Ludźmierz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ludźmierz
kościół i ołtarz polowy
kościół i ołtarz polowy
Państwo  Polska
Województwo małopolskie
Powiat nowotarski
Gmina Nowy Targ
Liczba ludności (2008) ok. 2,4 tys.
Strefa numeracyjna (+48) 18
Kod pocztowy 34-471
Tablice rejestracyjne KNT
SIMC 0457366
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Ludźmierz
Ludźmierz
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Ludźmierz
Ludźmierz
Ziemia 49°28′10″N 19°58′44″E/49,469444 19,978889Na mapach: 49°28′10″N 19°58′44″E/49,469444 19,978889
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Ludźmierzwieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie nowotarskim, w gminie Nowy Targ. Położona jest w południowej Małopolsce w regionie geograficznym Kotlina Nowotarska i historyczno-etnograficznym Podhale, ok. 2 km na zachód od Nowego Targu i ok. 85 km na południe od Krakowa.

Ludźmierz jest najstarszą wsią na Podhalu. W roku 1234 w Ludźmierzu rozpoczęła się budowa kościoła. Cystersi z Jędrzejowa otrzymali z rąk Teodora Gryfity ziemię zwaną Ludźmierz i w 1238 roku zakończyli budowę kościoła. Cystersi zostali w Ludźmierzu aż do roku 1824.

W 1333 roku wieś została osadzona na prawie magdeburskim. Zasadźca wsi, niejaki Mikołaj Kuznich, otrzymał prawo wykarczowania lasów leżących nad rzeką Lepietnicą oraz po obu brzegach Czarnego Dunajca i Rogoźnika. Lokowana wieś miała obejmować 16 łanów frankońskich. We wsi miała być wybudowana karczma, jatki mięsne, piekarnia, zakład szewski oraz młyn – wszystkie miały stanowić uposażenie sołtysa.

W okresie zaborów Ludźmierz wraz z Krauszowem i Rogoźnikiem stanowił odrębne dominium. W wyniku reform józefińskich majątek klasztorny w Ludźmierzu został skonfiskowany na rzecz Funduszu Religijnego (1782). W dniu 7 czerwca 1819 roku klucz ludźmierski w drodze licytacji nabyty został przez Wojciecha Przerwę Tetmajera za cenę 14095 florenów. W latach 1824-1859 właścicielem Ludźmierza była pochodząca z Węgier rodzina Homolaczów. W 1859 r. majątek ludźmierski w drodze pierwokupu kupił Adolf Przerwa Tetmajer. W latach 1877-1883 trwał proces pozbywania się dóbr. Zabudowania dworskie z ogrodem i polem „dunajczyska” nabyli Żydzi z Nowego Targu.

W 1811 roku grunty ludźmierskie były podzielone na 9 ról kmiecych, 1 rolę kościelną, 1 rolę pańską i 4 zagrody. Role kmiece nosiły nazwy: Waloszowa, Klejowa, Krasoniowa, Siutowa, Jachymowa, Czajowa, Glistowa, Handzlowa, Parcicowa lub Górzowa.

W Ludźmierzu urodził się poeta Kazimierz Przerwa-Tetmajer.

Do 1954 roku istniała gmina Ludźmierz. W latach 1973-1976 miejscowość była siedzibą gminy Lasek. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa nowosądeckiego.

W Ludźmierzu znajduje się sanktuarium maryjne, które 18 maja 2001 zostało podniesione do godności bazyliki mniejszej. Jest to religijne centrum Podhala oraz stanowi cel wielu pielgrzymek.

W Ludźmierzu miało miejsce wydarzenie, uznawane przez niektórych za prorocze. 15 sierpnia 1963 r., w trakcie Uroczystości Koronacji figury Matki Boskiej Ludźmierskiej, której przewodniczył prymas Polski Stefan Wyszyński, biskup Karol Wojtyła chwycił w locie berło, które wypadło z ręki figury. Wydarzenie to zostało zarejestrowane i można je zobaczyć w filmie Świadectwo

7 czerwca 1997 w Ludźmierzu gościł papież Jan Paweł II. Odmówił różaniec razem z wiernymi zgromadzonymi w Ogrodzie Różańcowym.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Opis miejscowości na stronie Urzędu Gminy