Lotki (lotnictwo)
 |
Ten artykuł od 2012-09 wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Możliwe, że ten artykuł w całości albo w części zawiera informacje nieprawdziwe. Informacje bez źródeł w każdej chwili mogą zostać zakwestionowane i usunięte. Pomóż Wikipedii i dodaj przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. |
Lotki - powierzchnie sterowe statku powietrznego, służące do kontroli jego przechylenia, czyli obrotu wzdłuż osi podłużnej. Lotki są najczęściej zamocowane zawiasowo na krawędzi spływu skrzydeł (płata) w pobliżu końcówek, ale mogą zajmować nawet połowę długości skrzydła np. w samolotach akrobacyjnych (skuteczność lotek zależy od ich rozmiaru). Uczestniczą w zakręcaniu samolotu.
Spis treści |
Działanie lotek [edytuj]
Wychylenie lotki danego skrzydła w dół powoduje wysklepienie profilu i wzrost siły nośnej na tym skrzydle. Wychylenie lotki do góry natomiast, powoduje zmniejszenie wysklepienia profilu, a zarazem, zmniejszenie siły nośnej skrzydła.
Sterowanie przechyleniem samolotu osiąga się przez wychylenie lotek na lewym i prawym skrzydle w przeciwnych kierunkach (zobacz animację) - np. wychylenie drążka sterowego w prawo powoduje wychylenie prawej lotki ku górze, a lewej ku dołowi - i odwrotnie. Powstała w ten sposób asymetria siły nośnej skrzydeł powoduje powstanie momentu przechylającego statek powietrzny w tym samym kierunku, w którym został wychylony drążek.
W locie normalnym, lotki, wraz ze sterem kierunku, używane są do wykonywania zakrętów - w tym przypadku, drążek wychylany jest w tym samym kierunku, co orczyk - tzw. zgodne działanie sterów. Możliwe jest również przeciwne użycie lotek i steru kierunku - np. w celu wykonania ześlizgu lub likwidacji trawersowania na niskiej wysokości.
Moment oporowy lotek [edytuj]
Poza zmianą siły nośnej, wychylenie lotek powoduje wzrost oporu aerodynamicznego skrzydeł. Jeśli lotki wychylają się symetrycznie, opór ten jest większy na tym skrzydle, na którym lotka wychylona jest w dół. Jest to zjawisko niekorzystne.
Różnica oporów powoduje powstanie momentu oporowego lotek, która to siła powoduje obrót statku powietrznego wokół osi pionowej, w kierunku przeciwnym do przechylenia. Aby zapobiec powstawaniu tego momentu, stosuje się jedno z dwóch rozwiązań:
- różnicowe wychylenie lotek - lotka jest wychylana w dół w mniejszym stopniu niż lotka wychylana w górę - stawia większy opór - co jest korzystne podczas zakrętu,
- odpowiedni kształt lotek - lotkę projektuje się w taki sposób, aby jej dolna powierzchnia była wysunięta do przodu w stosunku do osi obrotu - wtedy, w momencie wychylenia lotki do góry, jej nosek wysuwa się do dołu, powodując zwiększenie oporu na tym skrzydle[1].
Inne/Ciekawostki [edytuj]
Często w statkach powietrznych można spotkać połączenie lotek z klapami (tzw. klapolotki), które charakteryzują się większą sprawnością przy mniejszych prędkościach.
Zazwyczaj lotki zawierające wyważenie masowe, które polega na odpowiednim dociążeniu ich nosków wyliczoną masą co z kolei ma zlikwidować możliwość wystąpienia drgań samowzbudnych (zjawisko flatteru) w użytkowanym zakresie prędkości lotu.
