Krater Śiwa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Krater Śiwa
Ciało niebieskie Ziemia
Średnica krateru ~500 km
Wiek ~65 Ma
Nazwany imieniem boga Śiwy
Położenie na mapie Indii
Mapa lokalizacyjna Indii
Krater Śiwa
Krater Śiwa
Ziemia 18°40′N 70°14′E/18,666667 70,233333

Krater Śiwa (Shiva) – struktura dna oceanicznego na Morzu Arabskim, na zachód od wybrzeża Indii. Przypuszczalnie jest to krater uderzeniowy, największy spośród kraterów powstałych podczas wymierania kredowego, na przełomie kredy i paleogenu, i jeden z największych na Ziemi (obok - również niepotwierdzonego - krateru na Ziemi Wilkesa).

Struktura krateru[edytuj | edytuj kod]

Krater, znajdujący się na dnie oceanicznym, został rozerwany przez liczne uskoki. Odtworzona struktura jest owalna, wydłużona i ma rozmiary około 400×600 km. Sugeruje to, iż bolid który pozostawił ten krater, miał około 40 km średnicy. Uderzenie w Ziemię ciała o takiej wielkości uwolniłoby 1,45×1025 dżuli energii kinetycznej i doprowadziło do kilku anomalii geodynamicznych[1]. Wydłużony kształt krateru sugeruje, że do uderzenia musiało dojść pod niewielkim kątem[potrzebne źródło].

Wg rekonstrukcji dryfu kontynentów w czasie impaktu Indie stanowiły dużą wyspę, po odłączeniu się Madagaskaru, znajdującą się mniej więcej w połowie drogi pomiędzy Afryką a Azją.

Z kolizją tą związać można okres wyjątkowo silnej aktywności wulkanicznej w Indiach, w wyniku którego utworzyły się trapy Dekanu. Pokłady lawy z tego okresu zajmują 500 000 km² i sięgają grubości 2 km. Badania wykazały, że niektóre pojedyncze erupcje trwały 30 000 lat, emitując do atmosfery ponad 1,5 biliona ton siarki i tworząc pokłady lawy grube na 600 m.

Kontrowersje[edytuj | edytuj kod]

Część środowiska naukowego nie zgadza się z hipotezą pozaziemskiego pochodzenia tej struktury, sugerując że kwarc szokowy może pochodzić z impaktu na Jukatanie i zwracając uwagę na rzadko spotykany wydłużony kształt domniemanego krateru[2]. Badania krateru Śiwa są bardzo utrudnione, gdyż obszar na którym się on znajduje jest pod kontrolą kompanii naftowych i rządu Indii, które ograniczają wstęp geologom.

Teoria wielu uderzeń[edytuj | edytuj kod]

Znanych jest już kilka kraterów uderzeniowych z granicy kredy i paleogenu. Jeżeli meteorytowe pochodzenie krateru Śiwa zostanie potwierdzone, to okaże się, że za wymieranie kredowe odpowiadają dwa główne impakty:

  • Śiwa na Morzu Arabskim,
  • Chicxulub na Jukatanie w Meksyku,

i cała seria mniejszych:

na co nałożyły się erupcje wulkaniczne na płaskowyżu Dekan. Uderzenia te prawdopodobnie następowały na przestrzeni kilkuset tysięcy lat, kratery w Brazylii i Kanadzie są datowane na początek paleocenu, podczas gdy dwa największe związać można bezpośrednio z granicą er. Oprócz natychmiastowych skutków zderzenia (pożary w skali kontynentu, opad pyłów i stopionych fragmentów skał praktycznie na całej planecie, fale tsunami dziesiątki razy większe od związanych z trzęsieniami ziemi), doprowadziło to do długotrwałych zmian klimatycznych. Zjawisko typu zimy nuklearnej trwające przez wiele miesięcy spowodowało znaczące ochłodzenie i zanik wegetacji roślin, co doprowadziło do wyginięcia ogromnej liczby gatunków, między innymi wszystkich dinozaurów (poza ptakami), amonitów, belemnitów i większości gatunków otwornic.

Przypisy

  1. Sankar Chatterjee, Naresh M. Mehrotra. The significance of the contemporaneous Shiva impact structure and Deccan volcanism at the KT boundary. „Geological Society of America. Abstracts with Programs”. 41 (7), s. 160, 2009 (ang.). 
  2. New Dino-destroying Theory Fuels Hot Debate. SPACE.com, 2009-10-18.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]