Turbina powietrzna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Turbina powietrzna na samolocie wojskowym F-105 Thunderchief
Turbina powietrzna na samolocie pasażerskimBoeing 757

Awaryjna turbina powietrzna (ang. Ram Air Turbine - RAT) połączoną z pompą hydrauliczną lub z generatorem elektrycznym, mający zastosowanie w lotnictwie i wykorzystywany jako źródło zasilania. Wysuwająca z boku lub ze spodu samolotu w przypadku braku prądu. Generuje ona energię, niezbędną do pracy podstawowych urządzeń i systemów samolotu.Moc jest generowana w wyniku strug powietrza poruszających łopatkami turbiny.

Z wyjątkiem agrolotnictwa, współczesne samoloty wykorzystują turbiny powietrzne tylko awaryjnie - w przypadku utraty głównego oraz pomocniczego źródła zasilania RAT dostarcza potrzebną energię. W przeszłości, małe turbiny powietrzne były zamontowane na stałe i zasilały generator elektryczny lub pompę paliwa.

Współczesne samoloty generują energię w głównym silniku lub na dodatkowej turbinie zwanej pomocniczym układem zasilania, który zazwyczaj znajduje się na końcu kadłuba lub na komorze podwozia chowanego . Ilość mocy generowanej przez RAT jest zależna od prędkości samolotu. Im szybciej leci samolot, tym RAT będzie produkował więcej energii. W dzisiejszych czasach RAT zazwyczaj zamontowany jest na kadłubie. Wysuwanie następuje ręcznie lub automatycznie w przypadku awarii zasilania. W przypadku awarii systemu zasilania do wysunięcia RAT wykorzystywana jest energia zgromadzona w akumulatorach.

An Me 163B Komet, Turbina powietrzna zamontowana na dziobie.

Turbina powietrzna znalazła zastosowanie w lotnictwie militarnym, które musi być przygotowane na nagłe awarie systemów zasilania. Również wiele współczesnych samolotów pasażerskich wykorzystuje RAT. W latach 60. ubiegłego wieku Vickers VC-10 zadebiutował jako pierwszy samolot pasażerski wyposażony w RAT. Airbus A380 wyposażony jest w turbinę powietrzną o największej na świecie średnicy - 1,63m. Zwykle wykorzystywana jest jednak turbina o średnicy około 80 cm.Typowa turbina wykorzystywana w lotnictwie pasażerskim jest w stanie wyprodukować od 5 do 70 kW mocy. Mniejsze, poruszające się z mniejszą prędkością jednostki produkują ok. 400 Watt.

Pionierem w wykorzystywaniu energii strug powietrza obmywających samolot byli prawdopodobnie inżynierowie, którzy zainstalowanie śmigło na nosie Me 163B Komet rocket fighter w latach 1942-43. Tak zainstalowane śmigło napędzało wał generatora, pełniącego funkcję dodatkowego źródła energii elektrycznej w czasie lotu.

Dodatkowo turbiny zasilały systemy elektroniczne. Również niektóre bomby atomowe, takie jak Yellow Sun, czy Blue Danube , wykorzystywały RAT do zasilania radiowyskościomierzy - były bardziej niezawodne od baterii.

RAT wykorzystywane jest również w agrolotnicwtie do zasilania pompy odśrodkowej , której zadaniem jest zwiększanie ciśnienia nawozów, którymi spryskiwane są uprawy. Nie ma potrzeby wykorzystywania silnika do zasilania pompy.W przypadku awarii pompy, której wynikiem byłoby zatarcie, samolot jest dalej w pełni zdolny do lotu. Awarii ulega jedynie system rozpylania nawozów.


Honeywell i Hamilton Sundstrand są głównymi producentami systemów RAT w Stanach Zjednoczonych.

Wypadki lotnicze[edytuj | edytuj kod]

Lista wypadków lotniczych, w których samoloty były wyposażone w RAT

  • Air Canada Lot 143;
  • Air Transat Lot 236
  • Porwanie Ethiopian Airlines Lot 961
  • Pinnacle Airlines Flight 3701
  • US Airways Lot 1549[1]


Przypisy