καλυψώ Kalypsṓ, łac. Calypso) – w mitologii greckiej nimfa żyjąca na Ogygii (gr. Ὠγυγία), wyspie identyfikowanej z różnymi rzeczywistymi wyspami na Morzu Śródziemnym i Oceanie Atlantyckim. Uchodziła za córkę tytana Atlasa lub Heliosa. To przez wspieranie ich podczas tytanomachii została uwięziona na Ogygii.

Pochodzenie imienia „Kalipso”

Dokładna etymologia imienia Kalipso nie jest znana. Słowo Καλύπτειν (kalyptein, ‘chować’, ‘kryć’, z którego wywodzi się też „Apokalipsa” – objawienie) sugeruje, że Kalipso była na początku utożsamiana z boginią śmierci bądź ciemności.

Postać z Odysei

Kalipso jest najbardziej znana z roli jaką odegrała w Odysei Homera, w której więzi bohatera wojny trojańskiej – Odyseusza. Trzyma go przez siedem lat jako zakładnika na Ogygii chcąc go uczynić swoim nieśmiertelnym mężem. Odys ma odmienne plany – pragnie wrócić do swojej ukochanej żony Penelopy. Atena, która mu sprzyja, prosi Zeusa o uwolnienie zakładnika z wyspy. Ten przystaje na prośbę i wysyła Hermesa, by kazał Kalipso uwolnić Odyseusza.

Zdaniem Hezjoda, greckiego epika, Kalipso urodziła Odyseuszowi dwójkę dzieci, Nausitusa i Nausinusa.

Współcześnie

• Kalipso pojawia się w serii Percy Jackson i bogowie olimpijscy - w czwartej książce Bitwa w labiryncie autorstwa Ricka Riordana, w której Percy Jackson przybija do brzegów Ogygii, gdzie zajmuje się nim Kalipso. Początkowo, Kalipso nie chce powiedzieć Percy'emu, że musi wybrać między zostaniem z nią na zawsze, a w konsekwencji byciem nieśmiertelnym i ratowaniem przyjaciół, jednak niechętnie w końcu to czyni. Mimo że Percy kocha Kalipso i troszczy się o nią, decyduje się opuścić wyspę, mówiąc, że zawsze będzie się zastanawiał, czy to był dobry wybór. W piątej książce z tej serii Ostatni Olimpijczyk Percy prosi Zeusa, by wszyscy przyjaźni tytani, tacy jak Kalipso, byli uwolnieni.

• Kalipso pojawia się też w Piratach z Karaibów: Skrzynia Umarlaka i Piratach z Karaibów: Na krańcu świata jako przemieniona przez Sąd Bractwa w Tia Dalmę – kapłankę fetyszy żyjącą w ciemnych i przerażających mokradłach.

• Imieniem tej greckiej nimfy został też nazwany jeden z księżyców Saturna.

• Na ulicy Długiej w Gdańsku znajduje się jej pomnik.

Bibliografia

• Słownik kultury antycznej pod red. Lidii Winniczuk. Wiedza Powszechna, Warszawa, 1986. ISBN 83-214-0406-5