Karol Maria de La Condamine

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Karol Maria de La Condamine

Karol Maria de La Condamine (ur. 28 stycznia 1701 – zm. 4 lutego 1774) – francuski przyrodnik, matematyk i podróżnik.

Condamine urodził się w Paryżu w 1701 roku. Początkowo kształcił się w kolegium Louis–le–Grand. Gdy w 1718 roku zakończył edukację wstąpił do wojska. W bitwie pod Rosas wyróżnił się męstwem.

Po wystąpieniu z armii zaczął podróżować. Pierwszym celem jego podróży było wybrzeże Morza Śródziemnego, z których napisał spostrzeżenia.

W roku 1735 przystąpił do ekspedycji na równik do Ameryki Południowej, na której czele stał astronom Louis Godin. Wyprawa miała na celu zmierzenie długości południka. Statek z naukowcami popłynął do Manty. Część naukowców popłynęła do Quito statkiem, a Condamine zdecydował się dotrzeć tam pieszo. Karol zbierał eksponaty roślin, obserwował też i opisywał napotykane zwierzęta. Po dotarciu do celu wraz z pozostałymi osobami z ekipy dokonał pomiarów triangulacyjnych.

W 1743 roku, po 8 latach od wyruszenia z Paryża ocaleli naukowcy uznali, że zadanie zostało wykonane i czas wracać do kraju. Karola Maria de La Condamina nie powrócił. Postanowił jeszcze przepłynąć Amazonkę – najdłuższą rzekę Ameryki.

Tygodniami Condamine wędrował z Quito przez góry do miejsca, w którym zaczął spływ. W czasie podróży zbierał eksponaty, robił notatki, zbierał próbki i zaprzyjaźniał się z rdzennymi mieszkańcami mijanych ziem. Do celu podróży – Belem – dotarł po 4 miesiącach.

Stamtąd wybrał się w podróż małą łódką z wiosłami wzdłuż wybrzeży Atlantyku. Po dwu miesiącach dotarł do Cayenne. Robił tam pomiary fizyczne, obserwował manaty i badał chitynowe drzewa.

Do Paryża powrócił po 10 latach nieobecności – w listopadzie 1744 roku.

Przywiózł z ekspedycji ponad 200 przyrodniczych eksponatów oraz pasjonujące dzienniki. Jego towarzysze zjawili się w stolicy znacznie wcześniej. I wtedy ogłosili wyniki swoich obserwacji, wynikających z pomiarów południka. Karol przedstawił swoje wyniki Akademii Francuskiej kilka miesięcy później i zdobył uznanie jej członków.

Podzielił się również spostrzeżeniami i zaprezentował m.in. kauczuk – wydzielinę kauczukowca brazylijskiego, który przywiózł ze sobą i który zachwalał jako wręcz cudowny surowiec. Opowiedział też o kurarze, którą tubylcy stosowali do polowania na zwierzęta.

Wkrótce wydał opis swojej podróży. Książka stała się bestsellerem i była rozchwytywana. Wielu młodzieńcom zaszczepiła chęć podróżowania i odkrywania nowych krain. Autor stał się niezwykle popularny i wiele akademii nauk przyjęło go w poczet swoich członków.

W 1760 Karol Maria de La Condamine został też przyjęty do Akademii Francuskiej. Jean Fabre wspomina o sporządzonym przez La Condamine w 1760 planie pacyfikacji lub rozbioru Polski (dla Fryderyka Wielkiego)[1].

Do końca życia był pogodnym, wesołym, bardzo lubianym i szanowanym naukowcem.

Zmarł w Paryżu w 1774 roku.

Przypisy

  1. Znowu w stronę Europy. W: Paweł Jasienica: Rzeczpospolita Obojga Narodów. Dzieje agonii. Warszawa: PIW, 1982, s. 262. ISBN 83-06-00788-3.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]