Kostandin Kristoforidhi
| Kostandin Kristoforidhi | |
 Kostandin Kristoforidhi |
|
| Data i miejsce urodzenia | 1827, Elbasan |
| Data i miejsce śmierci | 1895, Elbasan |
| Narodowość | Albańczyk |
| Dziedzina sztuki | literatura |
| Ważne dzieła | Przekład Nowego Testamentu na język albański; opowiadania: Gjahu i malësorëve. |
Kostandin Kristoforidhi - właściwie: Konstantin Nelko (ur. 1827 w Elbasanie - zm. 1895 w Elbasanie) – albański działacz narodowy i pisarz.
Był synem rzemieślnika, wyznania prawosławnego. Ukończył szkołę Zosimea w Janinie. Tam też spotkał konsula austriackiego Johanna von Hahna, z którym współpracował przy opracowywaniu słownika albańsko-niemieckiego. W roku 1857 udał się do Stambułu, gdzie przygotowywał skierowane do władz osmańskich Memorandum w obronie języka albańskiego. W roku 1860 pojawił się na Malcie, gdzie ukończył tłumaczenie Nowego Testamentu na język albański. Z Malty skierował się do Tunisu, gdzie w 1865 r. nawiązał współpracę z Brytyjskim Towarzystwem Biblijnym. W tym samym okresie poświęcił się działalności w albańskim ruchu narodowym, będąc rzecznikiem autonomii ziem albańskich w obrębie Imperium Osmańskiego. Współpraca z Hasanem Tahsinem wprowadziła Kristoforidhiego do stowarzyszenia, działającego na rzecz ujednolicenia standardu alfabetu albańskiego. W latach 1865-1879 sukcesywnie tłumaczył kolejne części Biblii na oba dialekty języka albańskiego (toskijski i gegijski). Od 1870 kilkakrotnie podróżował do Albanii, kolekcjonując słowa będące aktualnie w użyciu i wykorzystując je do kolejnych tłumaczeń.
Współpraca Kristoforidhiego z Brytyjskim Towarzystwem Biblijnym zakończyła się w 1874, kiedy okazało się, że nie jest przekonany, co do prawdziwości przekazu biblijnego. Do tej pory poświęcił się uczeniu podstaw języka albańskiego. W 1884 r. osiadł na stałe w Elbasanie, gdzie do końca życia zajmował się badaniami języka albańskiego i tajnym nauczaniem dzieci.
Wśród dzieł Kristoforidhiego szczególne znaczenie zyskały dwa elementarze, wydane w latach 1867 (gegijski) i w 1868 (toskijski) oraz kilka książek w języku albańskim do czytania przez dzieci.
Pod koniec życia przygotował tomik krótkich opowiadań z życia górali (alb. Gjahu i malësorëve), który został wydany po śmierci Kristoforidhiego. W 1904 ukazało się pełne wydanie Słownika języka albańskiego.
Bibliografia [edytuj]
- Stuart Mann, Albanian Literature: An Outline of Prose, Poetry, and Drama, London 1955.
- George W. Gawrych, The Crescent and the Eagle: Ottoman Rule, Islam and the Albanians, 1874-1913, New York 2006.
