Limfocyt

Limfocyt - zdjecie wykonane elektronowym mikroskopem skaningowym

Limfocyt - komórka układu odpornościowego należąca do agranulocytów z grupy leukocytów uczestnicząca i będąca podstawą odpowiedzi odpornościowej swoistej. Jest to komórka o średnicy 6-15 μm, posiadająca duże jądro i skąpą cytoplazmę. Stężenie limfocytów we krwi obwodowej człowieka wynosi 1,1–3,5 x 10⁹/l, co stanowi 25-35% populacji leukocytów.

Wszystkie limfocyty oraz komórki NK rozwijają się ze wspólnej progenitorowej komórki limfopoezy, pochodzącej z komórki macierzystej hemopoezy. Większość limfocytów T dojrzewa w grasicy, natomiast limfocyty B powstają w czerwonym szpiku kostnym i nigdy nie przechodzą przez grasicę.

Podział i podstawowe funkcje

Ze względu na funkcję limfocyty dzieli się na:

• limfocyty B - są odpowiedzialne za rozpoznanie antygenu i wytwarzanie przeciwciał
  • Limfocyty B1 - 20% limfocytów B we krwi obwodowej, dominują w okresie płodowym, wytwarzają autoprzeciwciała oraz mają czynny udział w usuwaniu pozostałości po apoptozie
  • Limfocyty B2 - zasadnicza, dominująca subpopulacja
• limfocyty T - są odpowiedzialne za odpowiedź odpornościową komórkową
  • limfocyty Tc - są odpowiedzialne za zabijanie komórek docelowych
  • limfocyty Th - wspomagają odpowiedź immunologiczną, wydzielają cytokiny
  • limfocyty Treg - hamują odpowiedź immunologiczną, wydzielają cytokiny
  • limfocyty Tγδ - uczestniczą w odpowiedzi przeciwzakaźnej i przeciwnowotworowej, min. rozpoznają białka szoku cieplnego
  • limfocyty NKT - komórki posiadające cechy zarówno limfocytów T, jak i komórek NK

Dawniej do populacji limfocytów zaliczano również komórki NK. Komórki te mimo tego, że posiadają morfologię i sposób uśmiercania komórek podobny do limfocytów T, nie potrafią swoiście rozpoznawać antygenów.

Morfologia

Limfocyt wśród erytrocytów – zdjęcie mikroskopowe.

Limfocyt jest okrągłą komórką o średnicy 6-15 μm posiadającą jedno okrągłe lub owalne jądro wypełniające większość komórki oraz małą ilość cytoplazmy, w której znajdują się: mitochondria, lizosomy, siateczka śródplazmatyczna szorstka oraz aparat Golgiego.

Ogólna liczba limfocytów w organizmie człowieka wynosi 1 x 10¹², z czego 50% znajduje się w narządach limfoidalnych. Pozostałe limfocyty to limfocyty krążące, które występują we krwi, nabłonkach i tkance łącznej narządów w pobliżu miejsc występowania antygenów (np. w okolicy światła jelita).

Mimo tego, iż cechy morfologiczne komórek nie pokrywają się z ich właściwościami funkcjonalnymi, stosując kryterium wielkości wyróżnia się:

• limfocyty małe (o średnicy erytrocytów) - zawierają duże jądro i mało cytoplazmy. Mogą wchodzić w cykl komórkowy pod wpływem antygenów
• duże ziarniste limfocyty (LGL ang. Large Granular Lymphocyte) - posiadają niski stosunek objętości jądra do objętości cytoplazmy. Komórki te zawierają ziarna azurofilne. Do tej grupu zaliczamy również komórki NK.

Identyfikacja

Limfocyty można identyfikować na podstawie ekspresji cząsteczek różnicujących (ang. Cluster of Differentiation) wykorzystując do tego celu przeciwciała monoklonalne. Należy jednak pamiętać, że subpopulacje limfocytów należy różnicować i klasyfikować ze względu na ich funkcję, a nie na podstawie cząsteczek różnicujących, ponieważ występują odstępstwa od reguły. Istnieją np. limfocyty Tc CD4+ i limfocyty Th CD8+. Jednak dla podstawowej identyfikacji oznaczenie ekspresji cząsteczek różnicujących jest w zupełności wystarczające. Ponadto do różnicowania limfocytów T i limfocytów B metodą klasyczną wykorzystuje się test rozetkowy (CD2).

Do podstawowej identyfikacji limfocytów wykorzystywane są następujące cząsteczki:

• limfocyty T - TCR, CD2 (czasteczki wykorzystywane w teście rozetkowym), CD3, MHC klasy I
  • limfocyty Th - CD4
  • limfocyty Tc - CD8
  • pobudzone limfocyty T - MHC klasy II, CD25
• limfocyty B - BCR, CD19, CD20, CD21 MHC klasy II
• komórki NK - CD16, CD56

Zaburzenia liczby limfocytów

Do podstawowych zaburzeń liczby limfocytów we krwi obwodowej człowieka zaliczamy limfocytozę przebiegającą ze zwiększeniem liczby limfocytów, która jest objawem trwających w organizmie procesów zapalnych oraz limfopenię przebiegającą ze zmniejszeniem liczby limfocytów.

Bibliografia

• Jakub Gołąb, Marek Jakóbisiak, Witold Lasek, Tomasz Stokłosa: Immunologia. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2011, s. 2, 173-180. ISBN 978-83-01-15154-6.
• Wojciech. Sawicki: Histologia. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2005, s. 174. ISBN 83-200-3127-3.

Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.