Kwant-1

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kwant-1
Kvant-1 (1995-02-06) cropped.jpg
Zaangażowani Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Państwowe Produkcyjno-Badawcze Centrum Kosmiczne im. M. Chruniczewa
Rakieta nośna Proton K
Miejsce startu Bajkonur, Kazachska SRR
Opis
Komponent stacji Mir
Typ elementu laboratorium
Konstrukcja bazowa TKS (tylko napęd)
Czas trwania misji
Start 31 marca 1987 (00:06 GMT)
Dokowanie 11 kwietnia 1987
Powrót do atmosfery 23 marca 2001
Wymiary
Długość 5,8 m
Średnica 4,15 m
Masa całkowita (na starcie) ok.21 000, (na orbicie) ok. 11 000 kg
Pojemność hermetyzowana 40 m3

Kwant-1 (ros. Квант-1) – drugi moduł rosyjskiej stacji kosmicznej Mir, a także pierwszy moduł naukowy, który zacumował do modułu głównego stacji (DOS-7). Był to jedyny moduł Mira nieposiadający własnego napędu, operację korekcji orbity i zbliżania do stacji wykonywał napęd konstrukcyjnie bazujący na statku TKS. Napęd ten, po zadokowaniu Kwanta-1 do modułu DOS-7, odłączył się od modułu, a następnie przeprowadził manewr deorbitacji i spłonął nad Pacyfikiem przy wejściu w atmosferę. Kwant miał dwa węzły cumownicze: poprzez węzeł czynny nastąpiło połączenie ze stacją Mir, a poprzez bierny mogło następować połączenie ze statkami Progress.[1]

Opis[edytuj | edytuj kod]

Szkic Kwanta-1 z napędem FSM
Szkic Kwanta-1

Kwant-1 był pierwszym z radzieckich modułów stacji kosmicznych nowej generacji oznaczonych indeksem 37K. Moduły te miały taki sam napęd jak Kwant-1, jednak ich celem były stacja Mir i planowana niegdyś stacja Mir-2, ponadto niektóre miały być wystrzeliwane i wypuszczane na orbitę przez radzieckie promy Buran. Po wystrzale Kwanta-1 prace nad tymi modułami przerwano.

Kwant-1 służył na stacji Mir jako laboratorium do badań z zakresu fizyki aktywnych galaktyk, kwazarów i gwiazd neutronowych, a także eksperymentów biotechnologicznych. Wyposażenie Kwanta-1 stanowiły:

  • Teleskop rentgenowski, międzynarodowe obserwatorium przygotowane przez specjalistów z ZSRR, Wielkiej Brytanii, Holandii, RFN i agencji kosmicznej ESA. Aparatura przeznaczona była do rejestracji źródeł promieniowania w zakresie 2-800 keW.
  • Teleskop promieni UV „Głazar”, przygotowany przez specjalistów z ZSRR przy współpracy uczonych ze Szwajcarii.
  • Kamera szerokokątna
  • Materiały do eksperymentów z promieniami X
  • Detektor promieniowania rentgenowskiego i promieni gamma. Do tych badań zastosowano aparaturę Hexe, zbudowaną w Instytucie im. M. Plancka i Uniwersytecie w Tuebbingen w RFN.
  • Aparat do elektroforezy Swietłana, służący do uzyskiwania superczystych biologicznych ciał.
  • Żyroskopy do orientacji stacji na orbicie
  • Generatory tlenu: Wika (w latach 90. wywołały pożar na stacji) i Elektron
  • Sprzęt do usuwania ditlenku węgla (IV) z powietrza
  • Panel słoneczny, zamontowany na DOS-7 po dokowaniu Kwanta-1

Specyfikacje modułu:

  • Długość: 5,8 m
  • Średnica: 4,15 m
  • Poj. hermetyzowana: 40 m3
  • Masa startowa: 21 t (licząc napęd FSM)

Od wystrzału po zniszczenie[edytuj | edytuj kod]

Kwant-1 został wystrzelony 31 marca 1987, z Kompleksu startowego nr 200 w Bajkonurze za pomocą rakiety Proton K. Do Mira zadokował 11 kwietnia (miał zadokować 9 kwietnia, jednak ze względu na problemy z systemem zbliżania Igła nastąpiło 2-dniowe opóźnienie). W tym czasie załogę Mira stanowili kosmonauci: Jurij Romanienko i Aleksandr Ławiejkin, którzy przybyli na pokładzie statku Sojuz TM-2 i usunęli przyczynę zakłóceń (torbę ze śmieciami w porcie cumowniczym).

W 1991 rozpoczęto rozbudowę Kwanta-1, która trwała do 1998 roku. Do modyfikacji modułu należą:

  • instalacja dźwigarów: Sofora i Rapana w celu przeprowadzania eksperymentów na zewnątrz stacji
  • montaż jednostki VDU w celu zwiększenia zdolności kontroli wysokości
  • przeniesienie paneli słonecznych z modułu Kristał

W marcu 2001 rufowy port cumowniczy Kwanta-1 służył za miejsce cumowania dla statku Progress M1-5, którego silników użyto do deorbitacji i zniszczenia stacji Mir. Niespalone resztki modułu Kwant-1, jak i pozostałych do dziś spoczywają na dnie Pacyfiku.

Przypisy

  1. „Astronautyka”. 155 (1), s. 14-15, 1988. Wrocław: Ossolineum. ISSN 0004-623X. 

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]