Kangxi

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kangxi

Kangxi, chin. 康熙, Kāngxī; imię prywatne 玄燁, Xuányè (ur. 4 maja 1654, zm. 20 grudnia 1722) – cesarz Chin z dynastii Qing, panujący w latach 16611722.

Początek rządów[edytuj | edytuj kod]

Został obwołany cesarzem w wieku 7 lat po śmierci swojego ojca Shunzhi 7 lutego 1661, jednak oficjalnie intronizowany został dopiero po rozpoczęciu nowego roku księżycowego 18 lutego 1662. Rządził aż do swojej śmierci 20 grudnia 1722, będąc najdłużej panującym cesarzem w chińskiej historii (61 lat). Powszechnie uważany jest za jednego z najwybitniejszych cesarzy Chin.

W 1669 pozbył się regentów i rozpoczął samodzielne rządy. W dniu objęcia rządów napisał list do matki, w którym obiecał, że będzie dbać o rozwój cesarstwa, poprawę bytu narodu i zapewnienie pokoju. Wkrótce przystąpił do realizacji złożonego przyrzeczenia, tłumiąc w następnych kilkunastu latach resztki antymandżurskiej opozycji i zdobywając dla cesarstwa nowe terytoria.

Rozgromienie sił antymandżurskich i podbój Tajwanu[edytuj | edytuj kod]

W 1672 Kangxi podjął decyzję o demobilizacji armii, znajdujących się pod dowództwem rządzących na południe od rzeki Jangcy wielmożów. Reakcją na to posunięcie był wybuch w 1673 rebelii trzech lenników na czele z Wu Sangui. W 1682 Kangxi zdołał zdławić rebelię. Rok później, w 1683 stłumił ostatecznie wszystkie antymandżurskie ruchy i przeprowadził inwazję na będący bazą promingowskich sił Tajwan, przyłączając go do cesarstwa.

Podboje[edytuj | edytuj kod]

Ekspansja terytorialna Chin w latach 1643–1697

Po zapewnieniu dynastii Qing niepodzielnego panowania w Chinach Kangxi rozpoczął działania mające na celu powstrzymanie rosyjskiej kolonizacji nad Amurem. W 1685 wybuchła wojna chińsko-rosyjska, zakończona podpisaniem 27 sierpnia 1689 traktatu nerczyńskiego, na mocy którego terytoria na północ od Amuru zostały przyłączone do Chin.

Po zabezpieczeniu granicy z Rosją Kangxi skierował się na zachód, chcąc rozgromić potęgę chanatu dżungarskiego. W latach 1690–1694 wojska chińskie przeprowadziły ofensywę przeciwko wojskom chana Galdana, wypierając Dżungarów z terytorium Mongolii. Jednocześnie na mocy traktatu zawartego z mongolskimi książętami w 1691 terytoria te zostały przyłączone do cesarstwa chińskiego jako Mongolia Zewnętrzna. W następnych latach wojska chińskie rozpoczęły podbój terytorium późniejszego Xinjiangu, zakończony ostatecznie dopiero w 1759.

Kiedy w 1717 Dżungarowie najechali Tybet, Kangxi skierował tam wojska chińskie, wypierając w 1720 najeźdźców i przywracając zrzuconą przez Tybet w XIV wieku chińską zwierzchność.

W ostatnim roku swojego życia Kangxi poprowadził jeszcze jedną kampanię przeciwko Dżungarom, zajmując miasto Urumczi.

Polityka wewnętrzna[edytuj | edytuj kod]

Kangxi należał do najlepiej wykształconych ludzi swojej epoki. Był mecenasem sztuki, sam interesował się poezją i filozofią. Był zwolennikiem lamaizmu, który starał się połączyć z konfucjanizmem. Utrzymywał bliskie stosunki z VI Dalajlamą.

Za panowania Kangxi nastąpił gwałtowny rozwój literatury, wydano kilkaset wielkich zbiorów dzieł chińskich klasyków, liczne słowniki i encyklopedie oraz niezliczoną liczbę prac z różnych dziedzin nauki.

Odbywał regularne podróże inspekcyjne po wszystkich zakątkach cesarstwa.

Kangxi dbał o rozwój gospodarki chińskiej. W 1675 zniesiony został zakaz pozyskiwania kopalin, a w 1683 zniesiono zakaz handlu zagranicznego. Kangxi starał się poprawić położenie najbiedniejszych warstw, wprowadzając edykty regulujące sprawy podatkowe. Na skutek ogłoszenia edyktu stanowiącego, że urodzone po 1711 roku dzieci nie będą płaciły podatków, w ciągu niecałych stu lat ludność Chin wzrosła ze 150 do 400 milionów.

Śmierć i sukcesja[edytuj | edytuj kod]

Kangxi zmarł 20 grudnia 1722 w wieku 68 lat. Panując 61 lat, był najdłużej w historii panującym chińskim cesarzem.

Po śmierci cesarza pomiędzy jego synami wybuchły walki o następstwo tronu, z których zwycięsko wyszedł Yongzheng.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Edward Kajdański: Chiny. Leksykon. Warszawa: Książka i Wiedza, 2005. ISBN 83-05-13407-5.
  • Encyklopedia historyczna świata. Tom X. Kraków: Wyd. Opres, 2002. ISBN 83-85909-72-9.
Poprzednik
Shunzhi
Cesarz Chin
1661 - 1722
Następca
Yongzheng